Δημιουργική κριτική του βιβλίου «Η Nεκροφιλία του Ριζοσπαστικού Πατριωτισμού»

Στη «καλύβα ψηλά στα βουνά» εμφανίστηκε η πρώτη αναφορά στο θέμα που ακολουθεί:

http://panosz.wordpress.com/2007/03/27/akis/#comment-7696

Το ακόλουθο κείμενο δόθηκε χέρι-με-χέρι ΟΧΙ στον Καρατζαφέρη αλλά στον Ακη Γαβριηλίδη, μετά το τέλος της ομιλίας του και άλλων παρεμβάσεων στη συνάντηση για το βιβλίο «Η νεκροφιλία του Ριζοσπαστικού Πατριωτισμού» (Θεσσαλονίκη 26 Μαρτίου 2007):

Η θεμελιώδης τάση της συνείδησης

είναι

η αποκατάσταση της ολότητάς της!

Μία δημιουργική κριτική του βιβλίου

«Η Nεκροφιλία του Ριζοσπαστικού Πατριωτισμού…» του Ακη Γαβριηλίδη

έκδοση κειμένου: 1.00 (26-3-2007)

Ασταμάτητα κινούμενη από το Μέρος στο Όλον και από την αντικειμενοποίηση προς την συνειδητοποίηση, η συνειδητότητα εκφράζει την παρόρμηση της Ζωής προς την (έστω προσωρινή) υπέρβαση του θανάτου (της). Ο Καθρέφτης του Νου, μέσα στον οποίο απεικονίζεται ο κόσμος, έχει την ανάγκη να λειαίνει τον εαυτό του ασταμάτητα, διασπώντας τον εξωτερικό κόσμο σε κομμάτια (αν χρειαστεί), κομματάκια οποία ο ίδιος συνθέτει και συναρμολογεί, ενίοτε από την αρχή, δημιουργώντας ένα νέο είδωλο του κόσμου, που δεν είναι απλή «παθητική εικόνα» των φαινομένων, αλλά αποτελεί (αν πετύχει) μία νέα δημιουργική – υπερβατική επίγνωση του ίδιου του κόσμου (του)…

Ο Άκης Γαβριηλίδης είναι αναμφίβολα ένας καινοτόμος στην ελληνική βιβλιογραφία. Οπλισμένος με νέα αναλυτικά όπλα από το χώρο της ψυχανάλυσης, αλλά και άλλες μεθόδους ριζοσπαστικής κριτικής, επιχειρεί μία αποδόμηση της μονολιθικότητας του ελληνικού «ριζοσπαστικού πατριωτισμού», επιχειρώντας μία αναδόμηση, προς την κατεύθυνση της ριζοσπαστικής επίγνωσης των ψυχαναλυτικών διεργασιών οι οποίες συμβαίνουν, τόσο σε συλλογικό κοινωνικό επίπεδο όσο και στο ατομικό προσωπικό επίπεδο των δομών μέσα στα έργα διαφόρων Ελλήνων διανοητών και δημιουργών.

Τα παραδείγματα δημιουργημάτων και δημιουργών με τα οποία ασχολείται ο Άκης Γαβριηλίδης, τα θεωρεί χαρακτηριστικά δείγματα μίας λανθασμένης ιδεολογίας, που βρίσκεται στις ρίζες της σύγχρονης αριστερής (και όχι μόνο) Ελληνικής διανόησης, μία ιδεολογία που όμως δεν είναι εντελώς συνειδητή, αλλά βρίσκεται στο μεγαλύτερο μέρος της σε λανθάνουσα κατάσταση, καθορίζοντας το περιεχόμενο της διανοητικής και καλλιτεχνικής δημιουργίας που αποδομεί ο Γαβριηλίδης, χωρίς πολλές φορές τη συνειδητή επιλογή των ίδιων των φορέων της (δημιουργών). Το αποτέλεσμα αυτής της λανθάνουσας ιδεολογίας είναι –βεβαίως- αρκετά ορατές πολιτικές και κοινωνικές παράμετροι αυτού του φαινομένου, που ονομάζεται «ριζοσπαστικός πατριωτισμός».

Όμως, φυσικό επακόλουθο της ίδιας της μεθοδολογίας του Γαβριηλίδη, είναι να μην ασχολείται μόνο με τις ορατές πτυχές του φαινομένου το οποίο κριτικάρει, αλλά (σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό) να φέρνει στο φως και αόρατες πτυχές του, μέσω χρήσης ψυχαναλυτικών (και όχι μόνο) κριτικών αναλύσεων σε βάθος, πτυχές που προφανώς δεν είναι καν συνειδητές (συνήθως) στους ίδιους τους αποδομούμενους δημιουργούς.

Το αποτέλεσμα αυτής της κριτικής διαδικασίας «αποδόμησης και αναδόμησης» είναι στην ολότητά του εντυπωσιακό και αναμφίβολα αποτελεσματικό. ‘Όμως δεν είναι και (απαραίτητα) πάντα σωστό, στις λεπτομέρειες όπου βασίζεται, δηλαδή στα δείγματα των σκέψεων, των στίχων και των δηλώσεων ορισμένων δημιουργών, μέσα από τα οποία οικοδομεί το «οικοδόμημά του» ο Γαβριηλίδης. Το συνθετικό οικοδόμημά του οικοδομείται σαν ναός νέας θρησκείας, που χρησιμοποιεί τα γκρεμισμένα τούβλα και τις σπασμένες κολώνες από καταρρέοντες παλαιούς ναούς της (Ελληνικής) διανόησης.

Όμως, παρόλο που το συνολικό αποτέλεσμα αυτής της κριτικής διαδικασίας τείνει να είναι εξαιρετικά ενδιαφέρον και επίσης μου φαίνεται αρκετά σωστό, στις λεπτομέρειες είναι που «χάνει», μερικές φορές πολύ εκκωφαντικά: Ακριβώς εκεί όπου… εμφανώς διαπράττει σωρεία μικρών (αλλά σημαντικών) σφαλμάτων, που αδικούν κατάφορα τα πρόσωπα που κριτικάρει, λόγω της χρήσης μεγάλης έκτασης εντελώς ετερόκλητων, ξεκομμένων παραδειγμάτων και aπομονωμένων παραπομπών, οι οποίες –σαν σύνολο- έχουν καινοφανή κριτική λειτουργικότητα μέσα στη νέα σύνθεση, αλλά σε σχέση με τον ίδιο τους τον εαυτό, μέσα στο αρχικό ιδεολογικό και κοινωνικό περιβάλλον, όπου λειτουργούσαν κάποτε, ορισμένα από αυτά είχαν πολύ διαφορετική λειτουργικότητα, από εκείνη που τους αποδίδει (εκ των υστέρων) ο Γαβριηλίδης στο οικοδόμημά του.

Με κίνδυνο λοιπόν να «χάσουμε το δάσος αναλύοντας το δέντρο» (σφάλμα το οποίο… διαπράττει αρκετές φορές, ο ίδιος ο Γαβριηλίδης) είναι απαραίτητο να εστιάσουμε τώρα την προσοχή -έστω προσωρινά– σε ορισμένα (κατά τη γνώμη μου) κραυγαλέα σφάλματα άστοχης γενίκευσης που διαπράττει, σε παραδείγματα τα οποία κριτικάρει.

Π.χ. τα (κεντρικής σπουδαιότητας στο βιβλίο του) δείγματα ποιητικής γραφής από το «Άξιον Εστι» του Οδυσσέα Ελύτη:

Τα παραδείγματα στίχων του Ελύτη με θέμα την «Αυλή των Προβάτων» (του Άξιον Εστί) μπορούν –βεβαίως- να ερμηνευτούν κάλλιστα με τον τρόπο του Γαβριηλίδη, ξεκομμένα από το αρχικό τους περιβάλλον (και από τις βιβλικές παραδόσεις στις οποίες αναφέρονται). Αν όμως τεθούν σε εντελώς διαφορετικό πλαίσιο, σωστότερο στην εποχή τους και μέσα στις θρησκευτικές αντιλήψεις (που ο Ελύτης υποθέτει ότι υπάρχουν στο μυαλό του αναγνώστη του) τα παραδείγματα αυτά είναι μάλλον… πολύ μικρότερης λειτουργικότητας, μέσα στο συνολικό μήνυμα του «Άξιον Εστί», από όσο αποφαίνεται ο Γαβριηλίδης. Η τάση του Ελύτη να χρησιμοποιεί τις δεδομένες (στην εποχή του) θρησκευτικές και λαϊκές παραδόσεις, με κρυφό αλλά έντονο ανατρεπτικό σκοπό να τις… υπονομεύσει, ακόμη πιο αποτελεσματικά, οδηγώντας τον αναγνώστη σε ριζοσπαστική υπέρβαση, προφανώς διαφεύγει εντελώς την προσοχή του Γαβριηλίδη.

Αν η πρωτογενής «Πνευματική αθωότητα του Ανθρώπου» που αποτελεί πάγια θέση και αξίωμα μέσα στο διάφανο ποιητικό οικοδόμημα του συνολικού έργου του Ελύτη, είναι κάτι που ενοχλεί ή ξενίζει τον Γαβριηλίδη, ίσως και να έχει… απόλυτο δίκιο(!) δεδομένου του –αναμφισβήτητου πλέον- γεγονότος ότι μέσα στον ψυχισμό όλων των ανθρώπων υπάρχουν και πλείστα άλλα, σκοτεινά (και καθόλου αθώα) συστατικά. Το θέμα αυτό είναι όμως εντελώς διαφορετικό και αξίζει μία εντελώς άλλη προσέγγιση, από εκείνη του Γαβριηλίδη, η οποία περιορίζεται σε πολύ μικρό αριθμό δειγμάτων ποίησης του Ελύτη, δείγματα που επιλέχθηκαν μάλλον εκ των προτέρων με δεδομένο τον (σχεδόν υστερόβουλο) τελικό σκοπό: Την αναπήρωση του ποιητικού οράματος!

Πολύ σημαντικότεροι είναι λοιπόν ορισμένοι άλλοι στίχοι, μέσα στο «Άξιον Εστί», οι οποίοι μάλιστα είναι ριζικά αντίθετοι με τις παραμέτρους στις οποίες αποπειράται να ανάγει το νόημα του έργου ο Γαβριηλίδης. Και –πολύ εύλογα- σε αυτούς τους άλλους στίχους το βιβλίο του… ούτε καν αναφέρεται! Π.χ.

«Χρόνους πολλούς, μετά τη κακία που τη ευλόγησαν στις εκκλησίες τους, και την είπανε αρετή»… λέει κάπου ο Ελύτης, ρίχνοντας στα σκουπίδια όλη τη σάπια… παπαδίστικη μιζέρια του (αυτό-αποκαλούμενου) «Χριστιανισμού». Αυτός ο στίχος, μαζί με πάρα πολλούς άλλους, καταδεικνύει –παρεμπιπτόντως- και τη θεμελιακή λειτουργικότητα που έχει στο συνολικό έργο του Ελύτη το αξίωμα της «πρωταρχικής αθωότητας» που επαναλαμβάνεται σταθερά, σαν «κρυφό ρεφραίν» σε πολλά άλλα ποιήματά του, ιδίως στο «Μικρό Ναυτίλο» και στη «Μαρία Νεφέλη» (όπως θα δείτε εντός ολίγου)… Η λειτουργικότητα της «Πρωταρχικής Αθωότητας» θεμελιώνεται στην άγρια αντίσταση κατά της (αντίρροπης) αέναης «Πρωταρχικής Ενοχοποίησης», που ανέκαθεν ήθελαν να επιβάλλον οι παπάδες (της Ιουδαιο-Χριστιανικής παράδοσης της «Ενοχής» λόγω του «Προπατορικού Αμαρτήματος»). Αντί λοιπόν για το Προπατορικό Αμάρτημα, η θέση του Οδυσσέα Ελύτη αποκρυσταλλώνεται πολύ περήφανα, αντιθρησκευτικά και αντιεξουσιαστικά, στο ποίημα «Προπατορικός Παράδεισος» (με δική μου αγγλική μετάφραση και απαγγελία ΕΔΩ), που αναδεικνύεται σαν ένα αγέρωχο είδος «Πιστεύω» μίας νέας θρησκείας που θέλησε –προφανώς- να ιδρύσει ο Οδυσσέας Ελύτης αλλά δεν κατονόμασε ποτέ φανερά, μιας νέας θρησκείας χωρίς όνομα που συνοψίζεται στο αξίωμα της Πρωταρχικής Αθωότητας του (κάθε) νου (ή παιδιού), πολύ πριν οι οργανωμένες θρησκείες και ιδεολογίες και ιδεοληψίες του Κόσμου μολύνουν αυτή την πρωταρχική παιδικότητα. Μάλιστα αυτή η «αφανής νέα θρησκεία» του Οδυσσέα ίσως να μη διαφέρει -πολύ σημαντικά- από την «αίρεση» που πρόσφατα είχε το θράσος να καταδικάσει σαν «αντίχριστη» και ο Χριστόδουλος:

Ω ναι, η σατανική εκείνη «αίρεση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων»!…

Το ποίημα «Προπατορικός Παράδεισος» είναι επίσης ακριβώς εκείνο που… σχεδόν τριάντα χρόνια πριν, αποτέλεσε και το προσωπικό έναυσμα που πυροδότησε τη δική μου προσωπική μανιακή (σχεδόν) αφοσίωση στην ανάγνωση της ποίησης του Ελύτη. Μία αφοσίωση που δεν έσβησε ποτέ αλλά μεγάλωσε, διευρύνθηκε και με πολλά άλλα αναγνώσματα μαζί με τα οποία διαμόρφωσε και τη… σημερινή προσωπικότητά μου, τόσο τα καλά όσο και τα (όχι λίγα)… κακά που με… διακατέχουν! Το αποκορύφωμα αυτής της αναίσχυντης… προσωπικής πώρωσης, που με διακατέχει μέχρι σήμερα, για την ποίηση του Ελύτη, ήταν και η πρόσφατη απόφαση να… ηχογραφήσω δική μου απαγγελία αυτού του ποιήματος στα… αγγλικά, σε δική μου μετάφραση, που μπορείτε να ακούσετε στο σύνδεσμο που έδωσα.

Αν μου επιτραπεί να μιλήσω τώρα προσωπικά, σκιαγραφώντας –για λίγο- τη δική μου προσωπική σχέση με την ποίηση του Οδυσσέα Ελύτη, μέσω της οποίας κατάφερα, στη δική μου ζωή, να… ισορροπήσω, συνειδητοποιώντας πάρα πολλά πράγματα, σε εποχές όπου δεν υπήρχε –μάλιστα- άλλος εξίσου αποτελεσματικός τρόπος για τέτοια συνειδητοποίηση, θα έλεγα -χωρίς δισταγμό- τουλάχιστον τα εξής:

Κανένα απολύτως «ριζοσπαστικό πατριωτισμό» δεν ένοιωσα να… προκαλεί στο δικό μου ψυχισμό η μεθοδική και ανελλιπής ανάγνωση του… συνόλου –σχεδόν- της ποίησης του Οδυσσέα Ελύτη επί μακρόν, δηλαδή σχεδόν τριάντα χρόνια τώρα, (με… μεγάλα βεβαίως διαλείμματα).

Αντίθετα, η ποίηση του Ελύτη μου δημιούργησε εντελώς άλλα πράγματα: Π.χ. έναν εντελώς… διεθνιστικό ριζοσπαστικό ανθρωπισμό και έναν (ας πούμε) διεθνιστικό ριζοσπαστικό πατριωτισμό, που… είναι αντίθετος με το «διαφοριστικό ρατσισμό» του Σβορώνου, την κριτική του οποίου έκανε πολύ εύστοχα ο Άκης Γαβριηλίδης στο βιβλίο του (ένα από τα πιο σημαντικά κομμάτια του βιβλίου του, όπου δεν διαφωνώ καθόλου μαζί του). Αυτό που ονόμασα «διεθνιστικό ριζοσπαστικό πατριωτισμό» τώρα, αντίθετα με κάθε «διαφοριστικό ρατσισμό», συνίσταται στο το ότι κάθε άνθρωπος, ανεξαρτήτως τόπου καταγωγής,ή φυλής ή ακόμη και γλώσσας (αν π.χ. διαβάσει τον Ελύτη μέσα από τις μεταφράσεις του Jeffrey Carson, ή τις δικές μου μεταφράσεις του στα αγγλικά), κάθε αναγνώστης μπορεί λοιπόν να ανυψώσει και το δικό του πνεύμα, σε «Ελυτιστικά ποιητικά ταξίδια» δημιουργικής ενδοσκόπησης, με μία (ουσιαστικά) διεθνιστική ανθρωπιστική συνειδητοποίηση. Αυτό ήταν και ο προφανής λόγος που απονεμήθηκε στον Οδυσσέα Ελύτη και το Νόμπελ Λογοτεχνίας, το 1979, αμέσως μετά την κυκλοφορία του διεθνιστικού (και βαθύτατα αντιεξουσιαστικού) βιβλίου του «Μαρία Νεφέλη». Ο ανθρωπισμός του Ελύτη είναι λοιπόν διεθνιστικός και 100% διεθνής. Ταυτόχρονα όμως είναι και «πατριωτικός» διότι (αντίθετα με το έργο του Γιαννόπουλου που εύστοχα κριτικάρει στο βιβλίο του ο Γαβριηλίδης) ο ανθρωπισμός του Οδυσσέα Ελύτη προέρχεται σε πολύ μεγάλο βαθμό από την προσγειωμένη (και ταυτόχρονα απογειωμένη) ποιητική οπτική γωνία λατρείας των απλών φαινομένων του εξωτερικού κόσμου, τα οποία δίνουν στον αναγνώστη την ευκαιρία να αγαπήσει εκ νέου με φρέσκο μάτι τη δική του χώρα, συνειδητοποιώντας μέσω της ποίησης του Οδυσσέα Ελύτη κάποιους τρόπους αποδόμησης και αναδόμησης της αντίληψης που προσφέρει η ποιητική του ματιά στα τοπία, στα φαινόμενα και άλλα αντικείμενα του συγκεκριμένου χώρου που αρχικά μπορεί να είναι το «Ελληνικό τοπίο», η «Ελληνική Ιστορία» και η «Ελληνική Γλώσσα», αλλά δεν αποκλείει την ίδια ακριβώς διαδικασία (ποιητικής αποδόμησης και αναδόμησης) στο τοπίο ή την ιστορία ή και τη γλώσσα οποιουδήποτε άλλου λαού, οποιουδήποτε άλλου ανθρώπου, ακόμη και … απάτριδος, ή και… δίγλωσσου με δύο πατρίδες (όπως συνέβη και με εμένα, αυτό το φαινόμενο – της διπατρίας και της διγλωσσίας). Η διαφορά μεταξύ «διεθνιστικού πατριωτισμού» και «διαφοριστικού ρατσισμού» είναι επίσης ότι αυτός ο διεθνιστικός πατριωτισμός αποτελεί κάλεσμα προς τον αναγνώστη να ανεβεί και εκείνος στο επίπεδό του, χωρίς ούτε να υποτιμά τον (ξένο) αναγνώστη, ούτε να υποτάsσεται με «πολιτικά ορθό» και υποτελή τρόπο, στη… γενική ισοπέδωση όλων των επιπέδων αντίληψης, με την οποία άλλωστε διεξάγει… Ποιητικό Πόλεμο, καλώντας τον αναγνώστη να… συστρατευθεί.

Το γεγονός ότι πολλοί φιλέλληνες έκαναν ακριβώς τα προαναφερθέντα, μελετώντας την ποίηση του Οδυσσέα Ελύτη, και πρωτίστως ο μεταφραστής του Jeffrey Carson, αποδεικνύει ότι η έκφραση «διεθνιστικός ανθρωπιστικός πατριωτισμός» που έκανα προηγουμένως, δεν είναι καθόλου «πολιτικά ορθός» συμβιβασμός κάποιων (δήθεν) ασυμβίβαστων τάσεων, αλλά εκφράζει μία (απολύτως εφικτή) δημιουργική αρμονία, την αρμονία ανάμεσα στην αγάπη για το δικό μας περιβάλλον, χώρα, ή λαό, και την εξίσου σημαντική (ή και σημαντικότερη) αγάπη προς το σύνολο της ανθρωπότητας, μία αγάπη που τιμά την αφετηρία της (τη δική μας χώρα) όπως τιμάμε π.χ. τη φιλία ή τη συγγένεια στο περιβάλλον μας, αλλά δεν αποπειράται να περιορίσει (αμυντικά) την αγάπη αυτή σε «εθνικιστικά παιγνίδια» κανενός είδους. Βεβαίως αυτός ο ισχυρισμός είναι πολύ πιθανό να προκαλέσει μία ριζική αντίθεση του ίδιου του Γαβριηλίδη, και το θέμα αυτό είναι τεράστιο, τόσο μάλιστα που… η περιληπτική προσέγγιση που έκανα, μέσα σε αυτό το μικρό κείμενο, αδικεί πολύ το ίδιο το θέμα…

[….]

Όμως… Δυστυχώς, έτσι κι αλλιώς το παρόν συντάχθηκε… εσπευσμένα, για χρήση σε δημόσια συνάντηση (λίγες ώρες μετά από τώρα) με θέμα το βιβλίο του Γαβριηλίδη, και έτσι είμαι υποχρεωμένος να αφήσω το κείμενο ημιτελές, όπως το βλέπετε…

(συνεχίζεται)

.

Zemanta Pixie

17 comments

  1. What a coincidence, diabazw th «Gohteia tou Anorthologismou» kai mou dhmiourgh8hkan oi idies akribws enstaseis, par’ olo pou exw ki egw thn ais8hsh oti se genikes grammes einai para poly swsto.

    IMHO tous ex8rous tou anor8ologismou prepei na tous krinoume or8ologika, oxi synais8hmatika. Kai: h psyxanalhsh einai p@#tses mple.

  2. Ναι, συμφωνώ κι εγώ με την πρόταση. Ορθολογισμός κατά των εχθρών του ορθολογισμού, και όχι συναίσθημα.

    Παραδόξως, η επένδυση συναισθήματος στη λογική, οδηγεί στα χειρότερα είδη ανορθολογισμού.

    Οι ενστάσεις στις οποίες μαντεύω ότι αναφέρεσαι, ίσως οφείλονται στο ότι ο ορθολογισμός λανθασμένα παρουσιάζεται σαν «ετερόφωτη οντότητα», εξαρτημένη από τον ανορθολογισμό. Δηλαδή αντί για σωστό ορθολογισμό, αναπτύσσουμε «αντι-ανορθολογισμό». Ομως οι δύο αρνήσεις δεν κάνουν απαραίτητα κατάφαση.

    Ο ορθολογισμός για μένα είναι σαν τα όρια ή τους κανόνες που πρέπει να σέβεται ένας καλλιτέχνης, με απώτερο σκοπό όμως να τους ξεπεράσει. Κι αυτό το ξεπέρασμα μπορεί να είναι π.χ. σουρρεαλιστικό ή ποιητικό, αλλά δεν είναι «ανορθολογικό». Παρεμπιπτόντως, j95, έχεις παρατηρήσει τον τρόπο που… οι ανορθολογιστές «τρελλαίνονται» και διαμαρτύρονται με βάση τη… λογική, όταν αντιμετωπίσουν σουρρεαλιστικές ή ποιητικές απόψεις με τις οποίες διαφωνούν? Κάνουν σαν τον Χίτλερ, που θεωρούσε «παράλογα» ορισμένα «εκφυλισμένα έργα τέχνης».

    Ξαφνικά,,, «θυμούνται τη λογική,» μόλις τους αποδείξουμε ότι (αν και τη σεβόμαστε) δεν εξαρτόμαστε _συναισθηματικά_ από τη χρήση της?

    Αρα, η πρότασή σου επιβεβαιώνεται ΔΕΥΤΕΡΗ ΦΟΡΑ, από το προηγούμενο.
    Το καλλιτεχνικό συναίσθημα είναι πέρα από τη λογική, αλλά δεν την παραβιάζει. Και είναι πρωτίστως θετικό, αντί για αρνητικό, εφόσον δεν παθιάζεται «εναντίον κάποιου πράγματος» αλλά _περιέχει πάθος_ (θετικό) μέσα στον εαυτό του. Ε, τέτοιο είδος συναισθήματος και πάθους, οι ανορθολογιστές το φοβούνται και το απωθούν, προσπαθώντας να γαντζωθούν συνήθως από επικλήσεις στη Λογική που… δεν έχουν!🙂
    Γ.

    Υ.Γ. θέλω να ελευθερώσω τα σχόλια από «μοντεραίησιον». Ξέρεις ΠΩΣ θα το κάνω (στη wordpress)?
    Ας γράφει ο καθένας ό,τι θέλει, κι αν έχω (σπανιως) πρόβλημα του το λέω μετά (ή τον κόβω)…

  3. Η έννοια «ορθολογιαμός» χρειάζεται αποσαφήνιση.Αν «ορθος λόγος» σημαίνει την εφαρμογή των κανόνων της λογικής για την εξαγωγή τυπικώς ορθων συμπερασμάτων,αυτα τα συμπεράσματα δεν ειναι απαραίτητα καί «αληθή». Εξαρταται απο την «αλήθεια» των αρχικών προτάσεων.Καί περι αυτής της αληθείας τί κριτήρια έχουμε; Δυο βασικές απαντήσεις έχουν δοθεί σ αυτό το ερώτημα. Η πρωτη ειναι θεολογική. Υπάρχουν οι «εξ αποκαλύψεως αλήθειες» που ο Θεός παρουσιάζει στους ανθρώπους με διάφορους τρόπους (πχ δια της επιφοιτήσεως του Αγιου Πνεύματος) και η «επιστημονικές αληθειες» τίς οποίες προσεγγίζουμε με την επιστημονική μέθοδο. Συνηθως οταν μιλάμε για «ορθολογισμό» τον συνδεουμε με την επιστημονικκή δραστηριότητα. Ωστόσο έχω την εντύπωση οτι δεν είμαστε πάντα συνεπής στίς συζητήσεις μας μ αυτη τη θέση.Ετσι συχνά θεωρουμαι αλήθειες διάφορα ιδεολογικά κατασκευάσματα που μοιάζουν περισσότερο με θεολογικά δόγματα παρά με επιστημονικά πορίσματα.

    Οσο για το Αξιον Εστί καί την κριτική του Γαβριηλίδη, φυσικά άν κανείς θέλει να βρεί λάθη στην κριτική προσέγγιση του Γαβριηλίδη μπορεί.Νομίζω ομως οτι η βασική του ιδέα ειναι σωστή, χωρίς αυτό να μειώνει την ποιητική αξία του έργου του Ελύτη. Ο Γαβριηλίδης άλλωστε δεν κάνει λογοτεχνική ανάλυση του Άξιον Εστί, αλλά πολιτική. Και η σύλληψη του Ελύτη με την ‘αυλή των προβάτων» ειναι κατα την γνωμη μου ιδιοφυής καί λυτρωτική. Σε μένα πάντως έτσι λειτούργησε απο την σκληρή δεκαετία του 60, οπου ως νεαρός «αριστερός», γεννημένος καί μεγαλωμένος στίς κόκκινες συνοικίες του Πειραιά, έννοιωσα οτι αυτός ο «δρόμος» του Ελύτη, που χρέωνε το πρόβλημα στους «ξένους» που «ντυμένοι φίλοι» καί «άμέτρητες φορές», μας δίχασαν καί μας έβαλαν να φαγωθούμε μεταξύ μας,μπορουσε να μας εντάξει στην κοινωνία που ζούσαμε καί οπου το κράτος με τους μηχανισμούς του προσπαθούσε να μας περιθωριοποιησει, να μας αποκλείσει ως «μιάσματα» καί «προδότες» της πατρίδας.

  4. Σε ευχαριστώ Θανάση για τις χρήσιμες και νηφάλιες παρατηρήσεις σου, που ίσως είναι και οι πρώτες (μετά από τις δικές μου) που θέτουν το θέμα σε σωστή βάση, όχι μονομερώς υπέρ του Γαβριηλίδη ή εναντίον του, κλπ. Το θέμα αυτό «‘άναψε» και σε άλλα blog, όπως στην «Καλύβα Ψηλά στο Βουνό»:
    http://panosz.wordpress.com/2007/03/31/mikis/#comment-8319
    Στα πολύ ενδιαφέροντα σχόλιά σου, δίνω ιδιαίτερη σημασία στο εξής λογικό επακόλουθο: Οπως λες στην τελευταία σου παράγραφο, η αξία της «αυλής των προβάτων» την εποχή που γράφτηκε, ήταν μεγάλη. Ουδέν καλόν (όμως) αμιγές κακού. Τις κακιές παρενέργειες αυτού του (τότε-) καλού, ανέλυσε πολύ εύστοχα ο Γαβριηλίδης. Αν εξαιρέσουμε ορισμένες ταμπέλες που χρησιμοποιεί, δεν έπεσε πολύ έξω. Το θέμα για μένα είναι αλλού. Στο κατά πόσον ακόμη και αυτή η λεπτομέρεια, δεν ήταν (σε τελική ανάλυση) παρά μόνο μικρή λεπτομέρεια ενός ποιητικού έργου, που στόχευε αλλού, σε πιό ριζοσπαστικούς αλλά και πιο αντιεξουσιαστικούς στόχους, και όχι στο ριζοσπαστικό πατριωτισμό όπως τον ανέλυσε ο Γαβριηλίδης. Οσο για τη Νεκροφιλία, έχω απαντήσει εκτενώς, καταδεικνύοντας την αντίσταση του ποιητικού έργου του Ελύτη ενάντια στους «εμπόρους που εισπράττουν το κέρδος των δικών τους πτωμάτων». Παρεμπιπτόντως, είναι σαφές ότι η τελευταία φράση ερμηνεύεται με δύο διαφορετικούς εξίσου καλούς τρόπους:
    1) «τα δικά τους πτώματα» είναι ο (απονεκρωμένος) εαυτός τους
    2) «τα δικά τους πτώματα» είναι τα (άταφα ή άλυωτα αν θες) πτώματα των
    «δικών τους πεσόντων ή μυστικών νεκρών».

    Δηλαδή ο Ελύτης είχε ΗΔΗ καλύψει ΚΑΙ τις δύο περιπτώσεις. Και… χάρις στο μόχθο του Γαβριηλίδη, μπόρεσα να το αντιληφθώ πολύ καλύτερα τώρα.
    Τελικά, η αξία ενός έργου, αν υπάρχει, ΔΕΝ μπορεί να χαθεί, παρά τις ατέλειές του. Αυτό ισχύει τόσο για το βιβλιαράκι του Α.Γ. όσο και για το ποιητικό έργο του Ελύτη.

    Ουδείς αλάνθαστος, αλλά οι αλήθειες όλων μας συνθέτουν μία ακόμη μεγαλύτερη αλήθεια, που είναι η συλλογική μας συνειδητότητα.

    Μακάρι να δούμε κι άλλα σχόλια σαν τα δικά σου, Θανάση
    Γιώργος

  5. Αγαπητέ Ακη, όπως είπα για το Σβορώνο δεν διαφωνώ με όσα έγραψες. Αλλωστε δεν τον ξέρω και αρκετά…

    Τώρα… για τον Ελύτη, μεταξύ άλλων λες:

    Η βασική λογική των αντιρρήσεων είναι η “αποσπασματικότητα”. Γράφτηκε λοιπόν ότι η εικόνα που δίνω για τον Ελύτη και -δευτερευόντως- για το Σβορώνο βασίζεται σε ένα μικρό και ασήμαντο μέρος του έργου τους και δεν είναι αντιπροσωπευτική.
    Η αντίρρηση αυτή είναι εκτός θέματος. Η “Νεκροφιλία” δεν γράφτηκε για να δώσει μία πλήρη και εξαντλητική εικόνα για το έργο των ανωτέρω συγκεκριμένων προσώπων, ούτε κανενός άλλου.

    Οπως είπα για το Σβορώνο _συμφωνώ μαζί σου_ και δεν σχολιάζω. Για τον Ελύτη όμως, ο οποίος είχε βασικότερο κίνητρο στη δημιουργία της ποίησής του την… αντίσταση κατά της «νεκροφιλίας» (της δικής του εποχής), παραδόξως ο καλύτερος σύμμαχος στο… βιβλίο σου είναι οι απόψεις του _ίδιου_ του Ελύτη (του _υπόλοιπου_ Ελύτη -που δεν διάβασες).

    Εμένα δεν με ενδιέφερε ποτέ να κριτικάρω τον Ελύτη με βασικό άξονα κρίσης το αν ή όχι ήταν υπερβολικά ή ριζοσπαστικά πατριώτης. Ετσι και τα «Ανοιχτά Χαρτιά» τα διάβασα με «άλλο μάτι» και πολύ ελάχιστα είδα κάποια ίχνη κάποιας μεροληψίας υπέρ του ελληνικού πολιτισμού ή γλώσσας, αλλά με κανέναν τρόπο τόσο καταδικαστέα όσο τα βρήκες εσύ. Τα δίάβασα μάλιστα όταν… σκεφτόμουν αγγλικά, και εξίσου καλοπροαίρετα όπως ξένοι αναγνώστες του Ελύτη. Αν ήταν ενοχλητικά πατριωτικός, θα το είχαν προσέξει και άλλοι (που επίσης τον μελετάνε χρόνια). Π.χ. λες ότι

    «Το σύνολο σχεδόν των “Ανοιχτών Χαρτιών” διέπεται από αντιλήψεις περί κοσμοϊστορικής αποστολής του ελληνισμού ο οποίος πλαστουργεί πρότυπα πολιτισμού για όλη την ανθρωπότητα κ.λπ.»

    Αυτά έτσι τα είδες εσύ, αγαπητέ Ακη. Για όσους όμως γνωρίζουν την αξία του (κατεστραμμένου από τους παπάδες) αρχαίου ελληνικού πολιτισμού, που αποτέλεσε το θεμέλιο ΚΑΙ του δυτικού πολιτισμού, ο Ελύτης απλώς συνέχιζε την παράδοση των αρχαίων φιλοσόφων, και υποστήριζε την πνευματική ανωτερότητα του δικού τους πολιτισμού στο τμήμα εκείνο του αρχαίου κόσμου στο οποίο μεσουρανούσαν, κ.ο.κ. (δηλαδή ακριβώς εκείνα τα υπερ-εθνικά χαρακτηριστικά που ελκύουν ΚΑΙ τους Φιλέλληνες)…

    Μετά λες:

    «καθώς και από μια μάτσο-ανδροκρατική προσέγγιση»

    Oh My Goddess!!! Ούτε οι πιο ακραίες φεμινίστριες δεν τόλμησαν να πουν κάτι τέτοιο για τον άμοιρο εραστή Ελύτη!🙂
    Η Λιλή Ζωγράφου έγραψε ένα διθύραμβο υπέρ του («Ο Ηλιοπότης Ελύτης») και τον θεωρούσε μέγα αναρχικό, φεμινιστή και αντι-παπαδιστή. Ο διεθνιστής Νίκος Δήμου περίπου το ίδιο… Αλλά και όποιος διάβασε τα κεντρικής σημασίας ποιήματα στη Μαρία Νεφέλη, το Μικρό Ναυτίλο (ποίημα με τίτλο «11», «Και με Φως και με Θάνατον«), κ.ά. ….γνωρίζει ότι ο Ελύτης υπήρξε πρωτίστως αντι-φαλλοκράτης υμνητής και τιμητής γυναικών και της Μούσας / Μαρίας.Λυπάμαι, αλλά μάτσο-ανδροκρατικό Ελύτη ΔΕΝ είδα ποτέ. Θα ήμουν ευγνώμων αν… πόσταρες μερικά τέτοια παραδείγματα στίχων, για να τα συζητήσουμε.

    Προχωράς μετά στο εξής:

    » Επίσης, το να μου λέτε ότι αυτό το έλεγε τότε αλλά μετά έγινε διεθνιστής, ούτε αυτό είναι πειστικό εφόσον διαψεύδεται από τη συμμετοχή του στην αντιμακεδονική υστερία τη δεκαετία του 90 (βλ. τη γνωστή δήλωση των 5 για το όνομά τους που είναι η ψυχή τους).»

    θα μου επιτρέψεις να απαντήσω με μία λέξη: «Τρίχες». Δηλαδή… τρίχες έλεγε ΚΑΙ ο ίδιος (που ΔΕΝ ήξερε καν τα βαθύτερα προβλήματα του θέματος, όντας πλέον εντελώς βυθισμένος στην… κοσμάρα του-χεχε) και… (συγνώμη) τρίχες λες και εσύ, αν θεωρείς αυτή την άστοχη και άκαιρη λιτή παρέμβασή του σαν… σοβαρή συμμετοχή σε «αντιμακεδονική υστερία». Εξ άλλου εκείνη η δήλωση του Ελύτη ήταν απόλυτα σωστή, διότι το όνομα, σαν διάκριση που ισοδυναμεί με δήλωση του διακρινόμενου (κατά Μπράουν) πράγματι ταυτίζεται με την έννοια «ψυχή» (που διακρίνει τον εαυτό της μέσω του ονόματος). Κανείς δεν το προσέγγισε έτσι βέβαια, ούτε και ο Ελύτης συνειδητοποίησε τις άλλες διαστάσεις του προβλήματος. Στο θέμα αυτό έχω αναφερθεί επανειλλημένα και αλλού (αργότερα ίσως δώσω και λινκ). Ο καημένος ο Ελύτης, μια ζωή απέφευγε την πολιτική, και… όταν τελικά ανακατεύτηκε, τάκανε θάλασσα. ΚΑΜΜΙΑ σχέση όμως με φασίστες όπως π.χ. ο Εζρα Πάουντ (που παραμένει παρά το φασισμό του, ΚΑΙ αυτός αξιόλογος ποιητής).

    Τώρα, όσον αφορά κεντρικής σπουδαιότητας θέματα, είπες:

    Και κάτι πιο συγκεκριμένο: δεν γνωρίζω το ποίημα για τον “Προπατορικό Παράδεισο”. Θα προσπαθήσω να το διαβάσω κάποια στιγμή.

    Οπως εξήγησα όμως, δεν πρόκειται καθόλου για «ένα ακόμη ποίημα» αλλά για κεντρικής σημασίας ποίημα, που αποτελεί και το «πιστεύω» του Ελύτη.
    Αν δεν το έλαβες υπ’ όψη σου, δεν έλαβες υπ’ όψη το κεντρικό νόημα του έργου του (για αναγνώστες του όπως εγώ -που τον διαβάζουμε επί δεκαετίες…) Φυσικά, αυτό είναι ΚΑΙ υποκειμενικό, σε μεγάλο βαθμό.

    Λες

    Ωστόσο, το “αξίωμα της Πρωταρχικής Αθωότητας του κάθε παιδιού” δεν μου λέει και πολλά πράγματα. Το να πιστεύουμε ότι η αθωότητα είναι στην αρχή, δεν μου φαίνεται και τόσο αντίθετο με τη χριστιανική ηθική και με την αφήγηση περί του παραδείσου· αντιθέτως, νομίζω ότι συμφωνεί απολύτως μαζί της.

    Η χριστιανική ιδεολογία βασίστηκε όπως ξέρεις στο Προπατορικό αμάρτημα.
    Η καλλιέργεια της ενοχής στα παιδιά και στους νέους με βάση αυτό, ήταν το βασικό της εργαλείο ενδογμάτισης.
    Ο Ελύτης αναφερόταν στην πρωταρχική αθωότητα όχι μόνο κάθε παιδιού αλλά και του ίδιου του Ανθρώπου (ή του Εσωτερικού Ψυχισμού, ΠΡΙΝ υποστεί ενδογμάτιση και αλλοτρίωση). Αυτό είναι και μαρξιστικά συνεπές, διότι (αν δεν μιλάμε για κάποια «μη ιδανικά συναισθήματα») η διαφθορά και η κακία έχουν μεταγενέστερα κοινωνικά / εξωτερικά αίτια.

    Λυπάμαι, ΔΕΝ είναι χριστιανικό, αλλά… αιρετικό να πιστεύει κανείς σε «προπατορικό παράδεισο». Αλλωστε ομολογείς ότι δεν διάβασες καν το ποίημα επί της ουσίας του οποίου εκφράζεις… κρίσεις. Τέλος πάντων…

    Συμπληρώνεις, σε αυτό το σημείο

    Όπως έδειξε ο Φρόιντ, τα παιδιά έχουν και αυτά σεξουαλικότητα, αγαπάνε, μισούν, φοβούνται κλπ.

    Να υποθέσω δηλαδή ότι… θεωρείς αυτά τα συναισθήματα (σεξουαλικότητα, αγάπη, μίσος, φόβο)… ΑΜΑΡΤΩΛΑ? χεχε🙂
    Αυτά, αγαπητέ Ακη, είναι…. παπάδων ευαγγέλιο. Κανένα από αυτά δεν συνιστά «αμάρτημα» (αντίθετα με όσα λενε οι παπάδες).
    Να σου πω μερικά κακά πράματα? Ρουφιανιά, υποκρισία, διπροσωπεία, εκμετάλλευση άλλων, δολιότητα, βιαιοπραγίες και φόνοι, κ.ο.κ. Εεεε… ΔΕΝ φημίζονται τα παιδιά (ή ο εσωτερικός κόσμος μας) να… γεννιέται ΚΑΙ με αυτά.

    Τελικά όμως, δηλώνεις υλιστής και …πρώΪμος Λακανιστής:

    Και ακόμα περισσότερο, όπως έδειξε ο Λακάν, τα παιδιά, πριν καν έλθουν στον κόσμο, αποτελούν αντικείμενο επένδυσης, προσδοκιών, φόβων κ.λπ. εκμέρους των γονιών, των συγγενών τους, κ.λπ. παίρνουν ένα όνομα … έτσι εισάγονται στην τάξη του σημαίνοντος. Ποτέ δεν βρίσκονται σε ένα σημείο μηδέν, ούτε είναι tabula rasa.»

    Ακη, ο Λακάν ενσωματώθηκε πλέον μέσα στη μεταθεωρία της σχολής του George Spencer Brown, διότι… αντί για τη (μονομερή) «εισαγωγή του νου/παιδιού στην τάξη του ΥΠΑΡΚΤΟΥ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ σημαίνοντος», ο ίδιος ο Νους του παιδιού αποτελεί τη συνειδητή πηγή των δικών του σημαινόντων, που προέρχονται ΑΠΟ τα μέσα ΠΡΟΣ τα έξω, αλλά και -ταυτόχρονα- ενδογενή οριοθέτηση του ίδιου του Νου, που επιδρά πάνω στα εξωτερικά σημαίνοντα. Αλλά… αυτό είναι και το έργο ζωής κάποιων ανθρώπων, όπως θα διαπιστώσεις αν διαβάσεις τα ονόματα στις πρώτες παραγράφους του http://omadeon.com/logic

    Υλισμός και Ιδεαλισμός είναι πλέον εξίσου ξεπερασμένες έννοιες (για μένα και όχι μόνο).
    Τα λέμε
    Γιώργος

  6. Aγαπητοί φίλοι.
    Διάβασα με προσοχή και ενδιαφέρον τις παρατηρήσεις που γράφτηκαν σε αυτό το μπλογκ και σε άλλα συγγενή, και ασφαλώς μου είναι χρήσιμες, επειδή είναι γραμμένες με καλή προαίρεση και επειδή μου δίνουν ένα feedback σχετικά με αυτά που προκαλούν σε άλλους όσα γράφω.
    Τούτου λεχθέντος, πάντως, πρέπει να πω ότι οι παρατηρήσεις αυτές δεν με οδηγούν να θέλω να αλλάξω έστω και μια γραμμή από όσα έγραψα και νομίζω ότι επί της ουσίας εύκολα απαντώνται.

    Η βασική λογική των αντιρρήσεων είναι η «αποσπασματικότητα». Γράφτηκε λοιπόν ότι η εικόνα που δίνω για τον Ελύτη και -δευτερευόντως- για το Σβορώνο βασίζεται σε ένα μικρό και ασήμαντο μέρος του έργου τους και δεν είναι αντιπροσωπευτική.

    Η αντίρρηση αυτή είναι εκτός θέματος. Η «Νεκροφιλία» δεν γράφτηκε για να δώσει μία πλήρη και εξαντλητική εικόνα για το έργο των ανωτέρω συγκεκριμένων προσώπων, ούτε κανενός άλλου. Όπως λέω από την εισαγωγή, αντικείμενο του βιβλίου είναι Ο ΛΕΚΤΙΚΟΣ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΙΚΟΥ ΠΑΤΡΙΩΤΙΣΜΟΥ. Ο λεκτικός σχηματισμός είναι ένα σύνολο αποφάνσεων, ένα καθεστώς λόγου, και όχι ένα σύνολο ανθρώπων –ή των γραπτών τους.
    Υποστηρίζω λοιπόν ότι ένα από τα θεμελιώδη κείμενα με τα οποία συγκροτήθηκε αυτός ο σχηματισμός ήταν η «Αυλή των προβάτων» του Ελύτη, και γενικότερα το «Άξιον Εστί» και τα δοκίμιά του της περιόδου εκείνης.
    Ο ισχυρισμός αυτός δεν αμφισβητείται από κανέναν.
    Εφόσον λοιπόν είναι έτσι, δεν θίγεται η αξία του ισχυρισμού με το να μου λέει κάποιος «ναι, αλλά αλλού ο Ελύτης είπε άλλα». Μπορεί να είπε και άλλα, αλλά εγώ αναφέρομαι σε αυτά χωρίς να λέω πουθενά ότι αυτά δίνουν μια εξαντλητική εικόνα του έργου του.

    Πέραν τούτου, όμως, μου φαίνεται αρκετά επιφανειακό να πούμε ότι τα εθνικιστικά σημεία του έργου και της στάσης του Ελύτη είναι «ένα ασήμαντο μέρος» του έργου του. Εξάλλου, όπως είναι προφανές, η διάκριση του «σημαντικού» από το «ασήμαντο» είναι ζήτημα αξιολόγησης, άρα δεν είναι και τόσο αυτονόητη και υποχρεωτική για όλους. Αν το πάρουμε με καθαρά ποσοτικά κριτήρια, δεν είναι καθόλου ασήμαντο. Το σύνολο σχεδόν των «Ανοιχτών Χαρτιών» διέπεται από αντιλήψεις περί κοσμοϊστορικής αποστολής του ελληνισμού ο οποίος πλαστουργεί πρότυπα πολιτισμού για όλη την ανθρωπότητα κ.λπ., καθώς και από μια μάτσο-ανδροκρατική προσέγγιση και μία φολκλορική λατρεία για το «λαό» ο οποίος είναι ο θεματοφύλακας των πατροπαράδοτων αρετών κ.λπ.. Παραδείγματα τέτοιων αντιλήψεων παρέθεσα αρκετά στο βιβλίο μου. Επίσης, το να μου λέτε ότι αυτό το έλεγε τότε αλλά μετά έγινε διεθνιστής, ούτε αυτό είναι πειστικό εφόσον διαψεύδεται από τη συμμετοχή του στην αντιμακεδονική υστερία τη δεκαετία του 90 (βλ. τη γνωστή δήλωση των 5 για το όνομά τους που είναι η ψυχή τους).

    Και κάτι πιο συγκεκριμένο: δεν γνωρίζω το ποίημα για τον «Προπατορικό Παράδεισο». Θα προσπαθήσω να το διαβάσω κάποια στιγμή. Ωστόσο, το «αξίωμα της Πρωταρχικής Αθωότητας του κάθε παιδιού» δεν μου λέει και πολλά πράγματα. Το να πιστεύουμε ότι η αθωότητα είναι στην αρχή, δεν μου φαίνεται και τόσο αντίθετο με τη χριστιανική ηθική και με την αφήγηση περί του παραδείσου· αντιθέτως, νομίζω ότι συμφωνεί απολύτως μαζί της.
    Για εμάς τους υλιστές, η «αθωότητα» έρχεται -εάν έλθει- πάντοτε μετά, είναι μία κατάκτηση, ένα προϊόν επίμονης προσπάθειας, και όχι ένα άμεσο δεδομένο που έχουμε από την αρχή. Όχι τίποτε άλλο, αλλά εκατό χρόνια μετά την εμφάνιση της ψυχανάλυσης, μου φαίνεται αφελές να πιστεύουμε ακόμα ότι τα παιδιά είναι «αθώα». Όπως έδειξε ο Φρόιντ, τα παιδιά έχουν και αυτά σεξουαλικότητα, αγαπάνε, μισούν, φοβούνται κ.λπ. Και ακόμα περισσότερο, όπως έδειξε ο Λακάν, τα παιδιά, πριν καν έλθουν στον κόσμο, αποτελούν αντικείμενο επένδυσης, προσδοκιών, φόβων κ.λπ. εκμέρους των γονιών, των συγγενών τους, κ.λπ. παίρνουν ένα όνομα … έτσι εισάγονται στην τάξη του σημαίνοντος. Ποτέ δεν βρίσκονται σε ένα σημείο μηδέν, ούτε είναι tabula rasa.

    Τώρα για το Σβορώνο. Γράφτηκε κάπου ότι «βασίστηκα μόνο σε μια συνέντευξή του» (χωρίς κατά τα λοιπά να προβληθεί ο παραμικρός συγκεκριμένος ισχυρισμός ως προς το ποια συγκεκριμένη παραμόρφωση υποτίθεται ότι επήλθε έτσι στις απόψεις του).
    Και η αντίρρηση αυτή είναι άστοχη. Πρώτα απ’ όλα, δεν βασίστηκα μόνο στη συνέντευξη, αλλά επίσης στο μεταθανάτιο βιβλίο του, καθώς επίσης και στα «Ανάλεκτα νεοελληνικής ιστορίας και ιστοριογραφίας». Αλλά ακόμα και γι’ αυτή τη συνέντευξη, καλό είναι να αντιληφθούμε περί τίνος ακριβώς πρόκειται: δεν είναι ότι κάποτε ο Σβορώνος έτυχε να μιλάει στο πόδι σε κάποιον, κάποιος άλλος έτυχε να περνάει από κει και να πατήσει ένα κουμπί και κατέγραψε κάτι που είπε ελαφρά τη καρδία. Η συνέντευξη αυτή ουσιαστικά είναι Η ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΔΙΑΘΗΚΗ του Σβορώνου. Ως τέτοια του τη ζήτησαν ο Πεσμαζόγλου και ο Αλιβιζάτος, και αυτό του ήταν απολύτως συνειδητό και αποδεκτό. Η συνέντευξη αυτή προετοιμάστηκε λεπτομερώς, κράτησε πολλές ώρες και μετά την απομαγνητοφώνησή της υποβλήθηκε σε εξονυχιστικό έλεγχο και σε πολλές γραπτές διορθώσεις από τον ενδιαφερόμενο. Το δε περιεχόμενό της είναι ένας συνολικός απολογισμός του έργου του, για το οποίο δίνει λεπτομερείς εξηγήσεις ευρισκόμενος ουσιαστικά προς το τέλος της ζωής του. Έτσι εξάλλου εξηγείται το εξαιρετικά ασυνήθιστο γεγονός ότι η συνέντευξη αυτή εκδόθηκε στη συνέχεια σε βιβλίο.
    Όποιος λοιπόν ισχυρίζεται ότι όσα λέχθηκαν σε αυτή τη συνέντευξη δεν αποδίδουν τις πραγματικές απόψεις του Σβορώνου, καλείται να μας εξηγήσει ποιες είναι αυτές oι «πραγματικές απόψεις», πού έχουν διατυπωθεί και σε τι διαφέρουν από αυτές που παρουσιάζω εγώ.

  7. Κι ένα τελευταίο, που νομίζω ότι βάζει κάποια πράματα στη θέση τους, όσον αφορά την (1) ποιότητα του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού, (2) την απόπειρα κάποιων να εκλάβουν την «αδιάσπαστη ιστορική συνέχεια» αυτού του πολιτισμού (μαζί με το βυζάντιο, την Τουρκοκρατία και τη Νέα Ελλάδα) ως δεδομένο…

    Σε ένα άλλο ποστ, σε αυτό το μπλογκ, εξηγώ (μιλώντας για τις Πολλαπλές Μορφές σαν νέα αντίληψη περί συλλογικότητας και λαϊκής συνείδησης) ότι δεν είναι καθόλου απαραίτητο να υπάρξει κυριολεκτική (γονιδιακή) επιβίωση ενός λαού για να υπάρξει και «πολιτιστική συνέχεια». Εξάλλου, οι φιλέλληνες (μερικοί εκ των οποίων… νοιώθουν περισσότερο Ελληνες και από εμάς τους γεννημένους Ελληνες) απέδειξαν ότι η απλή συστηματική μελέτη και ενασχόληση με τους αρχαίους, αποκαθιστά τη δική τους «οπτική γωνία» ακυρώνοντας άλλες. Προσωπικά, δεν με ενδιαφέρει καθόλου, αν ή όχι ο Φάλμεράϋερ είχε δίκιο. Η συλλογική αντίληψη είναι αποτέλεσμα ή συνισταμένη πολλών διαφορετικών «πηγών διάκρισης» που αλληλεπιδρούν και δρουν συλλογικά σαν σύνθετος τρόπος διάκρισης μεταξύ Εσωτερικού και Εξωτερικού κόσμου. Τα δύο άκρα του ιδεαλισμού και του υλισμού αποτελούν μονομερείς ενασχολήσεις με δύο αλληλο-συμπληρωνόμενες «οπτικές γωνίες διάκρισης», όπου ο ιδεαλισμός θεωρεί τον εσωτερικό κόσμο «πρωτεύον σκέλος» της ίδιας Θεμελιώδους Διάκρισης όπου ο υλισμός θεωρεί (αντί αυτού) τον εξωτερικό κόσμο σαν «πρωτεύον σκέλος». Σε ακραίες περιπτώσεις ιδεαλισμού, ο ίδιος ο εξωτερικός κόσμος θεωρείται αποτέλεσμα «προβολών του Νου» (δογματικός Βουδισμός). Σε ακραίες περιπτώσεις υλισμού, ο ίδιος ο εσωτερικός κόσμος θεωρείται «απλή αντανάκλαση» και ετερόφωτη «συνέπεια» παραμέτρων εξ ολοκλήρου προερχόμενων από τον εξωτερικό κόσμο.

    Ασχολήθηκα με την ποίηση του Ελύτη πριν πολλά χρόνια, ταυτόχρονα με άλλες ενασχολήσεις, όπως τη Λογική Θεωρία του Μπράουν και την αντιψυχιατρική σχολή ψυχολογίας του Ρόναλντ Λαιγκ. Είδα αμέσως τις συνδέσεις ανάμεσά τους. Θα επανέλθω σε λίγο στο θέμα της «συλλογικής συνειδητότητας» εξηγώντας την με καλύτερο τρόπο…

    1) Ο Ελύτης ήταν ίσως ο μόνος ποιητής που ασχολήθηκε πολύ στενά με το «όριο» ανάμεσα σε Μέσα και Εξω («ένα όριο όπου πάνω του ισορροπείς και υπάρχεις (αλλά) ένα βήμα μπροστά βρίσκεται η φωτιά (ή) ένα βήμα πίσω βρίσκεται ο βρυγμός των αγγέλων» ΄-τα θυμάμαι απ’ έξω, ίσως με κάποια μικρά λαθάκια, πάντως ΕΤΣΙ τα γράφει).. Και επίσης ο Ελύτης ήταν ο πρώτος -ίσως- ποιητής στον Κόσμο που τόλμησε να απαιτήσει την αναγνώριση των «πνευματικών» (εσωτερικών) φαινομένων σαν «εξίσου υπαρκτά» με τα υλικά φαινόμενα, τηρώντας έτσι με λογική συνέπεια τις γνωστές Διεθνείς Σουρρεαλιστικές Αρχές (του Αντρέ Μπρετόν κ.ά.)

    2) Ο George Spencer Brown είναι ο πρώτος δυτικός φιλόσοφος που αποκατάστησε την αξία της Κενότητας (με τη Βουδιστική έννοια) στη Λογική, σαν «απουσία διάκρισης μεταξύ μέσα και έξω κόσμου», και τόλμησε την αποδόμηση της ίδιας της Μαθηματικής / φιλοσοφικής λογικής (του 0 και του 1, ή της Αλήθειας και του Ψεύδους) μέσω της έννοιας της «διάκρισης» (ανάμεσα σε μέσα και σε έξω κόσμους). Επομένως είναι και συνεπής αυτή η προσέγγιση (στη Λογική) με την Ελυτική προσέγγιση (στην ποίηση και στη φιλοσοφία).

    3) Ο Ronald D. Laing ήταν ο πρώτος δυτικός ψυχίατρος/ψυχολόγος που αναγνώρισε τη θετική όψη της τρέλας, ή την αυτο-θεραπευτική της διάσταση, μέσα σε έναν πολιτισμό που εδώ και δεκαετίες ολισθαίνει στην ολοένα και πιο κατασταλτική (για το πνεύμα) αναπήρωση της τρέλας (και οποιασδήποτε «εσωτερικότητας» εν γένει -πλην ελάχιστων «κατεστημένων μορφών της» μέσω δογματικών θρησκειών κλπ).

    Φτάνουμε τώρα στη σύγχρονη εποχή, που η νεολαία ακούει μουσική με δυνατά μπητ (trance) και προσπαθεί απεγνωσμένα να αποκτήσει μέσω της δικής της κουλτούρας πνευματικές (συνήθως συλλογικές) εμπειρίες. Η ανθρωπότητα σίγουρα δεν ζει σε πολιτισμό ελευθερίας, και σίγουρα τα γεγονότα του Εσωτερικού Κόσμου ΔΕΝ αναγνωρίζονται, διότι δεν είναι καν… παραγωγικά. Ο άνθρωπος-καταναλωτής είναι σκέτο αντικείμενο, με παραγωγικές και καταναλωτικές συνιστώσες που πάλι αδικούν κάθε είδους εσωτερικότητα. Επομένως ο πρωταρχικός στόχος κάθε επαναστατικής συνειδητότητας πρέπει να είναι η αποκατάσταση της Ισορροπίας ανάμεσα σε Μέσα και Εξω κόσμο. ΕΔΩ βρίσκεται το θεμέλιο της προοδευτικότητας, και των τριών αυτών μεγάλων διανοητών (Ελύτης/Μπράουν/Λαιγκ)…

    Και τώρα περνάμε στην επανεξέταση του ΤΙ είναι η «συλλογική συνείδηση». Στο ποστιγκ «Μίκης Θεοδωράκης και Συλλογική Αρμονία… (κλπ)» εξηγώ (λίγο ατελώς για όποιον δεν είναι εξοικειωμένος με τη «Λογική Πολλαπλών Μορφών») τον τρόπο που ο συνθέτης (π.χ. Θεοδωράκης) που εκφράζει τη «συλλογική συνειδητότητα» δεν έχει ανάγκη καν να εκλάβει αυτή την έννοια σαν «αναλλοίωτη ή αδιάσπαστη συνέχεια ενός λαού» αφού η «συλλογική συνειδητότητα» προέρχεται από την διατήρηση κάποιας συλλογικής δομής διάκρισης μεταξύ μέσα και έξω κόσμου, μέσα στην ιστορία ενός λαού (ή λαών).

    Η δική μου συνεισφορά στη θεωρία του Μπράουν είναι ακριβώς η γενίκευσή της σε πολλαπλές μορφές ή διακρίσεις που αντιπροσωπεύουν τη συλλογική δράση πολλών όντων/νοών στον Κόσμο. Και με αυτή την έννοια, ένας λαός που π.χ. αποφασίζει να «αναστήσει μια νεκρή γλώσσα» (όπως έκανε π.χ. το Ισραήλ στα Εβραϊκά) εν μέρει ανασταίνει και ανακτά ένα σημαντικό μέρος του παλιού «τρόπου συλλογικής διάκρισης» (που μεταφέρει η ίδια η γλώσσα) των προγόνων του (αλλά και οποιουδήποτε λαού μιλούσε αυτή τη γλώσσα)…

    Καταλήγω σε ένα… εγκώμιο του Ακη, ότι (παρά τις διαφωνίες μου) κατέδειξε την «άλλη» ή τη «σκοτεινή» πλευρά ορισμένων «γλωσσικών δομών». Εγώ απλώς θα έρριχνα όλο το βάρος στο ξεσκέπασμα αυτής της (συνήθως λανθάνουσας) όψης των πραγμάτων, και… αντί να «ξεσκεπάσω» τον Οδυσσέα Ελύτη ή το Μίκη Θεοδωράκη θα εφιστούσα προσοχή στο γεγονός ότι ΑΚΟΜΗ ΚΑΙ ΑΥΤΟΙ δεν μπόρεσαν να μείνουν έξω από τις «συλλογικές δομές διακρίσεων» του λαού και της εποχής τους (ή και της πολιτικής συλλογικότητας που τους στήριξε ή τους τίμησε) κ.ο.κ.

    Φυσικά αυτό το τελευταίο απαιτεί τιτάνιες προσπάθειες νηφάλιας κρίσης και αντικειμενικότητας, όσο το δυνατόν, προσπάθειες που… ΟΥΤΕ καν διανοήθηκαν να καταβάλλουν άλλοι επικριτές του Ακη Γαβριηλίδη (είτε λόγω άγνοιας, είτε λόγω ιδεολογικής ή συναισθηματικής φόρτισης). Και με χαρά βλέπω ότι… τουλάχιστον ο Ακης δεν παρεξήγησε κι εμένα ότι… ανήκω σε αυτή την κατηγορία κριτικής του (που δεν συμπαθώ).

    Αισθάνομαι ότι… έκανα το χρέος μου, και ότι (επίσης) θα με… συγχωρήσει και ο Μίκης Θεοδωράκης για τις φανερές πλέον διαφορές με τις απόψεις του, σε ορισμένα θέματα. ΔΕΝ μερολήπτησα υπέρ του (ή υπέρ του Ελύτη), τουλάχιστον… συνειδητά, και νομίζω ότι οι διάλογοί μας είναι γόνιμοι, απολύτως άξιοι να διαβαστούν ΚΑΙ από τον ίδιο το Μίκη, αν έχει χρόνο και διάθεση.

    Σε ευχαριστώ Ακη για τα νηφάλια σχόλιά σου
    (μην με θεωρήσεις… πολυλογά επειδή τείνω να τα απαντώ πάντα) χεχε
    Γ.Σ.

  8. Αγαπητε Ομαντεον και λοιποι φιλοι
    Κατ αρχήν σας χαιρετώ ολους
    Θελω στη συνεχεια να διαφωνήσω με τις εξης δυο προτασεις
    1. h psyxanalhsh einai p@#tses mple. (τους συμπαθεστατου και αγαπητου εις εμε j
    Kai sto sxolio toy G.S
    2.»Ορθολογισμός κατά των εχθρών του ορθολογισμού, και όχι συναίσθημα.
    »Παραδόξως, η επένδυση συναισθήματος στη λογική, οδηγεί στα χειρότερα είδη ανορθολογισμού.»
    Το μέν πρωτο μου φαινεται εξαιρετικά αδικο ,αφοριριστικά ευκολο
    το δευτερο: μου φαινεται οτι παρακάμπτει (να μια λέξη που εμαθα στην Καλύβα α) το γεγονός οτι δεν υπάρχει ορθολογισμος χωρίς συναισθημα(τουλαχιστον σε ανθρωπινα οντα και οχι σε σκεπτομενες μηχανές)
    και β)»η’ επένδυση συναισθήματος στη λογική, οδηγεί στα χειρότερα είδη ανορθολογισμού.» σε αυτό μπορώ καλιστα να πώ το αντιθετο οτι π.χ η αποσυνδεση συναισθήματος από τη λογική, οδηγεί στα χειρότερα είδη ανορθολογισμού.»
    Περιμενοντας μια οποιδηποτε συνεχεια
    ειλικρινα δικό σας……….

  9. Σε οτι αφορά τον πολιτικό ρόλο των συναισθημάτων εχω να είπω τα εξής:

    Τα τελευταία χρόνια, αρχίζει να μελετάται σοβαρά, και στην Ελλάδα ,ο ρόλος των συναισθημάτων και των συγκινήσεων στην πολιτική και στη κοινωνία. Αρχίζει να εμφανίζεται λοιπόν μια ελληνική βιβλιογραφία που εντάσσεται στο ευρύτερο ρεύμα μελέτης των συγκινήσεων που παρατηρείται σε διεθνές επίπεδο τα τελευταία χρόνια, από το σύνολο των κοινωνικών και ν επιστημών Ήδη από τα τέλη της δεκαετίας του 8Ο ,ο Βασίλης Καραποστόλης, πρωτοπόρησε στην ανάλυση των παθών της ελληνικής κοινωνίας, στη σχέση της με το ιστορικό της παρελθόν και το τρέχον της περιβάλλον με το βιβλίο του Συμβίωση και Επικοινωνία στην Ελλάδα ,Αθήνα Γνωση (1987).Κεντρική θέση του Καραποστολη είναι ότι κύριος κοινωνικός δεσμός στην Ελλάδα, ήταν και είναι οι «συναναστροφές»:όχι τόσο εφήμερες όσο επίπλαστες μορφές κοινωνικής ζωής, επίδειξης αβαθούς ισχύος, δοκιμών ματαιοδοξίας. Κι όλα αυτά ,γιατί η ρευστότητα των δομών γεννά ένα έλλειμμα εμπιστοσύνης στον άλλο και μιαν αβεβαιότητα σχετικά με τις προοπτικές ζωής.
    Πιο πρόσφατο το βιβλίο του Ανδρέα Πανταζοπουλου «Η δημοκρατία της συγκίνησης ,Αθήνα, Πόλις 2002) αποτελεί μια παραδειγματική περίπτωση της σημασίας που οφείλει να δίνει η πολιτική ανάλυση στα πάθη. Αναλύοντας τις περιπτώσεις του επεισοδίου των Ιμίων και της σύλληψης του Οτσαλάν ,ο συγγραφέας δείχνει πως ,ο συναισθηματικά φορτισμένος λόγος, έφερε στο ίδιο αντιπολιτευτικό στρατόπεδο κόμματα και ομάδες που παραδοσιακά εντοπίζονταν στα αντίθετα άκρα της κλίμακας Αριστεράς- Δεξιάς.
    Η διεύρυνση της ελληνικής βιβλιογραφίας της πολιτικής κοινωνιολογίας των συγκινήσεων βοηθήθηκε και από την μετάφραση ορισμένων βιβλίων όπως του βιβλίου του Almpert Hirschman Τα πάθη και τα συμφέροντα (Θεσσαλονίκη ,Παρατηρητής 2003). Πρόκειται για ένα έργο κλασσικό, στο οποίο μελετάται η ιστορική μετάβαση από την προ καπιταλιστική και προνεωτερική έννοια του «πάθους », στην έννοια του «συμφέροντος» ως πηγή νοήματος του κοινωνικοί πράττειν.. Η μετάφραση του βιβλίου της Chantal Mouffe Το δημοκρατικό παράδοξο (μετ Α Κιουπκιολής Πρόλογος Γ Σταυρακάκης Αθήνα Πόλις 2004) οδήγησε το ενδιαφέρον στην πολιτικό-κοινωνιολογική ανάλυση των παθών, προκειμένου να κατανοήσει κανείς στις προκλήσεις της λαϊκίστικης δεξιάς

  10. Και υπάρχει και το βιβλίο των Δεμερτζή –Λίποβατς: Φθόνος και μνησικακία ,πού χωρίζεται σε έξι κεφάλαια. Ο Νίκος Δεμερτζής θέτει το «θεωρητικό και εννοιολογικό πλαίσιο» (πρώτο κεφάλαιο) και την «ανάλυση της έννοιας της μνησικακίας» (κεφάλαιο δεύτερο),ο Θάνος Λιποβατς την «πολιτισμική περιγραφή και ανάλυση του φθόνου», (τρίτο κεφάλαιο),την« ψυχαναλυτική προσέγγιση του φθόνου» (τέταρτο κεφάλαιο),και το πέμπτο κεφάλαιο «:φθόνος και μνησικακία απέναντι στον χριστιανισμό», και τέλος, ο Ν Δεμερτζής. το έκτο κεφάλαιο:«Λαϊκισμός:ένα φορτισμένο από μνησικακία πολιτικό φαινόμενο»

  11. Αγαπητέ βουρκόλακα, καλώς ήλθες στο φτωχό αυτό βλογ, το οποίο περιφρονεί τις μετρήσεις δημοτικότητας επιδιώκοντας την ποιότητα άνευ ορίων, άνευ όρων. Λίγοι και καλοί, νάμαστε εδώ! Ούτε… ζόμπυ από Μικρά Ασία (και μη), ούτε άλλοι ρυπαρολόγοι θα μας ενοχλήσουν εδώ. (χεχε)

    Πολλά και ενδιαφέροντα τα όσα λες. Θα σου απαντήσω πρώτα στα «εύκολα» που έθεσες…
    Το πιό εύκολο είναι να σχολιάσω το εξής που είπες:
    «δεν υπάρχει ορθολογισμος χωρίς συναισθημα(τουλαχιστον σε ανθρωπινα οντα και οχι σε σκεπτομενες μηχανές)».

    Ως… (εν μέρει) «σκεπτόμενη μηχανή» -χεχε- (προγραμματιστής Η/Υ) θα σου απαντήσω ότι υπάρχει και παρα-υπάρχει. Το μεγαλύτερο μάλιστα μέρος του σύγχρονου τεχνολογικού πολιτισμού βασίζεται σε ορθολογισμό χωρίς συναίσθημα. Οπως καταλαβαίνεις αυτό είναι πρόβλημα, μερικές φορές. Αλλες φορές… είναι και λύση. Π.χ. η αυτοπειθαρχία που έχουμε εμείς οι… προγραμματιστές (όταν γράφουμε λογικές δομές κώδικα) αντανακλάει (αν το θέλουμε) και σε μία εξίσου μεγάλη αυτοπειθαρχία όταν ασχολούμαστε με φιλοσοφική λογική και φιλοσοφικά επιχειρήματα. Εκνευριζόμαστε μάλιστα αν οι άλλοι (συζητητές) παραβιάζουν τη Λογική, την οποία θεωρούμε ύψιστο αγαθό. Ομως, όπως καταλαβαίνεις, υπάρχει και η άλλη, η σκοτεινή όψη αυτών των θεμάτων. Π.χ. με το πάτημα ενός κουμπιού, ένας πιλότος μπορεί να προκαλέσει ασύλληπτη οδύνη (σε βομβαρδιζόμενους από τον ίδιο) χωρίς καθόλου συναίσθημα (αν είναι άριστα εκπαιδευμένος). Ετσι η χρήση της λογικής χωρίς συναίσθημα είναι ΠΑΝΤΑ δίκοπο μαχαίρι (όπως και η τεχνολογία εν γένει). Αλλά σε μία χώρα τόσο πολύ άσχημα φορτισμένη συναισθηματικά, σε ιδεολογικά θέματα (όπως εξήγησες εκτενώς)… η λογική που έχει απαλλαχτεί από άσχημες ιδεολογικές φορτίσεις μπορεί να αποβεί πολύ χρήσιμη, καταφέρνοντας πρωτόγνωρη (για τα ελληνικά δεδομένα) νηφαλιότητα διαλόγου. Φυσικά η κατάσταση αυτή διαταρράσσεται άσχημα όταν αρχίσει κάποιος να αναπτύσσει ανορθολογικές δομές επιχειρημάτων. Πρόσεξε, ΔΕΝ εννοώ ποιητικές ή σουρεαλιστικές δομές, οι οποίες (όπως είπα αλλού) ΔΕΝ παραβιάζουν τη λογική, αλλά την υπερβαίνουν εκφραστικά και δημιουργικά. Αν με ρωτήσεις τώρα, «πως το ξέρουμε» ότι οι ποιητικές και σουρεαλιστικές δομές του Λόγου ΔΕΝ είναι ανορθολογικές, μπορώ να το αναπτύξω με πολλούς τρόπους. Και… μια και ασχολούμαστε σε αυτό το κομμάτι του βλογ με την ποίηση του Ελύτη (και άλλα) θα πω κατ’ αρχήν ότι η ποίηση αυτή (αν και σουρεαλιστική και φαινομενικά «παράλογη») εν τούτοις μπορεί να αναλυθεί (εκ των υστέρων, ΑΦΟΥ γραφτεί) με εντελώς ορθολογικούς τρόπους, που φέρνουν στην επιφάνεια λογικά συνεπή μηνύματα και ιδέες που περιέχει. Π.χ. η φράση «όταν η συμφορά συμφέρει λογάριαζέ την για πόρνη», φαινομενικά δεν είναι ορθολογική, όμως προφανέστατα αν την αναλύσεις είναι απολύτως συνεπής λογικά, και εκφράζει συμπυκνωμένο ολόκληρο… δοκίμιο. Αυτός ο ρόλος της ποίησης, να απευθύνεται στο συναίσθημα πέρα-από-τη-λογική αλλά να μην παραβιάζει κανένα ορθολογισμό, είναι πολύ σημαντικός και επίσης πολύ… δύσκολος να κατορθωθεί. Δεν είμαστε άλλωστε και σε εποχή… άνθησης της ποίησης (το αντίθετο μάλλον)…

    Καλοδεχούμενες λοιπόν οι παρατηρήσεις και οι παραπομπές σου για την αρνητική (νομίζω) όψη της συγκινησιακής φόρτισης μέσα στην ελληνική κοινωνία και κουλτούρα. Πάντως από πρώτη ανάγνωση των σχολίων σου έμεινα με την αίσθηση ότι (ενώ πολύ καλά τα λες) εξετάζεις την κατάσταση λίγο… μονομερώς. Διότι υπάρχει σίγουρα και τρόπος με τον οποίο η τέχνη (η μουσική, ποίηση κλπ) μπορεί να εκφράσει θετικά ή χρήσιμα για την πρόοδο και τη συνειδητότητα συναισθήματα. Αυτός είναι άλλωστε ο πρωταρχικός σκοπός της τέχνης, και όχι ο άρρωστος «μελοδραματικός συναισθηματικός Λόγος» που εκφράζεται π.χ. από τα περισσότερα «λαΪκά» ή «σκυλάδικα» άσματα. Κάποια μέρα, έλεγα σε φίλους, πρέπει να καθήσουμε να γράψουμε μαζί ένα δοκίμιο με τίτλο «Ψυχοπαθολογία της Ελληνικής Μουσικής». Οπως καταλαβαίνεις ΚΑΙ αυτό αποτελεί πρόταση για τη μελέτη της άρρωστης συναισθηματικής φόρτισης μέσα στην κουλτούρα, και όχι πρόταση για σύνθεση συναισθηματικά θετικών καλλιτεχνικών μυνημάτων. Τα τελευταία μάλλον είναι ΠΟΛΥ πιο δύσκολα. Πάντως, στις διασκευές που κάνω της μουσικής του Μίκη Θεοδωράκη, σε αυτή την θετική κατεύθυνση θέλω να οδηγήσω τη μουσική του, κάνοντάς την εκφραστική για τη ΣΗΜΕΡΙΝΗ «συλλογική ΒιοΕνέργεια» και «συλλογική συνειδητότητα» της νεολαίας του 21ου αιώνα. Μεγαλεπήβολο σχέδιο και δύσκολο. Δεν έχω αυταπάτες για τις ατέλειες της (μέχρι τώρα) προσπάθειας, γι’ αυτό και δεν δημοσιοποιώ το αποτέλεσμα ακόμη. Πάντως όπως καταλαβαίνεις μία τέτοια προσπάθεια είναι συμπλήρωμα της άλλης, της κριτικής προσπάθειας, στην οποία επικεντρώνεσαι εσύ, και άλλοι (όπως ο Γαβριηλίδης).

    Ετσι, αγαπητέ φίλε, αντί να αναλώνεσαι σε σαχλαμάρες και σε χειρισμό… λασπολόγων (σε άλλα βλογ) μπορείς άφοβα να εκφράσεις εδώ τους προβληματισμούς σου και τις ιδέες σου, χωρίς κανένα απολύτως φόβο άδικης ή υβριστικής επίθεσης. Οι κανόνες είναι απλοί, στο δικό μου βλογ,δηλαδή απόλυτη ελευθερία έκφρασης απόψεων αν διακατέχονται από ειλικρινή σεβασμό του άλλου. Διαφωνίες επιτρέπονται απεριόριστα. Συκοφαντίες όμως όχι. Αν οι τελευταίες προέρχονται από ανθρώπινο λάθος (και γενικότερα καλές προθέσεις) διορθώνονται νηφάλια. Αν προέλθουν όμως (που δεν έγινε μέχρι τώρα) από… τραμπούκο υβριστή (όπως κάποιον που ξέρεις πολύ καλά που αναστατώνει την «Καλύβα») τις πετάμε έξω και ησυχάζουμε. Πατ-κιουτ, μάλιστα. Σε καλωσορίζω και πάλι λοιπόν και σε ευχαριστώ για τη συνεισφορά σου
    Γιώργος

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s