ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΕΛΥΤΗΣ (από τον «Μικρό Ναυτίλο»): – «Και με φως και με θάνατο», ένα ποίημα-χρησμός! (Deciphering a cryptic poem by ODYSSEUS ELYTIS)

Στο βιβλίο του Οδυσσέα Ελύτη «Ο Μικρός Ναυτίλος» υπάρχει ένα περίεργο ποίημα που είναι γραμμένο με αρχαίο στυλ, χωρίς κενά ανάμεσα στις λέξεις και χωρίς σημεία στίξης. Το ποίημα λέγεται «Και με φως και με θάνατον» (8-14, σελ.64) και αποτελεί είδος κρυπτικού χρησμού από τον ποιητή για το μέλλον.

  • English abstract An extremely important cryptic poem by Odysseus Elytis is being deciphered in this post. The poem’s was originally (deliberately) printed (in the book «Little Nautilus») without any punctuation; not even spaces between words, as a perfect square consisting of Greek capital letters. My first step was to insert spaces between words. However, this did not solve the problem of punctuation. In the end, I realized (in awe) that the poem was intended to be read in Multiple Forms, producing Multiple Meanings through each form (partly dependent on how punctuation was to be inserted). I finally realised that the poem’s content was a very ancient-like, poetically prophetic message, with a female muse (or Goddess) being the protagonist of a strange new Renaissance, beyond petty conflicts (among Greeks), validating those who were exiled because of being Just. The final discussion in this post concerns the possibility of performing this poem, as a mixture of melodic hip-hop with trance music.

Για να «αποκρυπτογραφήσει» κανείς αυτό το ποίημα, πρέπει πρώτα-πρώτα να βρει τα κενά ανάμεσα στις λέξεις. Το αρχικό ποίημα, εγγεγραμμένο μέσα σε ένα τετράγωνο πλαίσιο, είναι το εξής:

Τ Υ Χ Η Μ Ι Σ Η Σ Κ Ο Τ Ω Ν Ο Υ Ν Ο Ι Μ Ι Σ Ο Ι Γ Ι Α
Σ Α Σ Ε Λ Λ Η Ν Ε Σ Ε Ρ Χ Ε Τ Α Ι Κ Ο Ρ Η Ν Ε Α Μ Ε Η
Λ Ι Α Ν Θ Ο Σ Τ Ο Χ Ε Ρ Ι Π Ο Υ Ζ Η Τ Α Δ Ι Κ Α Ι Ο Σ
Υ Ν Η Κ Α Ι Π Ο Τ Ε Δ Ε Ν Φ Α Ι Ν Ε Τ Α Ι Π Ο Ι Α Τ Ο
Υ Β Ο Υ Ν Ο Υ Γ Ρ Α Μ Μ Η Σ Τ Η Ν Α Ν Ο Ι Χ Τ Η Π Α Λ
Α Μ Η Σ Α Σ Ο Δ Ρ Ο Μ Ο Σ Ε Ι Ν Α Ι Μ Α Ε Ρ Α Σ Τ Α Μ
Α Λ Λ Ι Α Κ Α Ι Λ Α Λ Ι Α Ν Ε Ρ Ω Ν Θ Α Λ Α Σ Σ Η Σ Γ
Ε Μ Ι Ζ Ε Ι Τ Ο Κ Α Ν Ι Σ Τ Ρ Ο Π Ο Υ Ξ Ε Ν Ο Σ Δ Ε Ν
Ο Γ Α Ν Α Β Ο Η Θ Η Σ Ε Ι Μ Ε Τ Ο Υ Σ Κ Ε Ρ Α Υ Ν Ο Υ
Σ Τ Ο Υ Μ Ο Ν Ο Σ Π Α Ν Τ Ο Τ Ε Ο Α Δ Ι Κ Η Μ Ε Ν Ο Σ
Ο Π Ω Σ Η Π Η Γ Η Κ Α Τ Ω Α Π Τ Η Ν Π Ε Τ Ρ Α Τ Ω Ν Π
Α Τ Ε Ρ Ω Ν Ω Σ Π Ο Υ Κ Α Π Ο Τ Ε Σ Τ Η Ν Ω Ρ Α Π Α Ν
Ω Ν Α Χ Υ Θ Ε Ι Σ Μ Ε Δ Υ Ν Α Μ Η Κ Α Θ Α Ρ Ι Ο Φ Ω Σ

Με κενά ανάμεσα στις λέξεις, το ποίημα αρχίζει να αποκαλύπτεται:

1) στην αρχή με αστερίσκους αντί για κενά

Τ Υ Χ Η*Μ Ι Σ Η*Σ Κ Ο Τ Ω Ν Ο Υ Ν*Ο Ι*Μ Ι Σ Ο Ι*Γ Ι Α*
Σ Α Σ*Ε Λ Λ Η Ν Ε Σ*Ε Ρ Χ Ε Τ Α Ι*Κ Ο Ρ Η*Ν Ε Α*Μ Ε*Η
Λ Ι Α Ν Θ Ο*Σ Τ Ο*Χ Ε Ρ Ι*Π Ο Υ*Ζ Η Τ Α*Δ Ι Κ Α Ι Ο Σ
Υ Ν Η*Κ Α Ι*Π Ο Τ Ε*Δ Ε Ν*Φ Α Ι Ν Ε Τ Α Ι*Π Ο Ι Α*Τ Ο
Υ*Β Ο Υ Ν Ο Υ*Γ Ρ Α Μ Μ Η*Σ Τ Η Ν*Α Ν Ο Ι Χ Τ Η*Π Α Λ
Α Μ Η*Σ Α Σ*Ο*Δ Ρ Ο Μ Ο Σ*Ε Ι Ν Α Ι*Μ*Α Ε Ρ Α*Σ Τ Α*Μ
Α Λ Λ Ι Α*Κ Α Ι*Λ Α Λ Ι Α*Ν Ε Ρ Ω Ν*Θ Α Λ Α Σ Σ Η Σ*Γ
Ε Μ Ι Ζ Ε Ι*Τ Ο*Κ Α Ν Ι Σ Τ Ρ Ο*Π Ο Υ*Ξ Ε Ν Ο Σ*Δ Ε*Ν
Ο Γ Α*Ν Α*Β Ο Η Θ Η Σ Ε Ι*Μ Ε*Τ Ο Υ Σ*Κ Ε Ρ Α Υ Ν Ο Υ
Σ*Τ Ο Υ*Μ Ο Ν Ο Σ*Π Α Ν Τ Ο Τ Ε*Ο*Α Δ Ι Κ Η Μ Ε Ν Ο Σ*
Ο Π Ω Σ*Η*Π Η Γ Η*Κ Α Τ Ω*Α Π*Τ Η Ν*Π Ε Τ Ρ Α*Τ Ω Ν*Π
Α Τ Ε Ρ Ω Ν*Ω Σ*Π Ο Υ*Κ Α Π Ο Τ Ε*Σ Τ Η Ν*Ω Ρ Α*Π Α Ν
Ω*Ν Α*Χ Υ Θ Ε Ι Σ*Μ Ε*Δ Υ Ν Α Μ Η*Κ Α Θ Α Ρ Ι Ο*Φ Ω Σ

2) Σε δεύτερη φάση, μπορούμε να το δούμε σαν κείμενο:

ΤΥΧΗ ΜΙΣΗ ΣΚΟΤΩΝΟΥΝ ΟΙ ΜΙΣΟΙ ΓΙΑ ΣΑΣ ΕΛΛΗΝΕΣ ΕΡΧΕΤΑΙ ΚΟΡΗ ΝΕΑ ΜΕ ΗΛΙΑΝΘΟ ΣΤΟ ΧΕΡΙ ΠΟΥ ΖΗΤΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΠΟΤΕ ΔΕΝ ΦΑΙΝΕΤΑΙ ΠΟΙΑ ΤΟΥ ΒΟΥΝΟΥ ΓΡΑΜΜΗ ΣΤΗΝ ΑΝΟΙΧΤΗ ΠΑΛΑΜΗ ΣΑΣ Ο ΔΡΟΜΟΣ ΕΙΝΑΙ Μ ΑΕΡΑ ΣΤΑ ΜΑΛΛΙΑ ΚΑΙ ΛΑΛΙΑ ΝΕΡΩΝ ΘΑΛΑΣΣΗΣ ΓΕΜΙΖΕΙ ΤΟ ΚΑΝΙΣΤΡΟ ΠΟΥ ΞΕΝΟΣ ΔΕ ΝΟΓΑ ΝΑ ΒΟΗΘΗΣΕΙ ΜΕ ΤΟΥΣ ΚΕΡΑΥΝΟΥΣ ΤΟΥ ΜΟΝΟΣ ΠΑΝΤΟΤΕ Ο ΑΔΙΚΗΜΕΝΟΣ ΟΠΩΣ Η ΠΗΓΗ ΚΑΤΩ ΑΠ ΤΗΝ ΠΕΤΡΑ ΤΩΝ ΠΑΤΕΡΩΝ ΩΣΠΟΥ ΚΑΠΟΤΕ ΣΤΗΝ ΩΡΑ ΠΑΝΩ ΝΑ ΧΥΘΕΙΣ ΜΕ ΔΥΝΑΜΗ ΚΑΘΑΡΙΟ ΦΩΣ

3) Σε τρίτη φάση, χωρίζοντας τους στίχους (κάπως αυθαίρετα):

ΤΥΧΗ ΜΙΣΗ
ΣΚΟΤΩΝΟΥΝ ΟΙ ΜΙΣΟΙ
ΓΙΑ ΣΑΣ ΕΛΛΗΝΕΣ
ΕΡΧΕΤΑΙ ΚΟΡΗ ΝΕΑ
ΜΕ ΗΛΙΑΝΘΟ ΣΤΟ ΧΕΡΙ
ΠΟΥ ΖΗΤΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ
ΚΑΙ ΠΟΤΕ ΔΕΝ ΦΑΙΝΕΤΑΙ
ΠΟΙΑ ΤΟΥ ΒΟΥΝΟΥ ΓΡΑΜΜΗ
ΣΤΗΝ ΑΝΟΙΧΤΗ ΠΑΛΑΜΗ ΣΑΣ
Ο ΔΡΟΜΟΣ ΕΙΝΑΙ
Μ ΑΕΡΑ ΣΤΑ ΜΑΛΛΙΑ
ΚΑΙ ΛΑΛΙΑ ΝΕΡΩΝ ΘΑΛΑΣΣΗΣ
ΓΕΜΙΖΕΙ ΤΟ ΚΑΝΙΣΤΡΟ
ΠΟΥ ΞΕΝΟΣ ΔΕ ΝΟΓΑ
ΝΑ ΒΟΗΘΗΣΕΙ
ΜΕ ΤΟΥΣ ΚΕΡΑΥΝΟΥΣ ΤΟΥ ΜΟΝΟΣ
ΠΑΝΤΟΤΕ Ο ΑΔΙΚΗΜΕΝΟΣ
ΟΠΩΣ Η ΠΗΓΗ
ΚΑΤΩ ΑΠ ΤΗΝ ΠΕΤΡΑ ΤΩΝ ΠΑΤΕΡΩΝ
ΩΣΠΟΥ ΚΑΠΟΤΕ ΣΤΗΝ ΩΡΑ
ΠΑΝΩ ΝΑ ΧΥΘΕΙΣ
ΜΕ ΔΥΝΑΜΗ ΚΑΘΑΡΙΟ ΦΩΣ

4) Κάποια στιγμή… έκπληκτος διαπίστωσα ότι ο Ελύτης έκανε το ποίημα πολυσήμαντο, με πολλές διαφορετικές αναγνώσεις και ερμηνείες. Αν προσθέσουμε σημεία στίξης, προκύπτουν πολλές διαφορετικές αναγνώσεις.

Αν έχετε να προσθέσετε κάτι, μετά χαράς να το συζητήσουμε!

Μερικές ιδέες για μελοποίηση του ποιήματος:

  • Αυτό το ποίημα μπορεί κάλλιστα να μελοποιηθεί μέσω συνδυασμού πολλαπλών φωνητικών βρόχων / loops (και καναλιών ήχου) όπου οι φράσεις επαναλαμβάνονται περιοδικά με ηχώ, σχηματίζοντας προοδευτική ανάπτυξη σε Progressive Trance / Electronica.
  • Ο χρησμός που περιέχει το ποίημα έχει επίκεντρο τη θηλυκή μούσα / Θεά / Κόρη. Απαιτεί μία ανάλογη θηλυκή φωνή (ή χορωδία) σε κάποιο σημείο, καθώς οι στίχοι απαγγέλλονται από αντρική φωνή (ίσως και με κάποιο είδος rap). Επίσης τη χρήση επικού στυλ και αρκετών συγχορδιών μαντζόρε
  • Οι πολλαπλές αναγνώσεις του ποιήματος μπορούν να εκφραστούν και φανερά, μέσω σωστής επιλογής φωνητικών βρόχων / loops σε κατάλληλο χρονισμό / timing.
  • Προς το τέλος, αλλά και στην αποκορύφωση κάθε επιμέρους αυτοτελούς νοήματος είναι καλή ιδέα ισχυρό beat με μπότα και «γυρίσματα trance».
  • Κάπου στη μέση ή στα 2/3, όπου και το νόημα έχει ολοκληρωθεί αλλά υπολείπεται το τελευταίο σημαντικό μέρος του, μπορεί να μπει παύση, αρχικά χωρίς beat και μετά με αναπτυσσόμενο beat σε επιτάχυνση (όπως σε σχεδόν όλα τα μουσικά κομμάτια trance)

.

13 comments

  1. Επίσης θα μπορούσε να απαγγέλεται το ποίημα σε στυλ Rap.

    Omadeon, Θα ειδοποιήσω τον κοινό μας φίλο, τον ράπερ DJ-E(styles).

  2. @friend
    Ναι, είχε γίνει συζήτηση με τον DJ-Estyles πριν κάτι μήνες, σχετικά με τη χρήση rap / hip-hop, σε συνδυασμό με trance-beats και «Atlantean Harmony«.

    Είχα προτείνει το ραπ σαν λύση στο πρόβλημα των Αγγλικων στίχων για το «Ενα το χελιδονι» (και άλλα στο «Αξιον Εστι» του Μίκη) διότι αγγλικές μεταφράσεις απλά δεν ταιριάζουν με την υπάρχουσα μουσική, ενώ το στυλ ραπ/χιπ-χοπ (εν μέρει) με αγγλικό στίχο θα μπορούσε να ταιριάξει με… σχεδόν ο,τιδήποτε. Ο DJ-E είχε εκφράσει κάποιες επιφυλάξεις αλλά δεν ήταν αντίθετος με τέτοια πειράματα. Η συνεισφορά του στο mastering ορισμένων κομματιών ήταν πολύ καλή και σημαντική εφεδρεία για το άμεσο μέλλον.

    Πάντως δεν μου είχε περάσει από το μυαλό ότι και αυτό εδώ το ποίημα του Ελύτη ίσως να ταιριάξει όμορφα με στυλ χιπ-χοπ, ανάμεικτο με αρμονίες και ρυθμούς όπως αυτούς που ανέφερα.

    Για τα άλλα σου σχόλια έχεις δίκιο, πράγματι είναι λίγο πρόχειρη η δουλειά που έκανα στην «ανάμειξη Ανδρομέδας και Χελιδονιού» και… πράγματι υπάρχουν πλήθος άλλων κομματιών που δεν ανέβασα ποτέ στο μουσικό site (εν μέρει επίτηδες για λόγους προστασίας ιδεών, κλπ).

    Σε ευχαριστώ που σχολίασες, επέστρεψα στη βάση μου με βροχή, και με βροχή από e-mails (πάνω από 10). Θα απαντήσω στα υπόλοιπα (και στα μέηλ) σε λίγο.

  3. If we were had some time together I’m sure we could do some great translations. I’m an English teacher and also teach creative writing and creative thinking. I’ve got a first degree in English and Cultural Studies and a masters in English Literary Studies and another masters in International Studies.
    I’m hoping to travel through Europe next year…

    • Excellent; perhaps in a year or so, we can meet, then !🙂
      My personal estimate of the time I need, for certain important things is also one year,
      i.e. I will be ready for new projects (apart from… blogomania -hehe) in about a year.

      • Fantastic – let’s keep that in mind. I’m hoping to do something of a world tour, health and finances permitting🙂
        It’s very nice to meet someone with lots of different interests😉

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s