Παιχνίδια κυριαρχίας στο Αιγαίο. Μέρος 1ο: Έρευνα και Διάσωση (SAR)

Το 1958, ο ICAO (Διεθνής Οργανισμός Αεροναυτιλίας) είχε ορίσει ότι τα όρια ευθύνης της Ελλάδας για έρευνα και διάσωση (Search And Rescue – SAR) συνέπιπταν με εκείνα του FIR Αθηνών. Η δική μας πλευρά είχε επαναπαυθεί σ’αυτήν την απόφαση και παραμέλησε εντελώς το όλο ζήτημα κι έτσι οι κυβερνήσεις μας επιδόθηκαν σε μια κούρσα αγορών άλλων υλικών, μικρότερης σημασίας για την αποτροπή και τον έλεγχο πάνω από το Αιγαίο, αλλά πολύ πιο πρόσφορες για μίζες. Βεβαίως, δεν ασχολήθηκαν ποτέ σοβαρά με την προμήθεια των απαραίτητων ελικοπτέρων και πλωτών μέσων που απαιτούνται για να ανταποκριθούμε στην ευθύνη της έρευνας και διάσωσης. Χωρίς αυτά τα μέσα, η εκχώρηση του σχετικού δικαιώματος-ευθύνης από τον ICAO αποτελεί κενό γράμμα.

Σε προηγούμενο άρθρο μου είχα γράψει ότι στη «διεθνή γεωπολιτική σκηνή είναι αξίωμα πως οποιοδήποτε “κενό” παρουσιαστεί κάπου θα σπεύσει να το καλύψει ο ισχυρότερος ενδιαφερόμενος – στην περίπτωσή μας η Άγκυρα». Όλες ανεξαιρέτως οι κυβερνήσεις της χώρας μας δημιούργησαν με την αδράνειά τους ένα κενό – ή, ορθότερα, ένα χάσμα – του οποίου έσπευσε να επωφεληθεί η Τουρκία. Η Τουρκία, σε πλήρη αντίθεση με τους δικούς μας που νομίζουν ότι η διπλωματία εξαντλείται σε ζεϊμπεκιές, κουμπαριές και αγορές όπλων από εδώ κι από εκεί για να πάρουμε (και καλά) με το μέρος μας την τάδε ή τη δείνα χώρα-παραγωγό οπλικών συστημάτων, εφαρμόζει ένα μακρόπνοο σχέδιο και προχωρά συστηματικά και βαθμιαία στην απόκτηση του ελέγχου στο Αιγαίο, επικαλούμενη την αδυναμία της Ελλάδας να ανταπεξέλθει στις υποχρεώσεις της. Δεν έχουν καλά-καλά συμπληρωθεί τέσσερα χρόνια από τον εντοπισμό και την περισυλλογή πιλότου Ελληνικού F-16 που συνετρίβη νότια της Χαλκιδικής από τουρκική φρεγάτα. Το ταπεινωτικό και ανησυχητικό αυτό γεγονός, βεβαίως, δεν ήταν αρκετό για να ξυπνήσει την ελληνική κυβέρνηση. Η δε προηγούμενη κυβέρνηση, η κυβέρνηση του «έντιμου» κ. Σημίτη, η οποία, με τη μέθοδο που περιέγραψα στο αμέσως προηγούμενο άρθρο μου (απευθείας αναθέσεις, διαδικασία του «κατεπείγοντως», σαλαμοποίηση προμηθειών), σπατάλησε δισεκατομμύρια σε υπερτιμολογημένα, άχρηστα ή αμφιβόλου αξίας υλικά, όχι απλώς δεν προχώρησε στην αγορά ελικοπτέρων SAR, αλλά, με την απαράδεκτη συμφωνία της Μαδρίτης (Σημίτης-Πάγκαλος-Ντεμιρέλ, υπό την εποπτεία της Μαντλίν Ωλμπράιτ), αναγνώρισε «δικαιώματα» της Τουρκίας στο Αιγαίο. Ακολούθησε ο Κώστας Καραμανλής, ο οποίος, κάνοντας τεμενάδες στον κουμπαρούλη του, τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, δεν επέμεινε ποτέ να εφαρμοστούν οι συμφωνίες του Ελσίνκι για την είσοδο της Τουρκίας στην Ε.Ε.

Εν τω μεταξύ, η τουρκική διπλωματία προχώρησε στα εξής βήματα, με σαφή στήριξη από το ΝΑΤΟ και χωρίς καμία ουσιαστική αντίδραση από την ελληνική πλευρά:

1992: Η Επιτροπή Αμυντικού Σχεδιασμού του ΝΑΤΟ, με τουρκική εισήγηση, δέχτηκε να καταργηθούν τα όρια στο Αιγαίο. Ελληνική αντίδραση; Καμία!

2001: Η Αμερικανική Χαρτογραφική Υπηρεσία εκδίδει χάρτες του Αιγαίου που καταργούν τα όρια. Το State Department ανακοινώνει ότι οι χάρτες αυτοί αποτελούν προϊόν συνεργασίας των χαρτογραφικών υπηρεσιών της Ελλάδας και της Τουρκίας.

2004: Στη Γενική Συνέλευση του IMO (International Maritime Organization) στο Μόντρεαλ, ο Μιχάλης Λιάπης, τότε υπουργός Μεταφορών, υπέγραψε νέο κανονισμό που καταργεί τα όρια ελέγχου του Αιγαίου σε έρευνα-διάσωση και καλεί την Ελλάδα και την Τουρκία να βρουν – «φιλικά» – λύση στη χάραξη ορίων ευθύνης. Εδώ πρέπει να υπενθυμίσουμε ότι ήδη από το 1974 η τουρκική Εθνοσυνέλευση επικύρωσε νόμο που διχοτομούσε το Αιγαίο σ’αυτόν τον τομέα και το 1999, με τη ΝΟΤΑΜ 240, αμφισβητούσε κάθε όριο.

Το 2006, το Γενικό Επιτελείο Αεροπορίας εισηγήθηκε την άμεση προμήθεια 5 αεροπλάνων και 2 ελικοπτέρων για έρευνα-διάσωση και την προοδευτική αγορά ακόμη 15 ελικοπτέρων μέσης δυναμικότητας και χαμηλού κόστους για να μπορέσει να ελέγξει την κατάσταση. Η εισήγηση όμως έπεσε στο κενό. Από τότε, το θέμα ξανασυζητιέται για λίγο, αλλά αμέσως ξαναβυθίζεται στα συρτάρια του ΥΕΘΑ.

Είναι προφανές ότι το βασικό μέσο για την αποτροπή της εφαρμογής των τουρκικών σχεδιασμών αποτελούν τα ειδικευμένα γι’αυτήν τη χρήση ελικόπτερα. Οι υπηρεσίες αυτές σήμερα παρέχονται από την Πολεμική Αεροπορία που χρησιμοποιεί 10 ελικόπτερα Super Puma και 10-12 μονοκινητήρια ελικόπτερα AB205, τα οποία παράτυπα εκτελούν έρευνα και διάσωση πάνω από τη θάλασσα, ακόμη και κατά τη διάρκεια της ημέρας. Γιατί παράτυπα;

Γιατί για λόγους ασφαλείας, τα ελικόπτερα που επιχειρούν πάνω από τη θάλασσα (άνωθεν θαλάσσης) πρέπει να είναι τουλάχιστον δικινητήρια.

Όποιος βέβαια νομίζει ότι οι δικές μας μαϊμουδιές περνούν απαρατήρητες από τους Τούρκους αξιωματούχους γελιέται… Ήδη, με νέα ΝΟΤΑΜ που εξέδωσε την 1η Οκτωβρίου 2009, η Τουρκία δεν αποδέχεται την αρμοδιότητα της Ελλάδας για αποστολές SAR στην περιοχή Χίου-Ικαρίας-Σάμου. Να δούμε ποια άλλη περιοχή θα ακολουθήσει… Πιθανώς ο Αργοσαρωνικός.

Δε χρειάζεται να είναι κανείς διάνοια για να καταλάβει ότι θα υπάρξουν περιπτώσεις ατυχημάτων (και έχουν υπάρξει τέτοιες περιπτώσεις στο παρελθόν) στις οποίες η άμεση επέμβαση είναι οριακή (π.χ. εξαιρετικά δυσμενείς καιρικές συνθήκες κάτω από τις οποίες τα AB205 δε μπορούν να επιχειρήσουν, ενώ τα Super Puma δεν επαρκούν – δέσμευση ελικοπτέρων, συντήρηση, διασπορά τους ανά την επικράτεια). Τι λέγαμε προηγουμένως; «Στη διεθνή γεωπολιτική σκηνή είναι αξίωμα πως οποιοδήποτε “κενό” παρουσιαστεί κάπου θα σπεύσει να το καλύψει ο ισχυρότερος ενδιαφερόμενος – στην περίπτωσή μας η Άγκυρα». Αυτό λοιπόν το γεγονός εκμεταλλεύεται η Τουρκία. Πάνε λοιπόν οι Τούρκοι διπλωμάτες στον IMO και λένε «κύριοι, η Ελλάδα δε μπορεί να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις SAR, γι’αυτό επιτρέψτε μας να αναλάβουμε εμείς αυτό το έργο». Για τον IMO, το ποιος θα εκτελεί αποστολές έρευνας και διάσωσης σε μια θαλάσσια περιοχή είναι παντελώς αδιάφορο: «άσπρος γάτος, μαύρος γάτος, φτάνει να πιάνει τα ποντίκια».

Όπως καταλαβαίνετε, η έρευνα και διάσωση στο Αιγαίο αποτελεί για την Τουρκία έναν έξοχο Δούρειο Ίππο για να εξυπηρετηθούν οι πραγματικές της προθέσεις, οι οποίες γίνονται εύκολα αντιληπτές: πατάμε πρώτα πόδι στο Αιγαίο μέσα από διεθνείς διαδικασίες και σε λίγο όλο το Αιγαίο είναι μια απέραντη γκρίζα ζώνη. Τα προαναφερθέντα κατέστησαν αναγκαία την όσο το δυνατόν ταχύτερη προμήθεια ικανού αριθμού ελικοπτέρων SAR με βασικούς απαράβατους όρους:

  • Δυνατότητα επιχειρήσεων κάτω από δυσμενείς συνθήκες ημέρα και νύχτα.
  • Ελάχιστη ταχύτητα πλεύσης άνω των 140 κόμβων για να εξασφαλίζεται η έγκαιρη άφιξη του ελικοπτέρου στο σημείο του ατυχήματος.

Η Πολεμική Αεροπορία επίσης όρισε την επιχειρησιακή διάταξη των εν λόγω ελικοπτέρων σε 8 ή 9 αεροδρόμια της ελληνικής επικράτειας για να αλληλοκαλύπτονται οι περιοχές ευθύνης και να εξασφαλίζεται αμεσότερη και αποτελεσματικότερη παρέμβαση. Σύμφωνα με τα κριτήρια της ΠΑ, τα ελικόπτερα πρέπει να επιχειρούν σε απόσταση 120 ναυτικών μιλίων από τις βάσεις τους. Από εκεί συμπεραίνουμε ότι με 9 επιχειρησιακές βάσεις αλληλοκαλύπτεται ο ελλαδικός χώρος 2 ως 3 φορές παραπάνω, καθώς η μέση απόσταση των ανατολικών ακτών της Ελλάδας από τις δυτικές της Τουρκίας είναι τα 80 ν.μ.).

Εδώ είναι που τίθεται το εξής απλό ερώτημα: Αν ένα οικονομικό ελικόπτερο 12 ως 14 ατόμων καλύπτει 2 ως 3 φορές την περιοχή ευθύνης μας, ποιος ο λόγος να προμηθευτούμε ένα μεγαλύτερο που (α) θα την καλύπτει 5 ως 6 φορές, (β) θα μας κοστίσει διπλάσια για κάλυψη ανύπαρκτης απαίτησης; Πρόκειται μήπως τα δικά μας σωστικά μέσα να σταλούν στην Τρίπολη της Λιβύης ή στο Γιβραλτάρ; Δε νομίζω. Αξίζει να προσέξουμε επίσης ότι υπάρχουν ένα σωρό σύγχρονα ελικόπτερα SAR διαφόρων κατασκευαστών με μεγαλύτερη ταχύτητα από αυτήν των Super Puma, πάνω-κάτω την ίδια ακτίνα δράσης και ελάχιστα μικρότερο αριθμό πληρώματος-επιβατών.

Βέβαια, η δράση των τουρκικών ενόπλων δυνάμεων στο Αιγαίο και οι διαρκώς αυξανόμενες διεκδικήσεις τους είναι γνωστές. Θα θυμίσω – πάλι – την προσφιλέστατη μέθοδο στρατιωτικών προμηθειών της τότε (και νυν) κυβερνώσας παράταξης. Με το «επιχείρημα» του «κατεπείγοντος», οι κυβερνήσεις του Κώστα Σημίτη (ο οποίος εσχάτως ανεδύθη τιμητής των πάντων τώρα με την οικονομική κρίση που και εκείνος προκάλεσε με τις συναλλαγές των κυβερνήσεών του με τους οικονομικούς τρομοκράτες της Goldman Sachs) προμηθεύονταν στρατιωτικό υλικό με απευθείας ανάθεση χωρίς διαγωνισμό. Όλα τα κράτη του κόσμου, ακόμη και η Αλβανία που τη θεωρούμε υπανάπτυκτη, ακολουθούν τη διαδικασία του διεθνούς διαγωνισμού – όμως, για ευνόητους λόγους, οι κυβερνήσεις Σημίτη την εγκατέλειψαν ολοκληρωτικά. Η τότε (και νυν, πλέον) αξιωματική αντιπολίτευση της Νέας Δημοκρατίας καταδίκαζε όλα αυτά τα φαινόμενα και υποσχόταν διαφάνεια. Ε, μέχρι και την ημέρα που κατέρρευσε υπό το βάρος σωρείας δύσοσμων σκανδάλων (και έχοντας επιδεινώσει δραματικά την οικονομική κατάσταση της χώρας), ακολούθησε πιστά όλες τις πασοκικές μεθοδεύσεις: ποτέ δεν έκανε διαγωνισμό. Και εδώ πρέπει να επισημάνουμε μια ακόμα απαράδεκτη και απατεωνίστικη «επιχειρηματολογία» και των δυο παρατάξεων: για να συγκαλύψουν παρανομίες και παρασπονδίες, επικαλούνται πολιτικούς και διπλωματικούς λόγους. Δηλαδή, αγοράζουμε από Ιταλία, Ρωσία, Καναδά κλπ υπερτιμολογημένο ή άχρηστο ή ακατάλληλο υλικό με το εσωτερικής κατανάλωσης «επιχείρημα» ότι το κάνουμε για να… μας βοηθήσουν σε κρίσιμες στιγμές. Την είδαμε όμως τη… βοήθεια και τη συμπαράσταση που μας παρείχαν οι χώρες που πήραν με τόσο σκανδαλώδη τρόπο ένα σωρό λεφτά από το υστέρημα του χειμαζόμενου (και συκοφαντούμενου από τα διαπλεκόμενα ΜΜΕ κι από κίτρινες φυλλάδες της Γερμανίας και άλλων χωρών όπως η Bild). Θυμάστε πόσο μας… βοήθησαν τη νύχτα των Ιμίων; Σύντομα θα μιλήσουμε για πολύ συγκεκριμένη προμήθεια που αφορά την έρευνα και διάσωση και για την καταλήστευση του δημοσίου χρήματος που τη συνόδευσε.

Καταλαβαίνω ότι αρκετοί θα απορήσετε (α) γιατί ασχολούμαι με ένα «παραδοσιακά εθνικιστικό» θέμα όπως είναι οι αμυντικοί εξοπλισμοί, (β) τι σχέση έχουν όλα αυτά με την ευημερία των κατοίκων αυτής της χώρας.

Απαντώ λοιπόν: Κατ’αρχάς, οι αμυντικοί εξοπλισμοί είναι μια σημαντικότατη δαπάνη την οποία έχουμε αναγκαστεί να υποστούμε. Αυτά τα χρήματα βγαίνουν από τις δικές μας τσέπες. Εφ’όσον λοιπόν πληρώνω φόρους για τα ρημάδια τα οπλικά συστήματα, έχω κάθε λόγο να μαθαίνω πού πήγαν τα λεφτά μου και τι καρπούς απέδωσαν. Και έχω κάθε λόγο να απαιτώ ορθολογική διαχείριση αυτών των χρημάτων. Επίσης, δεν αναγνωρίζω στους (διαπλεκόμενους με αντεθνικές και πραγματικά ανθελληνικές οργανώσεις, δηλαδή με διάφορες νεοναζιστικές γκρούπες) «κυρίους» του… «πατριωτικού» χώρου καμία απολύτως αρμοδιότητα στην ενασχόληση με το συγκεκριμένο αντικείμενο – αφήστε που δεν πιστεύω καθόλου στο «αγαθό» των προθέσεών τους και έχω εύλογες απορίες για τις πηγές χρηματοδότησης αρκετών ιστοσελίδων, φόρουμ, ιστολογίων και περιοδικών αυτού του χώρου. Πάμε τώρα στο δεύτερο ερώτημα… Η σχέση που έχουν όλα αυτά με την ευημερία των κατοίκων της Ελλάδας είναι προφανής: Κάθε δεκάρα που σπαταλιέται σε άχρηστο, ακατάλληλο, υπερτιμολογημένο, υπερκοστολογημένο ή παράλογα ακριβό στη χρήση υλικό θα μπορούσε πολύ ωραία να χρησιμοποιηθεί σε πολύ πιο ωφέλιμες δαπάνες – από οδοποιΐα και έργα ύδρευσης και αποχέτευσης μέχρι βελτίωση της παιδείας, της υγειονομικής περίθαλψης κ.ο.κ. Μας αφορούν λοιπόν όλους οι στρατιωτικές δαπάνες, γιατί καταλήγουν οι πολίτες να στερούνται βασικά – και σε λίγο έρχονται ακόμα χειρότερα με τους λήσταρχους του ΔΝΤ – αγαθά για να ζουν πλουσιοπάροχα οι μιζαδόροι των αμυντικών εξοπλισμών.

Στο επόμενο μέρος: Το σκάνδαλο της προμήθειας των Super Puma

5 comments

  1. «υπάρχουν ένα σωρό σύγχρονα ελικόπτερα SAR διαφόρων κατασκευαστών »
    Με τα λιγοστά που γνωρίζω περί ελικοπτέρων, νομίζω ότι πρακτικά μόνο το Seahawk θα μπορούσε να αποτελέσει εναλλακτική πρόταση στο Super Puma. Δεδομένου ότι η ΠΑ ήδη έχει Super Puma κανείς σώφρων δεν θα αποτολμούσε να προσθέσει έναν ακόμη τύπο ελικοπτέρου – βάλε κι ότι η Eurocopter είναι EADS και με καλές σχέσει με την ΕΑΒ.

    • Πρώτα απ’όλα, πολύ κακώς επελέγη (με τη σκανδαλώδη και απατεωνίστικη διαδικασία της «απευθείας ανάθεσης» λόγω του «κατεπείγοντος» της προμήθειας) το Super Puma για την πρώτη παρτίδα – είναι μια παλιά σχεδίαση, πανάκριβη στη συντήρηση και λειτουργία και εντελώς ασύμφορη.

      Επίσης, για ποιες ακριβώς καλές σχέσεις μιλάμε; Ξεχνάμε το καψόνι που μας κάνουν η παντελώς αναξιόπιστη Eurocopter και η θυγατρική της NHI με τα NH-90; Ή μήπως ξεχνάμε το ότι η προμήθεια αυτή δε μας απέφερε ούτε πολιτικά ωφελήματα ούτε αντισταθμιστικά οφέλη;

      Θα υπερασπιστούμε τους απατεώνες και τους μιζαδόρους τώρα; Εν όψει του λιμού που θα αντιμετωπίσουμε με τα μέτρα (για φέρετρο) που μας πήρε ο ΓΑΠ, είναι λίγο… τολμηρό κάτι τέτοιο.

      Περισσότερα όμως για την προμήθεια των Super Puma στο επόμενο άρθρο.

      • Βάλτε και το NH-90 στις εναλλακτικές, που είναι και πιο μοντέρνα σχεδίαση! Δεν γνωρίζω τι εννοείτε ως «καψόνια» της ΝΗΙ, γνωρίζω όμως ότι το ΥΕΘΑ δεν είχε τηρήσει κάποιες από τις υποχρεώσεις του ώστε να παραληφθούν on-time τα ελικόπτερα.

        Εν πάση περιπτώσει, συμφωνώ ότι θα έπρεπε από την πρώτη στιγμή να γίνει διαγωνισμός, παρ’ όλ’ αυτά επελέγη ένα μέσο δοκιμασμένο και εξαιρετικά διαδεδομένο σε ρόλο All Weather SAR. Αν είχε αποδειχτει ότι δεν έκανε για τη δουλειά που το θέλαμε θα επρόκειτο πράγματι για μεγάλο σκάνδαλο. Βέβαια, η ιστορία έχει δείξει ότι και διαγωνισμοί που γίνονται οι μίζες τρέχουν κανονικά.

        • Η ΝΗΙ όμως δεν τήρησε καμία υποχρέωσή της ως προς τον εξοπλισμό του ελικοπτέρου. Αφού λοιπόν έχουμε πικρή εμπειρία από αυτήν την εταιρεία, γιατί να της δίνουμε απευθείας αναθέσεις;

          Κάνε υπομονή και σε λίγες μέρες θα δεις πράγματα τόσο βρωμερά που δε θα ξέρεις τι να την κάνεις τη μύτη σου από τη μπόχα.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s