Richard D. Wolff: Συνέντευξη στην Αυγή για την Κρίση (6-6-2010) Interview with Athens daily newspaper Avgi

Η ακόλουθη συνέντευξη του Ρίτσαρντ Γουλφ στον Χάρη Κωνσταντινίδη της «Αυγής» διαδόθηκε πολύ ελάχιστα. Την αναδημοσιεύω αυτούσια, μαζί με την αγγλική (πρωτότυπη) εκδοχή της (από το site  του ίδιου του καθηγητή)

-Omadeon.

UPDATE: United Steelworkers – Mondragon.Οι δυνάμεις της εργασίας, της συμμετοχής, συνεργάζονται, πειραματίζονται,τολμούν.

________ Η συνέντευξη / The interview ________

Pua8ndgΟ Richard Wolff είναι ένας από τους γνωστότερους αμερικανούς μαρξιστές οικονομολόγους, ομότιμος καθηγητής του University of Massachusetts Amherst και επισκέπτης καθηγητής του New School University. Σε συνεργασία με τον καθηγητή Στήβεν Ρέζνικ, έγραψε πλήθος βιβλίων και άρθρων, διατυπώνοντας μια καινοτόμα προσέγγιση στην πολιτική οικονομία μέσω των εργαλείων της ταξικής διαδικασίας και του επικαθορισμού. To πιο πρόσφατο βιβλίο του Capitalism Hits the Fan (2009) αξιοποιεί αυτό το πλαίσιο για την ανάλυση της τρέχουσας οικονομικής κρίσης. Στα ελληνικά κυκλοφορεί το βιβλίο του (σε συνεργασία με τον Stephen Resnick) Ταξική θεωρία και Ιστορία. Καπιταλισμός και κομμουνισμός στην ΕΣΣΔ (μετ. Θανάσης και Βίκτωρας Τσακίρης, Ελληνικά Γράμματα, 2005).

Ο Richard Wolff βρέθηκε στην Ελλάδα την προηγούμενη εβδομάδα, προσκεκλημένος του Τμήματος Οικονομικής Επιστήμης του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών. Ο Χάρης Κωνσταντινίδης, υποψήφιος διδάκτωρ οικονομικών στο University of Massachusetts Amherst, τον συνάντησε και μίλησε μαζί του.

(Συζητείστε για το άρθρο στην σχετική ανάρτηση στο ιστολόγιο των Ενθεμάτων)

* Οι ΗΠΑ βίωσαν τα τελευταία τρία χρόνια μια ύφεση και πρόσφατα μια «ανάκαμψη χωρίς θέσεις εργασίας». Πώς αξιολογείτε τις προοπτικές της αναθέρμανσης;

*Υπάρχουν στοιχεία που δείχνουν πως υπάρχει μια δυσχέρεια στην ανάκαμψη, αν όχι ότι έρχεται το τέλος της. Από τις αρχές Απριλίου, οι χρηματιστηριακοί δείκτες έχουν σταματήσει να ανεβαίνουν, ενώ επανεμφανίστηκαν τα προβλήματα στον τραπεζικό και τον στεγαστικό τομέα. Το πρόβλημα της ανεργίας μεγάλωνε διαρκώς, ενώ βρισκόμαστε μόλις στην πρώτη φάση του αντίκτυπου της κρίσης όσον αφορά τις περικοπές θέσεων εργασίας και υπηρεσιών του δημοσίου, ιδιαίτερα στις μεγάλες πολιτείες, όπως στη Νέα Υόρκη και την Καλιφόρνια, όπου έχουν ήδη γίνει δεκάδες χιλιάδες απολύσεις δημοσίων υπαλλήλων. Τα δημόσια εκπαιδευτικά ιδρύματα έχουν πληγεί ιδιαιτέρως, κάτι που θέτει σε κίνδυνο τη μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα των ΗΠΑ, καθώς το μεγαλύτερο μέρος του αμερικανικού ειδικευμένου εργατικού δυναμικού εκπαιδεύεται στα δημόσια πανεπιστήμια.

Δεν υπάρχει τρόπος να προβλέψουμε το μέλλον. Ωστόσο, η πτώση του ευρώ καθιστά τις αμερικάνικες εξαγωγές λιγότερο ανταγωνιστικές σε πολλούς τομείς, πράγμα που σημαίνει ότι οι εξαγωγές δεν μπορούν να στηρίξουν μια ανάκαμψη της παραγωγής (όχι μόνο του τραπεζικού τομέα και του χρηματιστηρίου). Για αυτό το λόγο η Γερουσία ήδη διαβουλεύεται για ένα δεύτερο πακέτο τόνωσης, οριοθετημένο στα 200 εκατομμύρια δολάρια, ενώ προσπαθεί να αποφύγει την παραδοχή της αποτυχίας του πρώτου πακέτου. Η αμερικάνικη κυβέρνηση πλέον λειτουργεί ως το βασικό στήριγμα του αμερικανικού καπιταλισμού.

* Στο έργο σας με τον καθηγητή Στήβεν Ρέζνικ μιλάτε για τις ταλαντώσεις μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού καπιταλισμού. Με το πακέτο τόνωσης και το νομοσχέδιο ρύθμισης του χρηματοπιστωτικού τομέα στις ΗΠΑ επανερχόμαστε σε μορφές δημόσιου καπιταλισμού;

* Πιστεύω ότι η κίνηση του εκκρεμούς είναι στην κατεύθυνση μιας αυξημένης κρατικής ανάμειξης σε σχέση με τα τελευταία τριάντα χρόνια, μια επιστροφή σε κεϋνσιανές μορφές, όπως ακριβώς η άνοδος του Ρήγκαν στην εξουσία το 1980 σηματοδότησε την αντίστροφη κίνηση. Δεν βλέπω τρόπο να σταματήσει αυτό ούτε κάποια σημαντική αντίσταση, ειδικά καθώς οι ίδιες οι επιχειρήσεις, και ιδιαίτερα οι τράπεζες, αντιμέτωπες με την κατάρρευση του πιστωτικού συστήματος, άνοιξαν το δρόμο για την κρατική παρέμβαση. Η συζήτηση πλέον γίνεται για το βαθμό και τις μορφές της κρατικής διαχείρισης, όχι για την ύπαρξή της. Η ειρωνεία είναι ότι τα χρήματα που δόθηκαν από την αμερικανική κυβέρνηση στις τράπεζες για τη διάσωσή τους χρησιμοποιούνται πλέον από αυτές ως μοχλός πίεσης για τη διαμόρφωση της κρατικής παρέμβασης, σύμφωνα με τα συμφέροντά τους. Έτσι, για παράδειγμα, ο διαχωρισμός μεταξύ επενδυτικών και καταναλωτικών τραπεζών στις ΗΠΑ, που ίσχυε μέχρι το 1999, δενεπανήλθε.

Ωστόσο, πρέπει να δώσουμε ιδιαίτερη προσοχή στην εξής αντίφαση: αυτή η μαζική και πρωτοφανής κυβερνητική παρέμβαση στην οικονομία συνυπάρχει με την νεοφιλελεύθερη αμερικανική ιδεολογία και πολιτική που κυριαρχεί τα τελευταία τριάντα χρόνια. Η λύση ήταν να παρουσιαστεί η κυβερνητική ανάμειξη ως μια προσωρινή μέθοδος απλώς για να «πάρει μπροστά» η οικονομία. Η εικόνα του σχεδίου των Μπους-Ομπάμα είναι ότι η οικονομία θα συνεχίσει ως είχε πριν την κρίση (π.χ. το 2004-2005). Κάτι τέτοιο αποτυγχάνει να επιλύσει το θεμελιώδες οικονομικό και κοινωνικό ζήτημα: ότι οι πραγματικοί μισθοί στις ΗΠΑ είναι στάσιμοι εδώ και τριάντα χρόνια, κάτι που κρυβόταν πριν την κρίση, καθώς οι εργαζόμενοι δούλευαν περισσότερες ώρες την εβδομάδα, ενώ ταυτόχρονα αύξαναν συνεχώς το δανεισμό τους.

* Ποιες είναι οι πολιτικές επιπτώσεις της κρίσης, τόσο για τη Δεξιά, με την εμφάνιση του Tea Party, όσο και για την Αριστερά;

*Σχετικά με τη Δεξιά: Μια οικονομική κατάρρευση του μεγέθους που αντιμετωπίζουν οι ΗΠΑ (ένα ποσοστό ανεργίας στο 17.5%, αν προσθέσετε την ακούσια μερική απασχόληση και τους αποθαρρυμένους εργαζόμενους στα 15 εκατομμύρια ανέργους) τρομάζει. Καθώς οι Αμερικάνοι έχουν την τάση να βλέπουν τα οικονομικά και κοινωνικά προβλήματα ως προϊόν, σε τελική ανάλυση, της δράσης της κυβέρνησης και των πολιτικών, κατευθύνουν τις αγωνίες και τους φόβους τους προς όλα τα επίπεδα της κυβέρνησης. Αυτή η τάση είναι πιο έντονη μεταξύ των ακροδεξιών οργανώσεων, επειδή ο Ομπάμα είναι μαύρος. Έτσι, τον κατηγορούν ότι επιθυμεί να οδηγήσει τις ΗΠΑ στον σοσιαλισμό και άλλες παρόμοιες φαντασιώσεις. Παρά την προβολή της Δεξιάς από τα ΜΜΕ, που αγγίζει τα όρια της εμμονής, αυτή παραμένει μικρή σε μέγεθος, αν και είναι πιθανόν να αυξηθεί, αν η οικονομική κρίση χειροτερεύσει ξανά και αν δεν εμφανιστεί κάποιο αριστερό κίνημα για οικονομική αλλαγή.

Η κεντροαριστερά της αμερικάνικης πολιτικής –το Δημοκρατικό Κόμμα– βρίσκεται σε αμηχανία. Δεν επιθυμεί να επιτεθεί εναντίον του προέδρου, καθώς φοβάται τη ρεπουμπλικανική εναλλακτική. Έτσι επικεντρώνεται στην επίθεση εναντίον της «διαφθοράς» και των «υπερβολικών αποδοχών των διεφθαρμένων στελεχών» και υπερασπίζεται τη νέα κρατική ρύθμιση για τον «καλύτερο έλεγχο της οικονομίας».

Η αύξηση της επιρροής της πιο κριτικής αμερικάνικης Αριστεράς εμφανίζεται στον τομέα της γνώσης και του πολιτισμού. Για πρώτη φορά τα τελευταία τριάντα χρόνια, αριστεροί ακαδημαϊκοί σε ολόκληρη την Αμερική μπορούν πλέον να επικρίνουν τον καπιταλισμό, αυτόν καθαυτόν, ανοιχτά και δημόσια. Η δαιμονοποίηση του μαρξισμού και η προηγούμενη σύνδεσή του με επικίνδυνες αυτοκρατορίες του κακού (ΕΣΣΔ, Κίνα κ.λπ.) χάνουν ταχύτατα έδαφος. Για παράδειγμα, μέχρι πριν από δυο χρόνια, η κατάσχεση μιας κατοικίας από μια τράπεζα εμφανιζόταν ως αποτυχία και ευθύνη του ατόμου. Πλέον, οι κατασχέσεις θεωρούνται από την κοινή γνώμη ως αποτυχία του οικονομικού συστήματος. Αυτή η ευρεία αλλαγή στη συμπεριφορά της κοινής γνώμης, καθώς και η ευμένειά της  προς μια αντικαπιταλιστική κοινωνική κριτική παρουσιάζει τεράστιες νέες ευκαιρίες για μια σοβαρή αναβίωση της Αριστεράς στις ΗΠΑ. Το μεγάλο ζήτημα είναι αν και πώς θα ανταποκριθούν οι αριστερές δυνάμεις.

* Υπήρξε αντίδραση των αμερικάνικων συνδικάτων στην κρίση;

*Τα συνδικάτα των εργαζομένων βρίσκονται σε κάμψη τα τελευταία πενήντα χρόνια και πλέον είναι ιδιαίτερα αδύναμα. Ωστόσο, υπάρχουν κάποιες θετικές κινήσεις. Οι United Steelworkers, το μεγαλύτερο συνδικάτο των ΗΠΑ, υπέγραψε τον προηγούμενο Οκτώβρη μια συμφωνία συνεργασίας με τη Συνεταιριστική Επιχείρηση του Μοντραγκόν. Αυτή η συμφωνία σηματοδοτεί την πρώτη φορά που ένα μεγάλο αμερικανικό συνδικάτο συμμαχεί ανοιχτά με ένα εντελώς διαφορετικό όραμα για το πώς οι εργάτες πρέπει να απαντήσουν στην αποτυχία του καπιταλισμού. Το Μοντραγκόν ενσαρκώνει την ιδέα ότι οι εργάτες σταματούν να πωλούν την εργατική τους δύναμη στους καπιταλιστές. Αντ’ αυτού, οργανώνουν και λειτουργούν επιχειρήσεις όπου οι εργάτες δεν παράγουν απλώς αγαθά και υπηρεσίες, αλλά επίσης αναλαμβάνουν συλλογικά το ρόλο του εργοδότη του εαυτού τους. Έτσι οι ίδιοι οι εργάτες αποφασίζουν πλέον τι και πώς θα παράξουν, καθώς και πώς θα διαθέσουν τα κέρδη της εργασίας τους. Κατ’ αυτό τον τρόπο, πραγματώνεται μια βαθιά φιλοδοξία των εργατών:  να μεταμορφώσουν τη δραστηριότητα της δουλειάς τους σε γνήσια κοινότητα εργασίας, να κάνουν την επιχείρησή τους «κομμουνιστική» υπ’ αυτή την έννοια. Έτσι οι εργάτες μπορούν να δημοκρατικοποιήσουν την παραγωγή και να μοιραστούν την εξουσία δημοκρατικά με τις κοινότητες γύρω τους. Οι καπιταλιστές, ως μια ειδική μειοψηφία που κατέχει την οικονομική και κοινωνική κυριαρχία, θα χάσουν τη σημασία τους, όπως οι βασιλείς, φεουδάρχες και αυτοκράτορες του παρελθόντος.

Πιστεύω ότι οι United Steelworkers αξίζουν τεράστια υποστήριξη και έπαινο για την πρωτοβουλία τους. Θα τους πρόσαπτα μόνο ότι δεν εκμεταλλεύτηκαν την ευκαιρία της κρίσης για να θέσουν σε κίνηση τη συμμαχία με μια-δυο προτάσεις που θα προσέλκυαν την προσοχή όλων. Να σας δώσω ένα παράδειγμα: θα μπορούσαν να απαιτήσουν ένα τμήμα του πακέτου τόνωσης των 800 δισ. δολαρίων για να επιδοτήσουν τη δημιουργία επιχειρήσεων τύπου Μοντραγκόν από ανέργους. Θα αποκτούσαν ένα συγκεκριμένο, εφικτό πρόγραμμα, πέρα από μια απλή πρόταση, προς αυτή την κατεύθυνση.

* Ποια θα ήταν η σημασία τέτοιων νησίδων «κομμουνιστικής» παραγωγής, ιδιοποίησης και διανομής του πλεονάσματος σε μια χώρα όπως οι ΗΠΑ που αποτελείται κυρίως από καπιταλιστικές επιχειρήσεις ή αυτοαπασχολούμενους; Δεν είναι καταδικασμένες, εκτός αν συντελεστεί ένας συνολικός μετασχηματισμός και καταργηθούν οι επιταγές της αγοράς;

* Σε ένα πρώτο επίπεδο, η παρουσία επιχειρήσεων όπου οι εργάτες θα επείχαν συλλογικά θέση αφεντικού –«επιχειρήσεις κομμουνιστικών ταξικών δομών»– θα δημιουργούσε ένα ριζικά διαφορετικά πολιτικό τοπίο για την Αριστερά. Θα δημιουργούσε μια νέα βαθιά συμμαχία ανάμεσα στους αριστερούς που είναι ενεργοί στην πολιτική και τον πολιτισμό και στους εργαζομένους σ’ αυτές τις επιχειρήσεις. Μια τέτοια συμμαχία θα συμπλήρωνε και θα ενίσχυε τις υπάρχουσες συμμαχίες με τους εργαζομένους στις καπιταλιστικές επιχειρήσεις. Η ικανότητα της Αριστεράς να αναπτύξει μια βάση θα ενισχυόταν μέσω μιας οργανικής σχέσης με τους εργαζομένους που λειτουργούν τις δικές τους επιχειρήσεις. Κάτι τέτοιο θα είχε ιδιαίτερη σημασία στις ΗΠΑ, αλλά πιθανώς και αλλού. Θα μετασχημάτιζε την Αριστερά με πολλούς τρόπους.

Επιπρόσθετα, πιστεύω ότι είναι εφικτό να ζητήσουμε από τους Αμερικανούς πολίτες να υποστηρίξουν τέτοιες κομμουνιστικές επιχειρήσεις λόγω της πίστης τους στην ελεύθερη επιλογή, τόσο του καταναλωτή όσο και του εργαζομένου. Η «ελεύθερη επιλογή» αποτελεί ένα βασικό λαϊκό σλόγκαν στην αμερικάνικη κουλτούρα και πολιτική. Θα μπορούσαμε να υποστηρίξουμε ότι οι Αμερικάνοι θα πρέπει να έχουν την ελεύθερη επιλογή να εργαστούν είτε σε ιεραρχικές καπιταλιστικές επιχειρήσεις είτε σε δημοκρατικές επιχειρήσεις που ανήκουν στους εργαζομένους τους. Οι Αμερικάνοι θα πρέπει να μπορούν να επιλέξουν να αγοράσουν προϊόντα από καπιταλιστικές ή κομμουνιστικές επιχειρήσεις. Για να υπάρχει αυτή η επιλογή, η κυβέρνηση θα πρέπει να επιδοτήσει και να στηρίξει την ανάπτυξη των κομμουνιστικών επιχειρήσεων.

Για την Αριστερά, ένα πρόγραμμα τέτοιων επιχειρήσεων αποτελεί μια συγκεκριμένη νέα ιδέα, ήδη εφικτή, αλλά ταυτόχρονα και ένα σύμβολο για το κοινωνικό μέλλον στο οποίο στοχεύουμε. Πιστεύω ότι η προσθήκη αυτής της ιδέας στους παραδοσιακούς στόχους της Αριστεράς μπορεί να ενθουσιάσει τη επόμενη γενιά των νέων ανθρώπων με τρόπους που οι παραδοσιακοί στόχοι δεν κατάφεραν και δεν μπορούν να κάνουν από μόνοι τους. Η Αριστερά μπορεί να προσκαλέσει και να καλέσει όλους τους ανθρώπους να λάβουν μέρος σε μια διαδικασία κοινωνικής επανάστασης προς την πραγμάτωση αυτού του δημοκρατικού μετασχηματισμού του κόσμου της εργασίας.

* Πώς αξιολογείτε την αντίδραση της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην κρίση του χρέους;

* Συνυφασμένες με την αλληλεγγύη μεταξύ της ηπειρωτικής Ευρώπης και των ΗΠΑ είναι επίσης και ο ανταγωνισμός, η εχθρότητα, η πάλη. Μια μορφή είναι η κόντρα μεταξύ του αγγλοαμερικανικού μοντέλου του καπιταλισμού και ενός ευρωπαϊκού κοινωνικού μοντέλου «αλληλεγγύης». Το τελευταίο χρησιμοποιούσε το κράτος πρόνοιας για να περιορίσει και να διαχειριστεί την ταξική πάλη.

Όταν η κρίση ξέσπασε στον αμερικάνικο καπιταλισμό, η ηπειρωτική Ευρώπη πανηγύρισε για το κοινωνικό μοντέλο της, για τον τρόπο διαχείρισης της ταξικής πάλης. Η κρίση εμφανιζόταν πολύ χειρότερη στις ΗΠΑ απ’ ό,τι στην Ευρώπη. Επιπλέον, η Ε.Ε. φαινόταν πιο ικανή να διαχειριστεί την κρίση. Ωστόσο, οι ευρωπαίοι ηγέτες, τα ΜΜΕ και ένα μεγάλο μέρος του κοινού πίστευαν λανθασμένα ότι η κρίση του αμερικανικού καπιταλισμού δεν θα εξαπλωνόταν στην Ευρώπη. Δεν είχαν αντιληφθεί ότι η αγορά και άλλοι μηχανισμοί θα επέτρεπαν στις ΗΠΑ να μετατοπίσει το κόστος της κρίσης σε άλλα μέρη του κόσμου, μεταξύ των οποίων και η Ευρώπη.

Η αμερικάνικη κυβέρνηση αντέδρασε στην τεράστια καπιταλιστική κρίση με μια τεράστια και δαπανηρή παρέμβαση. Ωστόσο, δεν τόλμησε να φορολογήσει τους αμερικανούς πολίτες ούτε να εκδόσει χρήμα, καθώς κάτι τέτοιο θα έθετε σε κίνδυνο τα οφέλη των ΗΠΑ από το ρόλο του δολαρίου ως παγκόσμιου νομίσματος. Έτσι, η αμερικάνικη κυβέρνηση δανείστηκε τρισεκατομμύρια δολάρια για να διασώσει τον αμερικανικό καπιταλισμό. Ξαφνικά, οι ιδιώτες δανειστές ανά τον κόσμο διαπίστωσαν ότι μπορούσαν να τοποθετήσουν όλα τα χρήματα που ήθελαν να δανείσουν στις κυβερνήσεις στην ασφαλέστερη χώρα, τις ΗΠΑ. Πλέον δεν υπήρχε ανάγκη ούτε θέληση για δανεισμό προς χώρες που αποτελούν πιο επισφαλείς δανειολήπτες από τις ισχυρές ΗΠΑ. Η Ελλάδα, η Πορτογαλία ή η Ισπανία δεν έγιναν τόσο πιο επισφαλείς σε σχέση με το προηγούμενο έτος· η καπιταλιστική κρίση στις ΗΠΑ άλλαξε το παγκόσμιο πιστωτικό σύστημα, καθώς δανειακά διαθέσιμα μεταφέρθηκαν προς τις ΗΠΑ και έγιναν πολύ ακριβότερα για τις άλλες χώρες. Οι χρηματαγορές ουσιαστικά μετατόπισαν το κόστος της κρίσης από τις ΗΠΑ στην Ευρώπη.

* Ποιος είναι ο συγκεκριμένος ρόλος της Ελλάδας στην εξέλιξη της κρίσης;

* Η Ελλάδα συνέβαινε να έχει μια σημαντική ποσότητα απαιτητού δημόσιου χρέους τον Μάιο. Έτσι ήταν η πρώτη ευρωπαϊκή κυβέρνηση που έπρεπε να αντιμετωπίσει το γεγονός ότι οι δανειστές προτιμούν να παρέχουν δάνεια στις ΗΠΑ για τα κυβερνητικά προγράμματά τους παρά στην ίδια. Οι δανειστές ξαφνικά απαιτούσαν πολύ υψηλότερα επιτόκια από την Ελλάδα. Οι χρηματαγορές βοηθούσαν τις ΗΠΑ και έπλητταν την ίδια.

Ξαφνικά, η Ελλάδα αναγκάστηκε να επιλύσει τα εσωτερικά της προβλήματα: το γεγονός ότι οι πολιτικοί εξευμένιζαν εργαζομένους και εργοδότες με παροχές χωρίς αύξηση στη φορολογία τους. Η Ελλάδα —όπως όλες οι καπιταλιστικές οικονομίες— «έλυνε» τις ταξικές αντιφάσεις δανειζόμενη αντί να φορολογεί ή να περικόπτει τις δαπάνες. Έτσι, ανέβαλλε τη σύγκρουση σχετικά με το ποια τάξη θα επωμιστεί τους φόρους και θα πληγεί από τις περικοπές των δαπανών. Αυτή η αναβολή λειτουργούσε για χρόνια και θα συνεχιζόταν αν δεν υπήρχε η κρίση του αμερικανικού καπιταλισμού, που ανάγκασε την ελληνική κυβέρνηση και τον ελληνικό λαό να ανακαλύψουν τις πραγματικές συνέπειες της λύσης του δανεισμού. Βασικά, το γεγονός ότι οι ΗΠΑ μπορούν να δανειστούν για να αναβάλλουν τις δικές τους ταξικές συγκρούσεις αναγκάζει την Ελλάδα να αντιμετωπίσει τις δικές της ταξικές αντιθέσεις.

Οι έλληνες καπιταλιστές έχουν κατανοήσει ότι η ταξική πάλη που διαρκώς αναβαλλόταν είναι πλέον εδώ. Απαιτούν λιτότητα για τους εργάτες και την προωθούν ως τη μοναδική λύση, ως την πολιτική που απαιτείται από την Ε.Ε. και την ΕΚΤ, ως την αργοπορημένη τιμωρία για το γεγονός ότι η Ελλάδα ξόδευε «πέρα από τις δυνατότητές της». Μια εναλλακτική θα ήταν η αύξηση των φόρων στις επιχειρήσεις και τους πλούσιους, ταυτόχρονα με τη μείωση όλων των επιδοτήσεων προς αυτούς. Οι έντιμοι οικονομολόγοι πάντα υπενθυμίζουν ότι η ανταγωνιστικότητα των εξαγωγών μιας οικονομίας εξαρτάται από τις τιμές, οι οποίες, με τη σειρά τους, εξαρτώνται όχι μόνο από τους μισθούς των εργατών, αλλά και από τα κέρδη των επιχειρήσεων, τις αποδοχές των μάνατζερ κ.λπ. Οι περικοπές αυτών μπορούν επίσης να μειώσουν τις τιμές των εξαγωγών και να λύσουν διάφορα προβλήματα. Η κυβερνητική υποστήριξη προς νέες οικονομικές δραστηριότητες νέων κοινωνικών ομάδων μπορεί να αποδειχθεί πολύ πιο επιτυχημένη σε σχέση με τις παλιές επιδοτήσεις προς λίγες ελληνικές επιχειρήσεις. Υπάρχουν πολλοί τρόποι επίτευξης δημοσιονομικής πειθαρχίας.

Ολόκληρος ο κόσμος παρακολουθεί την έντονη επιστροφή της ταξικής πάλης στην Ελλάδα. Υπάρχει η αίσθηση, και είναι σωστή, πως ό,τι συμβαίνει στην Ελλάδα θα συμβεί σε πολλές άλλες χώρες. Ο καπιταλισμός πιθανόν να μετατοπίσει το κόστος της κρίσης στους εργάτες, αλλά είναι επίσης πιθανό οι εργάτες να υπερβούν τον καπιταλισμό Υπάρχουν επιλογές. Ο ισχυρισμός ότι δεν υπάρχουν επιλογές είναι μια προσπάθεια να εμποδιστεί η εξερεύνηση των επιλογών που ήδη υπάρχουν.

ΠΗΓΗ: http://www.avgi.gr/ArticleActionshow.action?articleID=547677

Σχετικά άρθρα (στα Ελληνικά):

Ο Richard Wolff στην ΑΣΟΕΕ (ρεπορτάζ ζωντανής ομιλίας): Αυτοδιαχείριση, η Μαρξιστική Πρόταση για τον 21ο Αιώνα!

Ένα Μεσημέρι με τον R. Wolff (της Cynical)

Ο Richard D. Wolff γράφει για την Αυτοδιαχείριση των Επιχειρήσεων (σε δική μου μετάφραση, απόσπασμα από σελ. 10-11 της εισήγησης – βάσης για τη διάλεξή του).

[…]

  • _______________
  • PUBLISHED ON JUNE 6, 2010
  • At the end of May, Professor Wolff spoke at University in Athens, Greece. There, he was interviewed for the popular daily paper Avgi. Below is the English transcription.
  • The US has, in the past three years, witnessed a recession and, lately, a recovery which has been characterized as “jobless”.  How do you evaluate the prospects of the upturn?
  • There are some signs that the recovery is, if not over, at least in trouble.  Since early April of this year, the stock market has stopped rising, while bank and housing difficulties are beginning to show up again.  The problem of unemployment was only becoming worse, while we are only in the early stage of the crisis’s impact on the public sector in terms of lost public jobs, cutbacks in public employment and services, particularly in the biggest states, like NY and CA, where tens of thousands of public employees have already been fired. Particularly hard hit are public educational institutions, which compromises the ability of the US to compete in the long-term, since the majority of the US skilled labor force is trained through public higher education.
  • There’s no way to predict the future.  However, the decline of the euro makes American exports less
  • competitive in many areas and means that exports cannot, as had been hoped, lead a recovery of production (and not just of finance and the stock market). That is why the Senate now debates another stimulus – pegged at $200 million – and tries to avoid admitting the failure of the first stimulus. The US government is now functioning as the basic support for US capitalism.
  • Your work with Steve Resnick points to the oscillations between private and public capitalism.  Do you see the stimulus package and the financial overhaul bill signifying a shift back to public capitalism?
  • I think that we are having a pendulum swing back to much more state intervention than we had in the past 30 years, a return to a Keynesian economic situation just as the arrival of Reagan in 1980 signified the pendulum going the other way.  I don’t see any way for that to stop or any major force preventing it, especially since it was the business community, and more particularly banks facing the collapse of the credit system, that led the way for government intervention.  It is now a debate over the extent and forms of government management, not of government management itself.  The irony here is that the money the banks now use to lobby the government to shape regulation to their liking is the same money the government gave the banks when it bailed them out; so for example, the pre-1999 legal separation of commercial and investment banking in the US was not re-established.
  • However, the following contradiction has to be worked out: how to reconcile a massive and unprecedented government economic intervention with a dominant US ideology and politics that has been neoliberal for the past 30 years.   The solution was to present government intervention as a temporary device to merely “restart” the economy.  The Bush-Obama plan image is then to resume the economy prior to the crisis (e.g. in 2004-2005). This fails to address the fundamental economic and social issue: that real hourly wages in the US have been stagnant for the past 30 years, a situation which was masked prior to the recession by having workers work more hours and take more debt.
  • What are the political implications of the crisis, both in the Right, with the emergence of the Tea Party, and in the Left?
  • On the Right-wing:   An economic collapse like the one the US is currently facing (an unemployment rate of 17.5%, if you add involuntarily part-time workers and discouraged workers to the 15 million of unemployed) frightens people. Since Americans tend to view economic and social problems as ultimately caused by government and politicians, they focus their anxiety and fears on all levels of government. Among extreme right-wing groups, this tendency is intensified because Obama is black. So they accuse him of secretly leading the US to socialism and other similar fantasies. Despite obsessive media attention to this right-wing, it remains quite small, although it could become larger if the economic crisis worsened again and if no left-wing movement for economic change arose.
  • The center-left of US politics – the Democratic Party – finds itself now in an awkward position. It does not want to attack the president because it fears the Republican alternative. So the center-left concentrates on attacking “corruption” and “excessive salaries for corporate executives” and becoming the champion of new government “regulations” to “better control the economy.”
  • The increase in the influence of the more critical US Left emerges now in the realm of culture.
  • Leftist academics across America are now able to criticize capitalism per se both explicitly and publicly in ways not seen over the past 30 years.  The former demonization of Marxism (linked always to a
  • dangerous external evil empire, USSR, China, etc.) has faded fast. For example, until two years ago, when a bank repossessed someone’s home, it was generally understood as the displaced person’s failure and fault. Now bank repossessions are widely recognized as a failure of the economic system. This broad shift in public attitudes and the openness to anti-capitalist social criticism presents huge new opportunities for a serious left revival in the US. The key question is whether and how left forces in the US can respond to this opportunity.
  • How have unions in the US responded to the crisis?
  • Trade unions have been declining in the USA for the past 50 years. Today they are extremely weak. On the other hand, you have some positive straws in the wind. The United Steelworkers of America, one of the largest unions in the US, signed last October an agreement with the Mondragon Cooperative Corporation, in which the two sides stressed their desire to collaborate. This is very important because it marks the first time that a major American trade union has allied itself explicitly with a wholly different vision of how workers should respond to capitalism’s failures. Mondragon embodies the idea that workers stop selling their labor power to others, capitalists. Instead they organize and operate enterprises in which the workers not only produce the goods and services but also function, collectively, as their own employers. Thus the workers themselves would henceforth make the decisions of what to produce, how to produce, and what to do with the profits of their work. This realizes a deep aspiration of workers – to transform their work activities into genuine communities of labor, to make their enterprises “communist” in just that sense. Such workers could thereby democratize production and share power democratically with the communities around them. Capitalists as a special minority with dominant economic and social power would fade away much as kings, feudal lords, and emperors did.
  • I think the United Steelworkers union deserve enormous support and applause for this initiative. I would only fault them for not seizing the opportunity in this crisis to immediately operationalize this alliance around 1-2 focus proposals that would make everybody stand up and take notice.  Let me give you one example:  Demand a portion of the US stimulus program of $800-billion to subsidize the formation of Mondragon enterprises by unemployed people. Beyond merely suggesting the Mondragon model, here would be a concrete, achievable program to move in that direction.
  • Why would it matter to have islands of such “communist” production, appropriation and distribution of surplus in a country that is mostly comprised out of capitalist or self-employed enterprises. Isn’t this self-defeating, unless a complete transformation occurs, and the market imperative is abolished?
  • At a first level, the presence of enterprises in which workers were collectively their own bosses –“communist class-structured enterprises” – would create a radically different political landscape for the Left.  It would create a profound new kind of alliance between Leftists active in politics and culture  and working-class people in such enterprises. This would complement and strengthen existing alliances with employees in capitalist enterprises  The ability of the Left to develop a base in an organic relation with working-class people operating their own enterprises would be enhanced. This would be of special importance in the US, but likely elsewhere as well. It would transform left politics in multiple ways.
  • Additionally, I think that it is possible to ask the American people to support such communist enterprises out of a commitment to free choice, both consumer choice and labor choice.  “Free choice” is a basic popular slogan in US culture and politics. Americans, we would insist, should have the free choice to work either in a hierarchical capitalist enterprise or in a democratic worker-operated enterprise. Americans should be able to choose to buy products made in capitalist versus communist enterprises. For such choice to exist, the government must subsidize and support the development of communist enterprises.
  • For the left, a program for such enterprises represents a concrete new idea, practicable now, and yet also a symbol of the social future we aim for.  I think that adding this idea to the traditional goals of the left could excite the next generation of young people in ways that the traditional goals alone have not done and cannot do by themselves. These new communist enterprises would need trained specialists, lawyers, architects, managers alongside the workers who are also directors. The left can invite and welcome all the people to become part of a socially revolutionary process to realize this democratic transformation of the world of work.
  • How do you evaluate the response of the EU to the debt crisis?
  • Interwoven with solidarity between continental Europe and the US, there has also been competition, hostility,  and struggle. One form of that has been the contest between an Anglo-American model of capitalism and a European social or “solidaristic” model. The latter used state-provided social welfare to moderate and manage class struggles.
  • When the crisis erupted in US capitalism, continental Europe celebrated its social model, its way of managing class struggle. The crisis seemed much worse in the US than in Europe. Moreover, the EU seemed better able to manage the crisis. Yet European leaders, media and much of the public were mistaken to believe that US capitalism’s crisis would not spread to Europe. They did not grasp how the market and other mechanisms would enable the US to shift the costs of the crisis from the US to other parts of the world including Europe.
  • The US government responded to a severe capitalist crisis by massive costly intervention. It dared not tax Americans to pay for that intervention and it dared not print money since that might jeopardize US gains from the dollar’s role as world currency. So the US government borrowed trillions of dollars to rescue US capitalism. Suddenly, private lenders around the world realized that they could put all of  the money they wanted to lend to governments in the one safest country, the US. There was suddenly no need and no willingness to lend to other countries that were riskier borrowers than the mighty US. It was not that Greece or Portugal or Spain had become that much riskier than they had been last year. It was rather that the capitalist crisis in the US had changed the global credit system in ways that brought loanable funds to the US and made them much, much costlier for those other countries. Credit markets were working to shift the costs of the crisis from the US to Europe.
  • What is the particular role of Greece in the unraveling of the crisis?
  • Greece happened to have a sizable quantity of its government debt maturing this May. So it was the first European government to confront the fact that lenders preferred to supply loans to the US for its government programs rather than provide them to Greece. Lenders suddenly demanded much higher interest rates from Greece; credit markets helped the US and hurt Greece.
  • Suddenly Greece confronted the difficulties of resolving its internal difficulties – politicians placating workers and employers by not taxing either of them enough while providing them with much of what each wanted. Greece – like all other capitalist economies – “solved” its class contradictions by borrowing instead of taxing or cutting spending. It thereby postponed struggling over which class pays those taxes and which class suffers that cut spending. That postponement worked for years and would have continued except that US capitalism experienced a major crisis. Then the Greek government and the Greek people discovered the costs of “solving” class contradictions via debt. In a basic sense, capitalism’s crisis in the US confronts Greece with the need finally to confront its own class contradictions at home. Because the US can borrow more to postpone its class struggles, it deprives Greece of the funds needed to postpone its class struggles.
  • Greece’s capitalists have understood that the long postponed class struggle has now returned. They demand austerity for the workers and advertise it as the policy for which there is no alternative, as the policy required by the EU and the ECB, as the long overdue punishment for “living beyond one’s means.” An alternative would be to raise taxes on business and on the rich while reducing all sorts of subsidies to them. Honest economists always remind people that the competitiveness of any country’s exports depends on their prices which in turn depend not only on workers’ wages but also on capitalists’ dividends, managers salaries, etc. Cutting the latter can lower export prices and thus solve all sorts of problems. Government supports of new economic activities by new social groups can  be much more successful than were the old subsidies to a handful of Greek family enterprises. Options to austerity are many.
  • The whole world is watching events in Greece as postponed class struggles return with intensity. People sense, quite correctly, that what is happening in Greece will happen in many other countries. Capitalism may shift the costs of its crisis onto the workers, but it is also possible that workers will finally move beyond capitalism. Options exist. The claim that no options exist is always an attempt to prevent people from seeing and exploring the options actually present.
  • Source: http://www.rdwolff.com/content/interview-athens-greece-daily-newspaper-avgi
  • Related links in English:
  • Mondragon and the Steelworkers (Steelworkers Form Collaboration with MONDRAGON, the World’s Largest Worker-Owned Cooperative)

  • MONDRAGÓN CORPORACIÓN COOPERATIVA (MCC): an international People’s Cooperative Corporation
  • A Marxian Critique of Keynesian Economics (by R.D.Wolff)
  • […]
  • Add to DeliciousAdd to DiggAdd to FaceBookAdd to Google BookmarkAdd to MySpaceAdd to NewsvineAdd to RedditAdd to StumbleUponAdd to TechnoratiAdd to Twitter

    NDRAGÓN CORPORACIÓN COOPERATIVA (MCC): an international People’s Cooperative Corporation

    Απολαυστική διάλεξη για την τρέχουσα Οικονομική Κρίση /  Richard Wolff’s video-lecture on the capitalist crisis (2008)

14 comments

  1. Προσέξτε την «κλασσική ΗΛΙΘΙΑ ερώτηση» που τίθεται στον Γουλφ και ΠΩΣ απάντησε. («Ποια θα ήταν η σημασία τέτοιων νησίδων «κομμουνιστικής» παραγωγής; ……………………Δεν είναι καταδικασμένες, εκτός αν συντελεστεί ένας συνολικός μετασχηματισμός και καταργηθούν οι επιταγές της αγοράς;»)...
    Επίσης το εξής σημαντικό που είπε:

    Τα συνδικάτα των εργαζομένων βρίσκονται σε κάμψη τα τελευταία πενήντα χρόνια και πλέον είναι ιδιαίτερα αδύναμα. Ωστόσο, υπάρχουν κάποιες θετικές κινήσεις. Οι United Steelworkers, το μεγαλύτερο συνδικάτο των ΗΠΑ, υπέγραψε τον προηγούμενο Οκτώβρη μια συμφωνία συνεργασίας με τη Συνεταιριστική Επιχείρηση του Μοντραγκόν. Αυτή η συμφωνία σηματοδοτεί την πρώτη φορά που ένα μεγάλο αμερικανικό συνδικάτο συμμαχεί ανοιχτά με ένα εντελώς διαφορετικό όραμα για το πώς οι εργάτες πρέπει να απαντήσουν στην αποτυχία του καπιταλισμού. Το Μοντραγκόν ενσαρκώνει την ιδέα ότι οι εργάτες σταματούν να πωλούν την εργατική τους δύναμη στους καπιταλιστές. Αντ’ αυτού, οργανώνουν και λειτουργούν επιχειρήσεις όπου οι εργάτες δεν παράγουν απλώς αγαθά και υπηρεσίες, αλλά επίσης αναλαμβάνουν συλλογικά το ρόλο του εργοδότη του εαυτού τους. Έτσι οι ίδιοι οι εργάτες αποφασίζουν πλέον τι και πώς θα παράξουν, καθώς και πώς θα διαθέσουν τα κέρδη της εργασίας τους. Κατ’ αυτό τον τρόπο, πραγματώνεται μια βαθιά φιλοδοξία των εργατών: να μεταμορφώσουν τη δραστηριότητα της δουλειάς τους σε γνήσια κοινότητα εργασίας, να κάνουν την επιχείρησή τους «κομμουνιστική» υπ’ αυτή την έννοια. Έτσι οι εργάτες μπορούν να δημοκρατικοποιήσουν την παραγωγή και να μοιραστούν την εξουσία δημοκρατικά με τις κοινότητες γύρω τους. Οι καπιταλιστές, ως μια ειδική μειοψηφία που κατέχει την οικονομική και κοινωνική κυριαρχία, θα χάσουν τη σημασία τους, όπως οι βασιλείς, φεουδάρχες και αυτοκράτορες του παρελθόντος.

    • dennis το 1968 παρουσιάστικαν και νεομαρξιστές και ένας από αυτούς ήταν και ο Morishima που έβγαλες το <> το οποίο λέει ότι το ποσοστό του κέρδους είναι θετικό αν και μόνα αν ο βαθμός εκμετάλλευσης είναι θετικός και το αναλύει στο

      http://www.jstor.org/stable/1913933

  2. Πολύ ωραία όλα αυτά, βρε Ομαδεώνα μου, αλλά μήπως πρέπει να αρχίσουμε να συναντιώμαστε κιόλας μερικοί για να ερευνήσουμε το ενδεχόμενο σύστασης μιας τέτοιας επιχείρησης; Πιστεύω πως θα βρίσκονταν αρκετοί κομπιουτεράδες. Ακόμα κι εγώ που έχω δουλειά, θα ενδιαφερόμουν να βοηθήσω έμπρακτα συναδέλφους για να στήσουν κάτι.

    • Κρείττων καλημέρα, συμφωνώ απόλυτα μαζί σου και… ΗΔΗ γίνονται πολλές συζητήσεις εδώ και καιρό, στον κύκλο μου (εκτός ιντερνέτ) για το θέμα αυτό. Είμαι στη διάθεσή σου από βδομάδα να τα πούμε από κοντά. Ας ανταλλάξουμε μέηλ….

      Το θέμα του συνεταιριστικού λογισμικού είναι τεράστιο. Ακόμη και ασχολούμενοι με ανοιχτό κώδικα, έχουν καταφέρει σεβαστό εισόδημα μέσω _υπηρεσιών_ σε εταρείες που εγκαθιστούν το λογισμικό αυτό….

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s