«Παράπλευρες απώλειες» στη Γάζα: ο αιμοσταγής λαϊκισμός του Ισραήλ

Το άρθρο αυτό πρωτοδημοσιεύτηκε στο ιστολόγιό μου «Αιρετική Πολιτεία» στις 2/8/2009. Το επαναφέρω, γιατί ορισμένα πράγματα δεν πρέπει να τα ξεχνάμε.

Δεν θυμάμαι με απόλυτη σιγουριά αν τον όρο «παράπλευρες απώλειες» τον πρωτοάκουσα κατά την επίθεση των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ κατά του Ιράκ τότε που το τελευταίο εισέβαλε στο Κουβέιτ ή αν ήταν στον «πόλεμο» που διεξήγαγε το ΝΑΤΟ κατά της Σερβίας. Γεγονός είναι ότι ο όρος αυτός χρησιμοποιείται από τις ΗΠΑ, το ΝΑΤΟ, τη «μητέρα» Ρωσία και πολλές άλλες χώρες για να περιγράψει τις απώλειες ανθρώπινων ζωών και περιουσιών κατά τη διάρκεια πολεμικών επιχειρήσεων που δεν αφορούν ένοπλα τμήματα οποιασδήποτε από τις εμπλεκόμενες παρατάξεις ή στρατιωτικές υποδομές που να υποστηρίζουν την πολεμική προσπάθεια του εχθρού. Αν ο ορισμός αυτός σας φαίνεται φληνάφημα, θα συμφωνήσω απόλυτα μαζί σας. Για μένα, ο όρος αυτός απλά «στρογγυλεύει» τη (συχνότατα σκοπούμενη) δολοφονία πολιτών και την καταστροφή περιουσιών αμάχων από τις αντιμαχόμενες παρατάξεις, οι οποίες αδιαφορούν πλήρως για τις διεθνείς συμβάσεις και το διεθνές δίκαιο.

Ανέφερα ότι πιθανώς τον όρο αυτόν να τον άκουσα για πρώτη φορά κατά την επιχείρηση «Καταιγίδα της Ερήμου» ή κατά τις επιχειρήσεις εναντίον της Σερβίας. Πρώτη φορά όμως ο όρος αυτός χρησιμοποιήθηκε από την αμερικανική πολεμική αεροπορία (USAF) στον πόλεμο του Βιετνάμ, κατά τη διάρκεια της επιχείρησης «Linebacker«. Η επιχείρηση αυτή περιελάμβανε μαζικούς βομβαρδισμούς για να εξαναγκασθούν οι Βιετκόνγκ να επιστρέψουν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Στρατιωτικά, η αξία αυτών των βομβαρδισμών ήταν ουσιαστικά ανύπαρκτη. Οι «παράπλευρες απώλειες» εκείνης της επιχείρησης αποδίδονται σε σφάλματα των πιλότων των βομβαρδιστικών, σε ανακρίβειες των συστημάτων σκόπευσης και στα «χαζά» όπλα που χρησιμοποιήθηκαν (βόμβες ελεύθερης πτώσης). Ωστόσο, με δεδομένη τη μάλλον ρατσιστική αντιμετώπιση του κρατικού μηχανισμού των ΗΠΑ απέναντι στους «κιτρινιάρηδες» και τους κομμουνιστές, η οποία εκφράστηκε με εγκληματικές πράξεις όπως ο βομβαρδισμός της Χιροσίμα και του Ναγκασάκι, οι ρατσιστικές επιθέσεις κατά ιαπωνικής καταγωγής Αμερικανών πολιτών, αλλά και γελοία στρατιωτικά εγχειρίδια όπως η ενότητα «How To Spot A Jap» από το «Pocket Guide To China» που εξεδόθη από το Υπουργείο Πολέμου των ΗΠΑ (US War Department) κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου και διενεμήθη στο στρατιωτικό προσωπικό, δεν θα ήταν ίσως υπερβολή να υποστηρίξουμε ότι στους παραπάνω παράγοντες (στο σφάλμα υλικών μέσων και στο ανθρώπινο σφάλμα) πρέπει να συμπεριληφθεί η εσκεμμένη προσβολή μη στρατιωτικών στόχων με σκοπό να καμφθεί το ηθικό του εχθρού ή – στην καλύτερη περίπτωση – η αδιαφορία για τον άμαχο πληθυσμό.

Αξίζει να σημειώσουμε ότι η σύγχρονη Ιστορία μας δείχνει πως, στην πλειοψηφία των περιπτώσεων, «παράπλευρες απώλειες» σημειώνονται σχεδόν πάντα μεταξύ του άμαχου πληθυσμού του αντιπάλου που χάνει τον πόλεμο ή βρίσκεται σε δυσχερή πολεμική κατάσταση. Έτσι, μάλλον πρέπει να θεωρήσουμε ότι έχουν δίκιο όσοι υποστηρίζουν ότι η «μέθοδος» αυτή και ο ευφημισμός «παράπλευρες απώλειες» εξυπηρετεί – με δόλια μέσα – στρατηγικούς στόχους περισσότερο παρά τακτικούς.

Κατά την περίοδο των χριστουγέννων του 2008, γίναμε για πολλοστή φορά μάρτυρες της ισραηλινής επιθετικότητας, με τις άνευ προηγουμένου «στρατιωτικές» επιχειρήσεις του Ισραήλ κατά της Λωρίδας της Γάζας – επιχειρήσεις οι οποίες, για άλλη μια φορά, εξευτέλισαν κάθε έννοια διεθνούς δικαίου, αλλά και διέσυραν τη διεθνή κοινότητα, η οποία αποδείχθηκε ανίκανη και απρόθυμη να επιβάλει κυρώσεις σε ένα «rogue state» που συνιστά απειλή για την περιοχή του και την παγκόσμια σταθερότητα ανάλογη μ’αυτήν που αποτελούν το Ιράν και η Βόρειος Κορέα.

Δεν θα εμπλακώ σε πολύ ενδελεχείς ιδεολογικές και πολιτικές αναλύσεις αυτήν τη φορά – μονάχα στο τέλος θα εμβαθύνω λίγο, καθώς το έχω ήδη κάνει στο παρελθόν και επίσης άλλοι σχολιαστές (συν-ιστολόγοι, δημοσιογράφοι, πολιτικοί, διπλωματικοί και στρατιωτικοί αναλυτές) το έχουν πράξει και έχουν εξηγήσει για ποιον ακριβώς λόγο αναγκαζόμαστε να τονίσουμε ότι το Ισραήλ ρίχνει λάδι στη φωτιά και δίνει επιχειρήματα στους οπαδούς του αντισημιτισμού/αντιεβραϊσμού μόνο και μόνο για να ικανοποιήσει μια τεχνηέντως τρομοκρατημένη και χειραγωγούμενη εσωτερική κοινή γνώμη. Εδώ θα μιλήσω αυστηρά με επιχειρησιακούς και στρατιωτικούς όρους, εξετάζοντας το πράγμα από την πλευρά του δόγματος με βάση το οποίο επιλέγονται οι στόχοι που θα υποστούν πλήγμα σε μια σύρραξη. Θα λάβω υπόψη μου επίσης τους παράγοντες της ασφάλειας για την αποφυγή «παράπλευρων απωλειών» (άμαχος πληθυσμός του εχθρού, απώλειες από φίλια πυρά λόγω εγγύτητας προς τον στόχο που έχει κληθεί να πλήξει η αεροπορία, επιλογή κατάλληλων όπλων, καθώς και τυχόν ανθρώπινο λάθος – είτε του πιλότου είτε του σχεδιαστή ή επιβλέποντος της επιχείρησης). Με τεχνικούς όρους θα εξηγήσω γιατί το Ισραήλ δικαίως κατηγορείται για διάπραξη εγκλημάτων πολέμου ή, στην καλύτερη γι’αυτό περίπτωση, για ανυπαρξία οποιασδήποτε μέριμνας για την αποφυγή «παράπλευρων απωλειών». Οι πολιτικολογίες θα έρθουν στο τέλος, αλλά θα παραμείνουν σχετικά σύντομες, ακριβώς επειδή η πολιτική διάσταση του ζητήματος έχει ήδη αναλυθεί εκτενώς.

Το άρθρο αυτό είναι σχεδόν αμιγώς τεχνικό, άρα και αρκετά «βαρύ». Έτσι, για να γίνει πιο κατανοητό, θα αναφέρω ορισμένους βασικούς όρους που καλό είναι να έχει υπ’όψη του ο αναγνώστης.

Εν πρώτοις, θα μιλήσω για τους μηχανισμούς ζημίας, δηλαδή για τη μέθοδο που χρησιμοποιεί το εκάστοτε όπλο για να καταστρέψει το στόχο του. Υπάρχουν έξι κύριοι μηχανισμοί ζημίας:

  1. Φωτιά
  2. Ωστικό κύμα (Blast)
  3. Θραύσματα (Fragmentation)
  4. Γόμωση κατευθυνόμενης εκτόνωσης (Shaped Charge)
  5. «Αυτοσχηματιζόμενα» θραύσματα (Self-forging Fragment)
  6. Διάτρηση κινητικής ενέργειας (Kinetic Energy Penetration)

Ένας από τους παλιότερους μηχανισμούς ζημίας που αξιοποιούνται από τα αεροπορικά όπλα είναι η φωτιά, αν και συνήθως είναι δευτερεύων μηχανισμός και προκαλείται από το θερμικό κύμα που δημιουργεί η έκρηξη του όπλου. Ελάχιστα αεροπορικά όπλα χρησιμοποιούν πλέον τη φωτιά ως προτεύοντα μηχανισμό. Ένα εξ αυτών είναι οι βόμβες Napalm, οι οποίες έχουν πρακτικά καταργηθεί από τα σύγχρονα οπλοστάσια και η χρήση της κατά αμάχων απαγορεύθηκε το 1980 από Πρωτόκολλο ΙΙΙ της συνθήκης των Ηνωμένων Εθνών με τίτλο «Convention on Certain Conventional Weapons – Convention on Prohibitions or Restrictions on the Use of Certain Conventional Weapons Which May Be Deemed to Be Excessively Injurious or to Have Indiscriminate Effects» που προσετέθη στη Συνθήκη της Γενεύης του 1949.

Το ωστικό κύμα δημιουργείται και αυτό από την εκτόνωση αερίων κατά τη διάρκεια της έκρηξης. Όπως φαντάζομαι γνωρίζετε και από τα ρεπορτάζ που μιλούν για τρομοκρατικές επιθέσεις, το ωστικό κύμα μπορεί να καταστρέψει οχήματα, κτίρια και να σκοτώσει ανθρώπους, δρώντας παντοκατευθυντικά (δηλαδή προς όλες τις κατευθύνσεις), ενώ τα αποτελέσματά του μειώνονται όσο απομακρυνόμαστε από το κέντρο της έκρηξης. Η επίδραση της ατμοσφαιρικής πίεσης στην ένταση του ωστικού κύματος είναι μεγάλη: σε μεγάλα υψόμετρα η έντασή του είναι μικρότερη απ’ό,τι εναντίον στόχων που βρίσκονται κοντά στο επίπεδο της θάλασσας.

Θραύσματα δημιουργούνται όχι μόνο από τη θραύση της θήκης (κελύφους) του όπλου κατά την έκρηξη, αλλά και από ειδικές διατάξεις τις οποίες ορισμένα εξ αυτών περιέχουν. Δευτερογενώς, θραύσματα παράγει και ο ίδιος ο στόχος, ο οποίος κομματιάζεται και τα κομμάτια του εκτοξεύονται προς όλες τις κατευθύνσεις. Η αρχική τους ταχύτητα είναι μεγάλη, αλλά μειώνεται ραγδαία λόγω της μεγάλης οπισθέλκουσάς τους. Είναι ικανά να προκαλέσουν ζημία στον ίδιο το στόχο, ενώ είναι πολύ αποτελεσματικά εναντίον ακάλυπτου προσωπικού (δηλαδή εναντίον ακάλυπτων ανθρώπων).

Η γόμωση κατευθυνόμενης εκτόνωσης διακρίνεται σε δύο τύπους: κωνική και ευθύγραμμη. Χρησιμοποιείται για τη διάτρηση θωρακισμένων στόχων με τη μικρότερη δυνατή ποσότητα εκρηκτικού. Από εκεί κι έπειτα, ο μηχανισμός ζημίας είναι το ωστικό κύμα που προκαλείται στο εσωτερικό του στόχου, μαζί με τυχόν θραύσματα, αλλά και δευτερογενείς εκρήξεις πυρομαχικών ή εύφλεκτων υλικών που βρίσκονταν στο εσωτερικό του. Διάφορες εκδόσεις του πυραύλου αέρος-εδάφους AGM-65 Maverick χρησιμοποιούν τέτοια γόμωση. Η εκτόνωση κεφαλών κατευθυνόμενης εκτόνωσης (που είναι κυρίως κωνικές) δημιουργεί μια δέσμη (jet) υπέρθερμων αερίων υψηλής ταχύτητας, η οποία, λόγω του σχήματος του εσωτερικού περιβλήματος του όπλου, εστιάζεται σε πολύ μικρή επιφάνεια, επιτυγχάνοντας διάτρηση θωρακίσεων πολύ μεγάλου πάχους, καθώς κυριολεκτικά τις λιώνει.

Εξέλιξη των κεφαλών με γόμωση κατευθυνόμενης εκτόνωσης είναι τα αυτοσχηματιζόμενα θραύσματα. Εδώ δεν έχουμε δέσμη υπέρθερμων αερίων, αλλά η έκρηξη μορφοποιεί ένα δίσκο που βρίσκεται στην πλευρά του στόχου σε ένα ή περισσότερα βλήματα διάτρησης. Υπάρχει ένα πλεονέκτημα σε σχέση με τα κανονικά όπλα διάτρησης με κινητική ενέργεια: το «αυτοσχηματιζόμενο» θραύσμα αποκτά την ταχύτητά του – η οποία είναι εξαιρετικά μεγάλη – πολύ κοντά στο στόχο και όχι στην αρχή της πτήσης του. Έτσι, αποφεύγεται η μείωση αυτής της ταχύτητας κατά τη διάρκεια της πτήσης λόγω οπισθέλκουσας. Τέτοιου τύπου όπλα είναι οι βόμβες CBU-97, οι πυρήνες βομβών BLU-108, τα βλήματα πυροβολικού SADARM και οι κεφαλές των αντιαρματικών βλημάτων TOW-2B.

Στα όπλα διάτρησης κινητικής ενέργειας, ο μηχανισμός ζημίας είναι πρωτίστως η διάτρηση του στόχου από βλήμα μεγάλης ταχύτητας, το οποίο μετατρέπει την κινητική του ενέργεια σε μηχανική, και δευτερευόντως τα θραύσματα που προκαλούνται, τα οποία προκαλούν ζημίες (δηλαδή τραυματισμούς και θανάτους) στο προσωπικό που βρίσκεται μέσα στο στόχο. Αυτά τα όπλα χωρίζονται σε δυο μεγάλες κατηγορίες: τα αδρανή και τα εκρηκτικά. Στα αδρανή η καταστροφή του στόχου βασίζεται μόνον στην κινητική ενέργεια του όπλου (κάτι που επιδιώκεται με τα υπό ανάπτυξη railguns, στα οποία δεν κρίνεται απολύτως αναγκαία η ύπαρξη γόμωσης στην κεφαλή του όπλου, καθώς η ταχύτητα των βλημάτων θα είναι τρομακτικά υψηλή), ενώ στα εκρηκτικά, αμέσως μετά τη διάτρηση εκρήγνυται η πολεμική κεφαλή του όπλου για μεγιστοποίηση του αποτελέσματος.

Για να μιλάμε σωστά, θα πρέπει να έχουμε πάντα στο μυαλό μας ότι σπανίως ο μηχανισμός ζημίας ενός όπλου είναι μόνον ένας. Αντίθετα, η δράση ενός όπλου συνδυάζει δύο ή περισσότερους μηχανισμούς ζημίας, με σκοπό την αύξηση της αποτελεσματικότητας του οπλικού συστήματος.

Ανέφερα ήδη και επεξήγησα τους μηχανισμούς ζημίας και την επίδρασή τους πάνω στους στόχους. Τώρα θα ταξινομήσω τους στόχους. Οι στόχοι διακρίνονται σε τρεις μεγάλες κατηγορίες: τους πολιτικούς, τους οικονομικούς και τους στρατιωτικούς. Παρακάτω επεξηγώ το ρόλο που παίζουν αυτοί οι στόχοι στη διεξαγωγή των πολεμικών επιχειρήσεων.

Ταξινόμηση στόχων:

Πολιτικοί στόχοι: Η διεξαγωγή του πολέμου υποβοηθείται εμμέσως από προσβολή τους. Ο σκοπός της προσβολής τέτοιων στόχων είναι η καταρράκωση του ηθικού του εχθρού. Ερμηνεύοντας διασταλτικά τις διατάξεις της Συνθήκης της Γενεύης και – κυριολεκτικά – ακροβατώντας στα όρια της νομιμότητας, ένα επιτελείο δύναται να θεωρήσει πολιτικό στόχο τον άμαχο πληθυσμό. Πολιτικός στόχος θεωρείται επίσης η πολιτική και στρατιωτική ηγεσία του εχθρού.

Οικονομικοί στόχοι: Και πάλι η προσβολή τους βοηθά εμμέσως τις πολεμικές επιχειρήσεις, μέσω της οικονομικής κατάρρευσης του εχθρού. Ο σκοπός επιτυγχάνεται με καταστροφή της βιομηχανικής υποδομής του αντιπάλου ή των πηγών ενέργειας και γενικώς των κρατικών υποδομών (που και πάλι η προσβολή μη στρατιωτικών υποδομών αποτελεί νομική και ηθική ακροβασία) είτε με αποκλεισμό που καθιστά αδύνατη την εισαγωγή και εξαγωγή αγαθών.

Στρατιωτικοί στόχοι: Συνδέονται άμεσα με τη διεξαγωγή των πολεμικών επιχειρήσεων και η καταστροφή τους επηρεάζει άμεσα την πολεμική ικανότητα του εχθρού.

Ως τώρα, η ισραηλινή ηγεσία ποτέ δεν κατέβαλε την παραμικρή προσπάθεια να διακρίνει μεταξύ πολιτικών, οικονομικών και στρατιωτικών στόχων. Πιθανώς να φταίνε και οι βιβλικές εντολές με τις οποίες ο Γιαχβέ διατάσσει τον πολεμιστή να σκοτώσει ακόμα και γυναίκες, παιδιά και υποζύγια, τις οποίες ανακυκλώνουν φανατικοί θρησκευτικοί κύκλοι όπως το Ραββινικό Συμβούλιο Yesha που τόνιζε, μεσούντων των «στρατιωτικών» επιχειρήσεων στο Λίβανο το 2006, ότι «δεν υπάρχουν αθώοι στον εχθρό σε καιρό πολέμου«. Δεν με ενδιαφέρει εδώ η αιτία, αλλά τα γεγονότα. Και η πραγματικότητα είναι ότι η ισραηλινή ηγεσία δεν έδειξε ποτέ τον παραμικρό ενδοιασμό να πλήξει αμάχους ή πολιτικές υποδομές (νοσοκομεία, σχολεία, εγκαταστάσεις του ΟΗΕ). Συνεπώς, εδώ υπάρχει πολύ καλό έρεισμα για την απαγγελία κατηγοριών κατά της ισραηλινής ηγεσίας για σοβαρότατες παραβιάσεις της διεθνούς νομοθεσίας για την προστασία των αμάχων.

Ας δούμε τώρα μια άλλη πολύ σημαντική παράμετρο του αεροπορικού πολέμου: το Κριτήριο Επιθυμητής Ζημίας (Damage Criterion – DC): το μέτρο καταστροφής ή υποβάθμισης της λειτουργικής ικανότητας ενός στόχου. Αυτό καθορίζει τις απαιτήσεις σε:

  • Απαιτούμενο αριθμό αεροσκαφών για την προσβολή του στόχου (αεροπορικό δυναμικό)
  • Κατάλληλο οπλισμό

Παρακάτω παραθέτω μια λίστα Κριτηρίων Επιθυμητής Ζημίας:

Κριτήρια Επιθυμητής Ζημίας (Damage Criteria)

Catastrophic-KILL: Εκτεταμένες ζημίες σε ολόκληρο το στόχο που τον καθιστούν εκτός ενέργειας.

Fire power-KILL: Ζημίες στον οπλισμό του στόχου, ώστε η χρήση αυτού να καταστεί ανέφικτη (δηλαδή αφοπλισμός του στόχου)

Mobility-KILL: Ζημίες στο σύστημα διεύθυνσης ή/και πρόωσης του οχήματος-στόχου, ώστε αυτό να μη μπορεί να εκτελέσει προκαθορισμένες κινήσεις ή να ακινητοποιηθεί

Personnel-KILL: Εξουδετέρωση (δηλαδή εξόντωση) εχθρικού προσωπικού

PTO-KILL: Prevent Take-Off Kill. Δηλαδή αποτροπή απογείωσης ενός αεροσκάφους λόγω ζημιών στην υποδομή του αεροδρομίου από το οποίο επιχειρεί

I-KILL: Interdiction Kill. Καταστροφή των γραμμών ανεφοδιασμού, για να αποτραπεί η μεταφορά μέσων και προσωπικού

S2/3: Κριτήρια ζημιών για γέφυρες

Breach: Κριτήριο ζημίας για προστατευμένες κατασκευές. Εδώ το όπλο δεν επιτυγχάνει τη διάτρηση του στόχου, αλλά εκτονώνεται επάνω του, προκαλώντας καταστροφές στην εξωτερική υποδομή

Penetration: Κριτήριο ζημίας για προστατευμένες κατασκευές, όπου το όπλο εκτονώνεται, κατόπιν διάτρησης, μέσα στο στόχο

Η επιλογή του DC που θα μας φέρει τα επιθυμητά αποτελέσματα εξαρτάται – προφανώς – από το στόχο. Είναι νομίζω σαφές ότι η επιλογή του σωστού DC μας καθοδηγεί στην επιλογή των όπλων που θα χρησιμοποιηθούν. Αν η επιλογή γίνει εσφαλμένα, ή θα σπαταλήσουμε πολύτιμα όπλα σε ένα στόχο, ενώ θα μας ήταν χρησιμότερα αλλού ή θα αναγκαστούμε να επαναλάβουμε την αποστολή, γιατί ο ακατάλληλος οπλισμός δεν μας επέτρεψε να πετύχουμε τον Αντικειμενικό Σκοπό (ΑΝΣΚ) της αποστολής. Και τότε πια ο εχθρός μπορεί να είναι καλύτερα προετοιμασμένος…

Ας δούμε όμως τώρα έναν άλλο παράγοντα που επηρεάζει άμεσα το αποτέλεσμα μιας αεροπορικής επιχείρησης, που συχνότατα χρησιμοποιείται ως βολική δικαιολογία για τυχόν «παράπλευρες απώλειες». Είναι η ακρίβεια της προσβολής. Αυτή εξαρτάται από πολλούς παράγοντες: από το ίδιο το βαλλιστικό σφάλμα, από το σφάλμα σκόπευσης, το σφάλμα άφεσης, το σφάλμα συστήματος.

Το βαλλιστικό σφάλμα είναι η μέτρηση της πιθανής εκτροπής της τροχιάς του όπλου κατά την πορεία του προς το στόχο και οφείλεται στο σχεδιασμό του όπλου και τις κατασκευαστικές ανοχές.

Το σφάλμα σκόπευσης είναι καθαρά ανθρώπινο σφάλμα και οφείλεται στο πλήρωμα του αεροσκάφους-φορέα, δηλαδή στην ικανότητα-δυνατότητα του πιλότου να σκοπεύσει σωστά, καθώς και στις επιλογές του σε ό,τι αφορά τη γωνία βύθισης, το ύψος και την ταχύτητα άφεσης. Σαφώς, βέβαια, η σκόπευση επηρεάζεται άμεσα από την προστασία ενός στόχου από ισχυρές αντιαεροπορικές άμυνες, ωστόσο, τα σύγχρονα όπλα – και το Ισραήλ μπορεί να καυχιέται ότι βρίσκεται στην αιχμή της τεχνολογίας σ’αυτόν τον τομέα – δίνουν τη δυνατότητα ελαχιστοποίησης ή/και εξάλειψης αυτού του σφάλματος.

Το σφάλμα συστήματος οφείλεται στο σύστημα άφεσης του αεροσκάφους/φορέα και σήμερα είναι πρακτικά ανύπαρκτο, χάρη στα σύγχρονα συστήματα και στα κατευθυνόμενα όπλα (όπως οι βόμβες LGB και JDAM).

Πώς μπορούμε όμως να μετρήσουμε την ακρίβεια ενός πλήγματος; Ο καταλληλότερος τρόπος μέτρησης είναι το «πιθανό κυκλικό σφάλμα» (Circular Error Probable – CEP). Στη βαλλιστική, ως CEP ορίζεται η ακτίνα του κύκλου γύρω από το σημείο της σκόπευσης μέσα στο οποίο θα πέσει το 50% των όπλων και η τιμή του επηρεάζεται άμεσα από την ακρίβεια της σκόπευσης, την ακρίβεια των συστημάτων του αεροσκάφους, τα χρησιμοποιούμενα όπλα, την ικανότητα και εμπειρία του πιλότου, καθώς και άλλους παράγοντες (π.χ. το στρες του πιλότου κατά την εκτέλεση της αποστολής).

Όμως, σ’αυτό το άρθρο, ο σημαντικότερος παράγοντας είναι η εκτίμηση παράπλευρων απωλειών ή CDE (Collateral Damage Estimate), η οποία μετρά την πιθανότητα πρόκλησης απωλειών σε αμάχους ή φίλιες δυνάμεις. Θα σας παραθέσω πρώτα δυο λίστες με εκτιμήσεις αποστάσεων κινδύνου, για διάφορα γνωστά όπλα αέρος-εδάφους, η πλειοψηφία των οποίων (αν όχι όλα) περιλαμβάνεται στο ισραηλινό οπλοστάσιο. Η μία μας δίνει την ελάχιστη απόσταση από το σημείο πρόσκρουσης για να έχουμε πιθανότητα 10% (1 στις 10) να προκληθούν «παράπλευρες απώλειες» και η άλλη για να έχουμε πιθανότητα 0.1% (1 στις 1000). Δηλαδή, με απλά λόγια, πόσο μακριά από άτομα και υποδομές που μπορεί να αποτελέσουν «παράπλευρες απώλειες» πρέπει τουλάχιστον να είναι το σημείο πρόσκρουσης του όπλου για να έχουμε τις προαναφερθείσες πιθανότητες «παράπλευρων απωλειών».

Εκτίμηση Αποστάσεων Κινδύνου – Ελάχιστη απόσταση από το σημείο πρόσκρουσης σε μέτρα, για πιθανότητα παράπλευρων απωλειών 10%

  • Μk 82 Low Drag/High Drag (βόμβα ελεύθερης πτώσης 500 λιβρών): 275 μέτρα
  • Mk 82 LGB (GBU-12): 75 μέτρα
  • Mk 83 Low Drag/High Drag (βόμβα ελεύθερης πτώσης 1000 λιβρών): 300 μέτρα
  • Mk 83 LGB (GBU-16): 75 μέτρα
  • Mk 83 JDAM (GBU-31): 100 μέτρα
  • Mk 84 Low Drag/High Drag (βόμβα ελεύθερης πτώσης 2000 λιβρών): 325 μέτρα
  • Mk 84 LGB (GBU-10/GBU-24): 75 μέτρα
  • Mk 84 JDAM (GBU-32): 100 μέτρα
  • Mk 20 Rockeye II/CBU-100 (βόμβα θραυσμάτων/fragment bomb): 225 μέτρα
  • CBU-87/CBU-99 (εκτοξευόμενες από αέρος νάρκες κατά προσωπικού): 225 μέτρα
  • WCMD (όπως ανωτέρω, αλλά με μετατροπή για ρίψη ακριβείας): 125 μέτρα
  • JSOW: 125 μέτρα
  • Ρουκέτες 2.75 ιντσών: 100 μέτρα
  • Ρουκέτες 5 ιντσών: 150 μέτρα
  • AGM-114 Hellfire: 50 μέτρα
  • Πυροβόλα 20, 25 και 30mm: 100 μέτρα
  • AGM-65 Maverick: 25 μέτρα
  • Πυροβόλα 25 και 40mm: 100 μέτρα
  • Πυροβόλο 105mm: 80 μέτρα

Εκτίμηση Αποστάσεων Κινδύνου – Ελάχιστη απόσταση από το σημείο πρόσκρουσης σε μέτρα, για πιθανότητα παράπλευρων απωλειών 0.1%

  • Μk 82 Low Drag/High Drag (βόμβα ελεύθερης πτώσης 500 λιβρών): 475 μέτρα
  • Mk 82 LGB (GBU-12): 200 μέτρα
  • Mk 83 Low Drag/High Drag (βόμβα ελεύθερης πτώσης 1000 λιβρών): 500 μέτρα
  • Mk 83 LGB (GBU-16): 200 μέτρα
  • Mk 83 JDAM (GBU-31): 250 μέτρα
  • Mk 84 Low Drag/High Drag (βόμβα ελεύθερης πτώσης 2000 λιβρών): 500 μέτρα
  • Mk 84 LGB (GBU-10/GBU-24): 275 μέτρα
  • Mk 84 JDAM (GBU-32): 225 μέτρα
  • Mk 20 Rockeye II/CBU-100 (βόμβα θραυσμάτων/fragment bomb): 650 μέτρα
  • CBU-87/CBU-99 (εκτοξευόμενες από αέρος νάρκες κατά προσωπικού): 475 μέτρα
  • WCMD (όπως ανωτέρω, αλλά με μετατροπή για ρίψη ακριβείας): 200 μέτρα
  • JSOW: 225 μέτρα
  • Ρουκέτες 2.75 ιντσών: 175 μέτρα
  • Ρουκέτες 5 ιντσών: 200 μέτρα
  • AGM-114 Hellfire: 75 μέτρα
  • Πυροβόλα 20, 25 και 30mm: 150 μέτρα
  • AGM-65 Maverick: 75 μέτρα
  • Πυροβόλα 25 και 40mm: 125 μέτρα
  • Πυροβόλο 105mm: 200 μέτρα

Επίσης, θα σας παραθέσω και έναν κατάλογο κατηγοριών στόχων με βάση την εκτίμηση παράπλευρων απωλειών (CDE). Βάσει των ελαχίστων αποστάσεων που έδωσα παραπάνω και της κατηγοριοποίησης των στόχων που θα δείτε πιο κάτω, ορίζονται οι ελάχιστες αποστάσεις μεταξύ στόχου και φιλίων τμημάτων ή αμάχων, προκειμένου να ελαχιστοποιηθούν οι «παράπλευρες απώλειες». Όλες οι σύγχρονες αεροπορίες λαμβάνουν πολύ σοβαρά υπ’όψιν τους τη CDE και αναφέρεται σε κάθε εντολή προσβολής στόχου, για να μην υπάρχει καμία πιθανότητα παρερμηνείας από την ομάδα σχεδίασης.

Στόχοι με βάση CDE (Εκτίμηση Παράπλευρων Απωλειών)

  • Standard: Οι παράπλευρες απώλειες δεν αποτελούν παράγοντα. Δεν υπάρχουν φίλιες δυνάμεις ή άμαχος πληθυσμός κοντά στο στόχο, γι’αυτό και δεν συνεκτιμώνται στη σχεδίαση της αποστολής. Οι πιλότοι πρέπει να αναγνωρίσουν θετικά το στόχο και τα όπλα να πέσουν το μέγιστο σε απόσταση 0.3 ναυτικών μιλίων από αυτόν.
  • Tight: Δεν απαιτούνται «έξυπνα» (κατευθυνόμενα) όπλα. Οι πιλότοι είναι υπεύθυνοι για το θετικό εντοπισμό του στόχου. Τυχόν άμαχος πληθυσμός πρέπει να βρίσκεται σε απόσταση εξαπλάσια της ελάχιστης που ορίζεται για κάθε όπλο για την επιθυμητή πιθανότητα παράπλευρων απωλειών (10%, 0.1%).
  • Restricted: Δεν απαιτούνται «έξυπνα» όπλα. Φίλιες δυνάμεις ή άμαχος πληθυσμός πρέπει να βρίσκονται σε απόσταση τριπλάσια της ελάχιστης που ορίζεται για κάθε όπλο για την επιθυμητή πιθανότητα παράπλευρω ν απωλειών (10%, 0.1%).
  • Accurate/Precision: Απαιτείται η χρήση όπλων ακριβείας. Η άφεσή τους γίνεται μόνον όταν ο στόχος έχει αναγνωρισθεί θετικά και με συνεχή κατάδειξη στόχου ή καθοδήγηση του όπλου κατά την πορεία του όπλου προς αυτόν.

Συναφές με τη CDE είναι το επιθυμητό σημείο σκόπευσης (πρόσκρουσης) DPMI (Desired Mean Point of Impact). Έστω ότι έχουμε έναν «σημειακό» στόχο (π.χ. ένα μικρό όχημα). Τότε ο πιλότος τον εγκλωβίζει στο σκοπευτικό του και τελειώνει. Αν όμως έχει μεγάλες διαστάσεις (π.χ. ένα μεγάλο κτίριο/κτιριακό συγκρότημα), μπορεί να υπάρχουν δυο, τρία ή και περισσότερα σημεία σκόπευσης. Αναλογα με το DC γίνεται και η επιλογή του κατάλληλου σημείου σκόπευσης.

Με αυτά υπ’όψη μας, καταλαβαίνουμε ότι, σε ό,τι αφορά την προσβολή στόχων από την αεροπορία σε μια ενδεχόμενη ένοπλη σύγκρουση, το πρώτο που πρέπει να γίνει, ει δυνατόν από την ειρηνική περίοδο ακόμη, είναι μια αρχική επιλογή στόχων. Αυτή γίνεται από κατάλληλο διακλαδικό επιτελείο, δηλαδή στελεχωμένο από αξιωματικούς της αεροπορίας, του ναυτικού και του στρατού. Αυτοί, οπλισμένοι με την εμπειρία τους και τις γνώσεις τους σχετικά με τη σημαντικότητα των στόχων και το ρόλο τους στη διεξαγωγή των επιχειρήσεων, θα τους επιλέξουν και θα τους κατηγοριοποιήσουν.

Αφού γίνει αυτό το αρχικό ξεσκαρτάρισμα, οι στόχοι ταξινομούνται κατά σειρά προτεραιότητας. Αυτή αφορά το πότε θα χτυπηθούν κατά την εξέλιξη των εχθροπραξιών. Εδώ όμως θα πρέπει να υπογραμμίσουμε ότι το επιτελείο αποφασίζει βάσει οδηγιών από την πολιτική ηγεσία – κι αυτή με τη σειρά της αποφασίζει βάσει συμβουλών από τους αρχηγούς των τριών κλάδων των ενόπλων δυνάμεων και τα επιτελεία της, όμως είναι η πολιτική ηγεσία που έχει την τελευταία λέξη. Προσέξτε: επ’ουδενί δεν απαλλάσσεται τυχόν ευθυνών της η στρατιωτική ηγεσία. Άλλωστε, συχνά επηρεάζει άμεσα ή έμμεσα τις αποφάσεις της πολιτικής ηγεσίας (δηλαδή της κυβέρνησης του κράτους), που είναι η προϊστάμενη αρχή της.

Όμως, γιατί πρέπει να είναι διακλαδικό το επιτελείο σχεδιασμού στόχων; Απλά, γιατί ένας στόχος μπορεί να είναι προτιμότερο να πληγεί από κάποιον άλλο κλάδο πέραν της αεροπορίας, είτε γιατί οι συνθήκες ευνοούν ή επιβάλλουν τη συγκεκριμένη επιλογή είτε για λόγους οικονομίας δυνάμεων.

Τέλος, καθοριστικό ρόλο στον τρόπο δράσης και στην εξέλιξη των επιχειρήσεων είναι οι Κανόνες Εμπλοκής (Rules Of Engagement – ROE) και οι Ειδικές Οδηγίες (Special Instructions – SPIN). Οι ROE και SPIN εκδίδονται από την ανώτερη αρχή ώστε να καταστεί στα επιτελεία σαφής η γραμμή και ο γενικός τρόπος ενέργειας που πρέπει να ακολουθηθεί κατά τη διάρκεια των εχθροπραξιών. Βεβαίως, η προτεραιότητα και η κατηγοριοποίηση των στόχων ενδέχεται να αλλάξει σύμφωνα με την εξέλιξη των επιχειρήσεων. Φυσικά, στο τακτικό σκέλος των επιχειρήσεων, αυτοί που – εύλογα – έχουν μεγαλύτερη ευχέρεια στην επιλογή στόχων και τρόπου προσβολής τους είναι οι στρατιωτικοί.

Από τη θεωρία στην πράξη

Ωραία. Σας παρουσίασα ένα σύνολο προδιαγραφών, κανόνων, νοοτροπιών κλπ που διέπουν την επιλογή και κατηγοριοποίηση στόχων και τον ενδεδειγμένο τρόπο δράσης για την αποφυγή «παράπλευρων απωλειών». Τότε πώς στα κομμάτια μπορούν να εξηγηθούν ή/και να δικαιολογηθούν οι εκατόμβες νεκρών αμάχων Παλαιστινίων κατά τις πρόσφατες ισραηλινές επιδρομές στη Γάζα;

Οι – εξουσιοδοτημένοι ή αυτόκλητοι – απολογητές του Ισραήλ αμέσως έσπευσαν να υποστηρίξουν τη θεωρία της «ανθρώπινης ασπίδας» και μάλιστα με αρκετή επιτυχία: ισχυρίζονταν ότι τα στελέχη και οι αντάρτες της Χαμάς (την οποίαν, εάν δεν απατώμαι, ο Παλαιστινιακός λαός εξέλεξε αγανακτισμένος από αυτό που εξέλαβε ως αναποτελεσματικότητα και οσφυοκαμψία των μετριοπαθών με το σκεπτικό «αφού έτσι κι αλλιώς το Ισραήλ βάλθηκε να μας εξοντώσει, τουλάχιστον ας πάμε πολεμώντας») κρύβονταν πίσω απ’τους αμάχους.

Ας το πιστέψω αυτό. Εν τοιαύτη περιπτώσει, βάσει ποιων και τι είδους ROE και SPIN ενήργησαν οι Ισραηλινοί; Και επίσης, πώς δικαιολογείσαι από ηθικής πλευράς να κατηγορείς τον εχθρό για κάτι που κι εσύ, ο κρατικός στρατός που – υποτίθεται – πολεμάς εναντίον τρομοκρατών, διαπράττεις; Ναι, μιλώ για την τακτική των «ανθρώπινων ασπίδων». Το CNN ανέφερε ότι Ισραηλινοί στρατιώτες καταγγέλλουν πως, κατά τη διάρκεια της πρόσφατης σύρραξης στη Γάζα, οι ισραηλινές ένοπλες δυνάμεις χρησιμοποίησαν Παλαιστινίους ως ανθρώπινες ασπίδες. Η ισραηλινή οργάνωση ανθρωπίνων δικαιωμάτων «Breaking The Silence», της οποίας οι καταγγελίες αμέσως απορρίφθηκαν ως «συκοφαντικές» από το Ισραήλ ανέφερε ξεκάθαρα ότι σε πολλές περιπτώσεις άμαχοι Παλαιστίνιοι τοποθετούνταν, υπό την απειλή όπλων, μπροστά από ισραηλινά στρατιωτικά τμήματα. Επίσης, οι καταγγέλλοντες στρατιώτες αναφέρουν καταστροφές κτιρίων που δεν αποτελούσαν άμεση απειλή, βανδαλισμούς σε περιουσίες Παλαιστινίων, καταστροφές υδατοδεξαμενών σε περιοχές που αντιμετώπιζαν πρόβλημα λειψυδρίας από στρατιώτες που τις χρησιμοποιούσαν για στόχους επειδή βαριόντουσαν, ενώ οι εκδοθέντες ROE επέτρεπαν τη χρήση λευκού φωσφόρου σε πυκνοκατοικημένες περιοχές – και η εμπλοκή με Παλαιστίνιους μαχητές ήταν ουσιαστικά ανύπαρκτη. Αναμετάδοση της είδησης έγινε και από την «Ελευθεροτυπία» και το «TVXS«. Είναι άραγε κι αυτές οι καταγγελίες, που προέρχονται από Ισραηλινούς στρατιώτες, μέρος της παγκόσμιας αντισημιτικής συνωμοσίας;

Υπενθυμίζω ότι ανάλογοι ισχυρισμοί περί «συκοφαντιών από τους απανταχού της γης αντισημίτες και την Πέμπτη φάλαγγά τους μέσα στο Ισραήλ» διατυπώθηκαν από φιλοϊσραηλινούς στο διαδίκτυο και για τις καταγγελίες για τη χρήση λευκού φωσφόρου. Κατήγγειλε λοιπόν η «αντισημιτική» (σύμφωνα με τους απολογητές του Ισραήλ) Διεθνής Αμνηστία τη χρήση αμερικανικής κατασκευής βλημάτων λευκού φωσφόρου M825A1 σε πυκνοκατοικημένες περιοχές. Αρχικά, το Ισραήλ έσπευσε να μιλήσει για «κακούς και ρατσιστές ξένους που θέλουν το κακό του και το συκοφαντούν» και άλλες τέτοιες αηδίες. Η κλασική κουτοπόνηρη τακτική που εφαρμόζουν και διάφοροι δικοί μας αστυνομικοί όταν ξυλοφορτώνουν λαθρομετανάστες (ακόμη και ανηλίκους) και ατιμάζουν έτσι διεθνώς τη χώρα που τους πληρώνει απ’το υστέρημα των κακοπληρωμένων φορολογουμένων, δείχνοντας έτσι και την περιφρόνησή τους στο κοινωνικό σύνολο. Υπενθυμίζω ότι οι ΗΠΑ ασκούν, όταν θέλουν, ασφυκτικό έλεγχο στο αν, στο πού, στο πώς και στο πότε θα χρησιμοποιηθούν τα όπλα που πουλάνε σε διάφορες χώρες. Εδώ όμως, όπως αναφέρει η Διεθνής Αμνηστία,

«All of the evidence points to the failure of America to exercise due oversight of what they sell to Israel, which is in breach of their own laws… which require that weapons will not be sold to a country where they will be misused. And the manner in which these weapons were used in Gaza is a war crime.»

Μετάφραση:

«Όλα τα στοιχεία δείχνουν την αποτυχία της Αμερικής να ασκήσει τον δέοντα έλεγχο του τι πουλάνε στο Ισραήλ, κάτι που αποτελεί παραβίαση της ίδιας της της νομοθεσίας… που απαιτεί να μην πωλούνται όπλα σε μια χώρα που θα κάνει κατάχρηση αυτών. Και ο τρόπος με τον οποίον αυτά τα όπλα χρησιμοποιήθηκαν στη Γάζα είναι έγκλημα πολέμου.»

Ουδέν σαφέστερον. Βεβαίως, όπως γνωρίζει ο κάθε ανακριτής, οι εγκληματίες αρχικά αρνούνται κάθε κατηγορία, μέχρι που πέφτουν σε αντιφάσεις, αποδεικνύεται ότι ψεύδονται και τελικά αναγκάζονται να ομολογήσουν. Έτσι λοιπόν και το Ισραήλ, που αρχικά έλεγε ότι «όλοι το συκοφαντούν» για τις βόμβες λευκού φωσφόρου, παραδέχθηκε ότι τις χρησιμοποίησε, αλλά προέβαλε – όπως το συνηθίζει – τις γνωστές του δικαιολογίες. Ισχυρίσθηκε λοιπόν ότι «τις χρησιμοποίησε σύμφωνα με τους κανόνες του Διεθνούς Δικαίου» και, βέβαια, αντέτεινε ότι… είχε να κάνει με τρομοκράτες.

Κατ’αρχάς, ξεκαθαρίζω ότι δεν γεννήθηκα χθες και ότι δεν είμαι καθόλου ανεκπαίδευτος περί τα όπλα, ιδίως τα αεροπορικά – ούτε ανενημέρωτος. Αυτό νομίζω αποδεικνύεται και από τα στοιχεία που παρέθεσα προηγουμένως, τα οποία δεν επινόησα, αλλά παρέθεσε το περιοδικό «Πτήση & Διάστημα» στο τεύχος Φεβρουαρίου 2009, στο άρθρο του Ελευθέριου Χρήστου με τίτλο «Επί Δικαίων και Αδίκων: Παράπλευρες Απώλειες» (σελίδες 62-69).

Ας αφήσω στην άκρη τη χρήση βομβών λευκού φωσφόρου, γιατί αυτές είναι βλήματα πυροβολικού, και ας επικεντρώσω ξανά την προσοχή όλων μας στα αεροπορικά όπλα. Πριν όμως από αυτό, θέλω να τονίσω ότι μόνον δυνάμεις που έχουν σκοπό να διαπράξουν εγκλήματα πολέμου προχωρούν σε πλήρη συσκότιση της δημοσιογραφικής κάλυψης των γεγονότων. Βλέπετε, οι δημοσιογράφοι – και δη οι ανεξάρτητοι – έχουν την κακή συνήθεια να αποκαλύπτουν εγκληματικές πράξεις και να ανατρέπουν κάθε προσπάθεια προπαγάνδας.

Θα σας υπενθυμίσω ορισμένα τεχνικά πραγματάκια: Για να μειώσουμε τον κίνδυνο απωλειών μεταξύ φιλίων δυνάμεων και αμάχων στο 0,1% όταν ρίχνουμε μία βόμβα Mk 82 (ελεύθερης πτώσης, 500 λιβρών), το σημείο πτώσης της πρέπει να απέχει από αμάχους ή φίλιες δυνάμεις τουλάχιστον 475 μέτρα. Αλλά ακόμη και η κατευθυνόμενη έκδοση LGB του ίδιου όπλου απαιτεί, για να έχουμε το ίδιο ρίσκο, απόσταση τουλάχιστον 200 μέτρων. Αλλά και πάλι, μια βόμβα 500 λιβρών έχει τέτοια καταστρεπτική ισχύ που μπορεί να προκαλέσει θύματα και ζημίες σε πολύ μεγαλύτερες αποστάσεις.

Θυμηθείτε λίγο τι γινόταν στο Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο με τη μαζική ρίψη βομβών γενικής χρήσης μέσα στον αστικό ιστό διαφόρων ευρωπαϊκών πόλεων: τεράστιες καταστροφές, μεγάλες απώλειες ανθρώπινων ζωών. Φανταστείτε τώρα το ίδιο σκηνικό σε μια πολύ μικρής έκτασης και πολύ πυκνοκατοικημένη περιοχή όπως είναι η Λωρίδα της Γάζας.

Ας δεχθούμε ότι κάποια από τα ισραηλινά πλήγματα ήταν «χειρουργικά» (που χειρουργικό πλήγμα σε τέτοιο πεδίο μάχης απλώς δεν υφίσταται και ρωτήστε όποιον πιλότο της Πολεμικής Αεροπορίας θέλετε για να σας το επιβεβαιώσει). Παρά τη λογοκρισία του Ισραήλ, είδαμε αεροσκάφη φορτωμένα μέχρι εκεί που δεν έπαιρνε άλλο να πραγματοποιούν ταυτόχρονη άφεση όλου του οπλικού τους φορτίου εντός αστικών περιοχών, χωρίς καμία απολύτως διάκριση. Είδαμε δηλαδή σε επανάληψη το ίδιο κακόγουστο splatter, στο οποίο πρωταγωνιστής και σκηνοθέτης ήταν η ισραηλινή πολιτική και στρατιωτική ηγεσία, που παίχτηκε το καλοκαίρι του 2006 με την ισοπέδωση της Βηρυτού.

Θα πρέπει οι Ισραηλινοί αξιωματούχοι και οι φιλοϊσραηλινοί bloggers να νομίζουν ότι απευθύνονται σε εντελώς ηλίθιους όταν ισχυρίζονται ότι η ρίψη δέσμης (stick) μη κατευθυνομένων βομβών συνιστά τρόπο πολεμικής δράσης που «λαμβάνει υπόψη κατά το σχεδιασμό της επιχείρησης την ελαχιστοποίηση των παραπλεύρων απωλειών».

Υπάρχει όμως κι άλλο ζήτημα σχετικό με τη δράση των ισραηλινών ενόπλων δυνάμεων: Η επιλογή των όπλων κατά τις αεροπορικές επιχειρήσεις. Τόσο στο Λίβανο το 2006 όσο και το Δεκέμβριο του 2009 στη Γάζα, η ισραηλινή αεροπορία προέβη σε βομβαρδισμούς με μεγάλης ισχύος βόμβες με πολλαπλούς σκοπούς. Πέραν του ψυχολογικού πλήγματος που επεδίωξαν οι Ισραηλινοί να καταφέρουν στον πληθυσμό (δηλαδή μπορούμε να μιλάμε ανοιχτά πλέον για κρατική, επίσημη τρομοκρατία) ένας βασικός στόχος του Ισραήλ ήταν η καταστροφή υποδομών – και μάλιστα συχνότατα μη στρατιωτικών υποδομών (νοσοκομεία, σχολεία, γραφεία του ΟΗΕ – τώρα, πώς αποτελεί θεμιτό στόχο ο ΟΗΕ πολύ θα ήθελα να μου το εξηγήσουν οι διαδικτυακοί απολογητές του Ισραήλ, αν και γνωρίζω ότι η χώρα αυτή έχει παράδοση σε τέτοιες τρομοκρατικές επιθέσεις…). Στο Λίβανο, οι υποδομές που ήθελε το Ισραήλ πρωτίστως να καταστρέψει ήταν τα υπόγεια καταφύγια και τούνελ της Χεζμπολλάχ. Ο μόνος τρόπος για να καταστραφούν ήταν με απευθείας πλήγματα με βόμβες μεγάλης ισχύος. Όπως είδαμε, το γεγονός ότι αυτά βρίσκονταν μέσα στον αστικό ιστό μόνο ανασταλτικό παράγοντα δεν αποτέλεσε κατά το σχεδιασμό των επιχειρήσεων.

Τα ίδια και στη Λωρίδα της Γάζας με τα υπόγεια τούνελ της Χαμάς μέσω των οποίων, σύμφωνα με τους Ισραηλινούς, γινόταν ο ανεφοδιασμός της με όπλα από την Αίγυπτο. Το ότι δεν ήταν η Χαμάς που παραβίασε την εκεχειρία, αλλά το Ισραήλ, είναι άλλο θέμα…

Η πλειοψηφία αυτών των πληγμάτων προκάλεσε τεράστιες και δυσανάλογες απώλειες σε αμάχους. Αυτό, σύμφωνα με τους Ισραηλινούς, οφείλεται σε «ανθρώπινο λάθος» των χειριστών» που «υπέφεραν από στρες της μάχης». Όχου τα μωρέ τα καημένα τα παιδάκια…

Εξ όσων είμαι σε θέση να γνωρίζω, στρες της μάχης έχει ένας πιλότος που βρίσκεται σε δύσκολη αερομαχία ή επιχειρεί να προσεγγίσει το στόχο του υπό την απειλή ισχυρής αεράμυνας. Η Λωρίδα της Γάζας όμως δεν έχει – όπως πολύ εύκολα διαπιστώνεται – το παραμικρό ίχνος αεράμυνας, άρα δεν υπήρξε και δεν υπάρχει απειλή για τους Ισραηλινούς πιλότους. Οι δε φήμες για κατοχή αντιαεροπορικών πυραύλων εκ μέρους της Χαμάς παρέμειναν φήμες. Συνεπώς, δεν υπήρχε κανένας στρεσογόνος παράγοντας, αφού τα «παιδάκια» αυτά πετούσαν εντελώς ανενόχλητα. Για ποιο «στρες μάχης» μας μιλάει λοιπόν η ισραηλινή στρατιωτική και πολιτική ηγεσία και για πόσο κρετίνους μας περνά;

Πού οδηγούμαστε; Ότι οι Ισραηλινοί πιλότοι, χωρίς κανένα στρες, χωρίς κανένα φόβο, εν ψυχρώ, επιχειρούσαν και έριχναν αδιακρίτως πολύ μεγάλης ισχύος όπλα εντός αστικού ιστού και δη εξόχως πυκνοκατοικημένου. Δικαιολογίες δεν υπάρχουν, πάρα μα πάρα πολύ απλά.

Πάμε τώρα να δούμε το θέμα της στοχοποίησης. Κατά τις πρώτες μέρες της επίθεσής της, η ισραηλινή αεροπορία χρησιμοποίησε ήδη υπάρχουσες πληροφορίες, των οποίων η αξία ουσιαστικά εκμηδενίστηκε με την πάροδο του χρόνου κι έτσι χρησιμοποιήθηκαν κυρίως μη επανδρωμένα αεροσκάφη για τη συλλογή πληροφοριών σε πραγματικό χρόνο. Στο πεδίο της μάχης, τέτοιες ενέργειες είναι απολύτως αποδεκτές, αλλά πάντα με την επιφύλαξη του κινδύνου πλήγματος σε φίλιες δυνάμεις. Ποιο είναι όμως το ηθικό έρεισμα για τέτοιες επιλογές όταν μιλάμε για αστικές περιοχές;

Υπό το πρίσμα όλων όσων γράφτηκαν παραπάνω, είναι παραπάνω από προφανές ότι η ισραηλινή πολιτική ηγεσία ή έδωσε εν λευκώ εξουσιοδότηση στη στρατιωτική ηγεσία για αυτές τις τρομοκρατικές επιχειρήσεις ή επέδειξε πολύ μεγάλη ανοχή, εν όψει των εκλογών, στις οποίες όλοι οι υποψήφιοι πλειοδοτούσαν σε παλαιστινιακό αίμα (όπως πλειοδοτούν σε εθνικισμό οι δικοί μας του ΛΑ.Ο.Σ. και των συναφών οργανώσεων), για να δείξουν την αποφασιστικότητά τους να εξοντώσουν τη Χαμάς. Όταν όμως πας να σκοτώσεις μια μύγα χρησιμοποιώντας φλογοβόλο, το αποτέλεσμα είναι πάντα εντελώς διαφορετικό από το επιθυμητό. Εν προκειμένω, είχαμε εκατόμβες αμάχων, αν και το Ραββινικό Συμβούλιο Yesha, όπως ανέφερα στην αρχή του άρθρου τονίζει ότι ο Εβραϊκός Νόμος δεν αναγνωρίζει την έννοια των αμάχων.

Βλέπετε, η ισραηλινή κοινή γνώμη διψά για αίμα, χάρη στην κρατική προπαγάνδα και στο φαύλο κύκλο της καλλιέργειας εκατέρωθεν μίσους μεταξύ Αράβων και Ισραηλινών: Ένας ρατσιστικός φαύλος κύκλος που τελικά ενισχύει το διεθνή ρατσισμό κατά των εβραίων, αλλά αυτό είναι μάλλον «παράπλευρη απώλεια» για τους παρανοϊκούς λαϊκιστές-θεοκράτες-εθνοκαπήλους του Ισραήλ, οι οποίοι, όπως οι δικοί μας Γιανναράδες και ΕΛ-ληναράδες, θέλουν οι απανταχού εβραίοι να ζουν με τον ενδόμυχο φόβο των goyim που τους έχουν στοχοποιήσει και θέλουν το κακό τους, για να τους χειραγωγούν – άρα μάλλον επωφελούνται οι «κύριοι» αυτοί από τον αντιεβραϊσμό. Προεκλογικά, οι «κύριοι» αυτοί επέσειαν τον… «κίνδυνο» να πάψει το Ισραήλ να έχει ως βασικό του πυρήνα τη θρησκευτική ομοιογένεια! Σε τι διαφέρουν λοιπόν από τις μουσάτες θεούσες που κυβερνούν το Ιράν;

Αυτήν ακριβώς την προεκλογική δίψα για αίμα ικανοποίησε η ισραηλινή στρατιωτική ηγεσία και πάνω στα πτώματα των αμάχων οι υποψήφιοι (μεταξύ των οποίων και ο Λίμπερμαν, ένα από τα πιο μεγάλα λαμόγια που έχει βγάλει το Ισραήλ) έβγαλαν τις μαχητικότητές τους και τις μετράγανε ποιος την έχει πιο μεγάλη. Πολιτικό ήθος ΜΗΔΕΝ. Στρατιωτικό ήθος ΜΗΔΕΝ. Αιματηρός λαϊκισμός και ψηφοθηρικά εγκλήματα πολέμου όμως μέχρι εκεί που δεν παίρνει παραπάνω. Ο Χίτλερ μάλλον θαυμασμό θα επεδείκνυε γι’αυτήν τη στρατιωτική και πολιτική ηγεσία που πήρε το ρατσιστικό και γενοκτονικό του λαϊκισμό και, όχι απλά τον εφήρμοσε, αλλά τον έντυσε και με την ιδεολογική τρομοκρατία «ασκείς κριτική στο Ισραήλ; Είσαι νεοναζί ή αντισημίτης» για να τον ισχυροποιήσει και να τον κρατήσει στο απυρόβλητο.

Shortlink: http://wp.me/p3Ayp-3ql

Δεν θυμάμαι με απόλυτη σιγουριά αν τον όρο «παράπλευρες απώλειες» τον πρωτοάκουσα κατά την επίθεση των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ κατά του Ιράκ τότε που το τελευταίο εισέβαλε στο Κουβέιτ ή αν ήταν στον «πόλεμο» που διεξήγαγε το ΝΑΤΟ κατά της Σερβίας. Γεγονός είναι ότι ο όρος αυτός χρησιμοποιείται από τις ΗΠΑ, το ΝΑΤΟ, τη «μητέρα» Ρωσία και πολλές άλλες χώρες για να περιγράψει τις απώλειες ανθρώπινων ζωών και περιουσιών κατά τη διάρκεια πολεμικών επιχειρήσεων που δεν αφορούν ένοπλα τμήματα οποιασδήποτε από τις εμπλεκόμενες παρατάξεις ή στρατιωτικές υποδομές που να υποστηρίζουν την πολεμική προσπάθεια του εχθρού. Αν ο ορισμός αυτός σας φαίνεται φληνάφημα, θα συμφωνήσω απόλυτα μαζί σας. Για μένα, ο όρος αυτός απλά «στρογγυλεύει» τη (συχνότατα σκοπούμενη) δολοφονία πολιτών και την καταστροφή περιουσιών αμάχων από τις αντιμαχόμενες παρατάξεις, οι οποίες αδιαφορούν πλήρως για τις διεθνείς συμβάσεις και το διεθνές δίκαιο.Ανέφερα ότι πιθανώς τον όρο αυτόν να τον άκουσα για πρώτη φορά κατά την επιχείρηση «Καταιγίδα της Ερήμου» ή κατά τις επιχειρήσεις εναντίον της Σερβίας. Πρώτη φορά όμως ο όρος αυτός χρησιμοποιήθηκε από την αμερικανική πολεμική αεροπορία (USAF) στον πόλεμο του Βιετνάμ, κατά τη διάρκεια της επιχείρησης «<a href=»http://en.wikipedia.org/wiki/Operation_Linebacker»>Linebacker</a>». Η επιχείρηση αυτή περιελάμβανε μαζικούς βομβαρδισμούς για να εξαναγκασθούν οι Βιετκόνγκ να επιστρέψουν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Στρατιωτικά, η αξία αυτών των βομβαρδισμών ήταν ουσιαστικά ανύπαρκτη. Οι «παράπλευρες απώλειες» εκείνης της επιχείρησης αποδίδονται σε σφάλματα των πιλότων των βομβαρδιστικών, σε ανακρίβειες των συστημάτων σκόπευσης και στα «χαζά» όπλα που χρησιμοποιήθηκαν (βόμβες ελεύθερης πτώσης). Ωστόσο, με δεδομένη τη μάλλον ρατσιστική αντιμετώπιση του κρατικού μηχανισμού των ΗΠΑ απέναντι στους «κιτρινιάρηδες» και τους κομμουνιστές, η οποία εκφράστηκε με εγκληματικές πράξεις όπως ο βομβαρδισμός της Χιροσίμα και του Ναγκασάκι, οι ρατσιστικές επιθέσεις κατά ιαπωνικής καταγωγής Αμερικανών πολιτών, αλλά και γελοία στρατιωτικά εγχειρίδια όπως η ενότητα «<a href=»http://www.ep.tc/howtospotajap/howto03.html»>How To Spot A Jap</a>» από το «Pocket Guide To China» που εξεδόθη από το Υπουργείο Πολέμου των ΗΠΑ (US War Department) κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου και διενεμήθη στο στρατιωτικό προσωπικό, δεν θα ήταν ίσως υπερβολή να υποστηρίξουμε ότι στους παραπάνω παράγοντες (στο σφάλμα υλικών μέσων και στο ανθρώπινο σφάλμα) πρέπει να συμπεριληφθεί η <span style=»font-style: italic;»>εσκεμμένη προσβολή</span> μη στρατιωτικών στόχων με σκοπό να καμφθεί το ηθικό του εχθρού ή – στην καλύτερη περίπτωση – η αδιαφορία για τον άμαχο πληθυσμό.

Αξίζει να σημειώσουμε ότι η σύγχρονη Ιστορία μας δείχνει πως, στην πλειοψηφία των περιπτώσεων, «παράπλευρες απώλειες» σημειώνονται σχεδόν πάντα μεταξύ του άμαχου πληθυσμού του αντιπάλου που χάνει τον πόλεμο ή βρίσκεται σε δυσχερή πολεμική κατάσταση. Έτσι, μάλλον πρέπει να θεωρήσουμε ότι έχουν δίκιο όσοι υποστηρίζουν ότι η «μέθοδος» αυτή και ο ευφημισμός «παράπλευρες απώλειες» εξυπηρετεί – με δόλια μέσα – στρατηγικούς στόχους περισσότερο παρά τακτικούς.

Κατά την περίοδο των χριστουγέννων του 2008, γίναμε για πολλοστή φορά μάρτυρες της ισραηλινής επιθετικότητας, με τις άνευ προηγουμένου «στρατιωτικές» επιχειρήσεις του Ισραήλ κατά της Λωρίδας της Γάζας – επιχειρήσεις οι οποίες, για άλλη μια φορά, εξευτέλισαν κάθε έννοια διεθνούς δικαίου, αλλά και διέσυραν τη διεθνή κοινότητα, η οποία αποδείχθηκε ανίκανη και απρόθυμη να επιβάλει κυρώσεις σε ένα «<a href=»http://en.wikipedia.org/wiki/Rogue_state»>rogue state</a>» που συνιστά απειλή για την περιοχή του και την παγκόσμια σταθερότητα ανάλογη μ’αυτήν που αποτελούν το Ιράν και η Βόρειος Κορέα.

Δεν θα εμπλακώ σε πολύ ενδελεχείς ιδεολογικές και πολιτικές αναλύσεις αυτήν τη φορά – μονάχα στο τέλος θα εμβαθύνω λίγο, καθώς το έχω ήδη κάνει στο παρελθόν και επίσης άλλοι σχολιαστές (συν-ιστολόγοι, δημοσιογράφοι, πολιτικοί, διπλωματικοί και στρατιωτικοί αναλυτές) το έχουν πράξει και έχουν εξηγήσει για ποιον ακριβώς λόγο το Ισραήλ ρίχνει λάδι στη φωτιά και δίνει επιχειρήματα στους οπαδούς του αντισημιτισμού/αντιεβραϊσμού μόνο και μόνο για να ικανοποιήσει μια τεχνηέντως τρομοκρατημένη και χειραγωγούμενη εσωτερική κοινή γνώμη. Εδώ θα μιλήσω αυστηρά με επιχειρησιακούς και στρατιωτικούς όρους, εξετάζοντας το πράγμα από την πλευρά του δόγματος με βάση το οποίο επιλέγονται οι στόχοι που θα υποστούν πλήγμα σε μια σύρραξη. Θα λάβω υπόψη μου επίσης τους παράγοντες της ασφάλειας για την αποφυγή «παράπλευρων απωλειών» (άμαχος πληθυσμός του εχθρού, απώλειες από φίλια πυρά λόγω εγγύτητας προς τον στόχο που έχει κληθεί να πλήξει η αεροπορία, επιλογή κατάλληλων όπλων, καθώς και τυχόν ανθρώπινο λάθος – είτε του πιλότου είτε του σχεδιαστή ή επιβλέποντος της επιχείρησης). Με τεχνικούς όρους θα εξηγήσω γιατί το Ισραήλ <span style=»font-style: italic;»>δικαίως</span> κατηγορείται για διάπραξη εγκλημάτων πολέμου ή, στην καλύτερη γι’αυτό περίπτωση, για ανυπαρξία οποιασδήποτε μέριμνας για την αποφυγή «παράπλευρων απωλειών». Οι πολιτικολογίες θα έρθουν στο τέλος, αλλά θα παραμείνουν σχετικά σύντομες, ακριβώς επειδή η πολιτική διάσταση του ζητήματος έχει ήδη αναλυθεί εκτενώς.

Το άρθρο αυτό είναι σχεδόν αμιγώς τεχνικό, άρα και αρκετά «βαρύ». Έτσι, για να γίνει πιο κατανοητό, θα αναφέρω ορισμένους βασικούς όρους που καλόν είναι να έχει υπ’όψιν του ο αναγνώστης.

Εν πρώτοις, θα μιλήσω για τους <span style=»font-weight: bold;»>μηχανισμούς ζημίας</span>, δηλαδή για τη μέθοδο που χρησιμοποιεί το εκάστοτε όπλο για να καταστρέψει το στόχο του. Υπάρχουν <span style=»font-weight: bold;»>έξι</span> κύριοι μηχανισμοί ζημίας:
<ol><li>Φωτιά</li><li>Ωστικό κύμα (Blast)</li><li>Θραύσματα (Fragmentation)</li><li>Γόμωση κατευθυνόμενης εκτόνωσης (Shaped Charge)</li><li>»Αυτοσχηματιζόμενα» θραύσματα (Self-forging Fragment)</li><li>Διάτρηση κινητικής ενέργειας (Kinetic Energy Penetration)</li></ol>Ένας από τους παλιότερους μηχανισμούς ζημίας που αξιοποιούνται από τα αεροπορικά όπλα είναι η <span style=»font-weight: bold;»>φωτιά</span>, αν και συνήθως είναι δευτερεύων μηχανισμός και προκαλείται από το θερμικό κύμα που δημιουργεί η έκρηξη του όπλου. Ελάχιστα αεροπορικά όπλα χρησιμοποιούν πλέον τη φωτιά ως προτεύοντα μηχανισμό. Ένα εξ αυτών είναι οι βόμβες <a href=»http://en.wikipedia.org/wiki/Napalm»>Napalm</a>, οι οποίες έχουν πρακτικά καταργηθεί από τα σύγχρονα οπλοστάσια και η χρήση της κατά αμάχων απαγορεύθηκε το 1980 από Πρωτόκολλο ΙΙΙ της συνθήκης των Ηνωμένων Εθνών με τίτλο «<a href=»http://en.wikipedia.org/wiki/Convention_on_Certain_Conventional_Weapons»>Convention on Certain Conventional Weapons – Convention on Prohibitions or Restrictions on the Use of Certain Conventional Weapons Which May Be Deemed to Be Excessively Injurious or to Have Indiscriminate Effects</a>» που προσετέθη στη <a href=»http://en.wikipedia.org/wiki/Geneva_Conventions»>Συνθήκη της Γενεύης</a> του 1949.

Το <span style=»font-weight: bold;»>ωστικό κύμα</span> δημιουργείται και αυτό από την εκτόνωση αερίων κατά τη διάρκεια της έκρηξης. Όπως φαντάζομαι γνωρίζετε και από τα ρεπορτάζ που μιλούν για τρομοκρατικές επιθέσεις, το ωστικό κύμα μπορεί να καταστρέψει οχήματα, κτίρια και να σκοτώσει ανθρώπους, δρώντας παντοκατευθυντικά (δηλαδή προς όλες τις κατευθύνσεις), ενώ τα αποτελέσματά του μειώνονται όσο απομακρυνόμαστε από το κέντρο της έκρηξης. Η επίδραση της ατμοσφαιρικής πίεσης στην ένταση του ωστικού κύματος είναι μεγάλη: σε μεγάλα υψόμετρα η έντασή του είναι μικρότερη απ’ό,τι εναντίον στόχων που βρίσκονται κοντά στο επίπεδο της θάλασσας.

<span style=»font-weight: bold;»>Θραύσματα</span> δημιουργούνται όχι μόνο από τη θραύση της θήκης (κελύφους) του όπλου κατά την έκρηξη, αλλά και από ειδικές διατάξεις τις οποίες ορισμένα εξ αυτών περιέχουν. Δευτερογενώς, θραύσματα παράγει και ο ίδιος ο στόχος, ο οποίος κομματιάζεται και τα κομμάτια του εκτοξεύονται προς όλες τις κατευθύνσεις. Η αρχική τους ταχύτητα είναι μεγάλη, αλλά μειώνεται ραγδαία λόγω της μεγάλης οπισθέλκουσάς τους. Είναι ικανά να προκαλέσουν ζημία στον ίδιο το στόχο, ενώ είναι πολύ αποτελεσματικά εναντίον ακάλυπτου προσωπικού (δηλαδή εναντίον ακάλυπτων ανθρώπων).

Η <span style=»font-weight: bold;»>γόμωση κατευθυνόμενης εκτόνωσης</span> διακρίνεται σε δύο τύπους: κωνική και ευθύγραμμη. Χρησιμοποιείται για τη διάτρηση θωρακισμένων στόχων με τη μικρότερη δυνατή ποσότητα εκρηκτικού. Από εκεί κι έπειτα, ο μηχανισμός ζημίας είναι το ωστικό κύμα που προκαλείται στο εσωτερικό του στόχου, μαζί με τυχόν θραύσματα, αλλά και δευτερογενείς εκρήξεις πυρομαχικών ή εύφλεκτων υλικών που βρίσκονταν στο εσωτερικό του. Διάφορες εκδόσεις του πυραύλου αέρος-εδάφους <a href=»http://en.wikipedia.org/wiki/AGM-65_Maverick»>AGM-65 Maverick</a> χρησιμοποιούν τέτοια γόμωση. Η εκτόνωση κεφαλών κατευθυνόμενης εκτόνωσης (που είναι κυρίως κωνικές) δημιουργεί μια δέσμη (jet) υπέρθερμων αερίων υψηλής ταχύτητας, η οποία, λόγω του σχήματος του εσωτερικού περιβλήματος του όπλου, εστιάζεται σε πολύ μικρή επιφάνεια, επιτυγχάνοντας διάτρηση θωρακίσεων πολύ μεγάλου πάχους, καθώς κυριολεκτικά τις λιώνει.

Εξέλιξη των κεφαλών με γόμωση κατευθυνόμενης εκτόνωσης είναι τα <span style=»font-weight: bold;»>αυτοσχηματιζόμενα θραύσματα</span>. Εδώ δεν έχουμε δέσμη υπέρθερμων αερίων, αλλά η έκρηξη μορφοποιεί ένα δίσκο που βρίσκεται στην πλευρά του στόχου σε ένα ή περισσότερα βλήματα διάτρησης. Υπάρχει ένα πλεονέκτημα σε σχέση με τα κανονικά όπλα διάτρησης με κινητική ενέργεια: το «αυτοσχηματιζόμενο» θραύσμα αποκτά την ταχύτητά του – η οποία είναι εξαιρετικά μεγάλη – πολύ κοντά στο στόχο και όχι στην αρχή της πτήσης του. Έτσι, αποφεύγεται η μείωση αυτής της ταχύτητας κατά τη διάρκεια της πτήσης λόγω οπισθέλκουσας. Τέτοιου τύπου όπλα είναι οι βόμβες <a href=»http://en.wikipedia.org/wiki/CBU-97_Sensor_Fuzed_Weapon»>CBU-97</a>, οι πυρήνες βομβών <a href=»http://en.wikipedia.org/wiki/BLU-108″>BLU-108</a>, τα βλήματα πυροβολικού <a href=»http://en.wikipedia.org/wiki/Sense_and_Destroy_ARMor»>SADARM</a> και οι κεφαλές των αντιαρματικών βλημάτων <a href=»http://www.army-technology.com/projects/tow/»>TOW-2B</a>.

Στα όπλα <span style=»font-weight: bold;»>διάτρησης κινητικής ενέργειας</span>, ο μηχανισμός ζημίας είναι πρωτίστως η διάτρηση του στόχου από βλήμα μεγάλης ταχύτητας, το οποίο μετατρέπει την κινητική του ενέργεια σε μηχανική, και δευτερευόντως τα θραύσματα που προκαλούνται, τα οποία προκαλούν ζημίες (δηλαδή τραυματισμούς και θανάτους) στο προσωπικό που βρίσκεται μέσα στο στόχο. Αυτά τα όπλα χωρίζονται σε δυο μεγάλες κατηγορίες: τα αδρανή και τα εκρηκτικά. Στα αδρανή η καταστροφή του στόχου βασίζεται μόνον στην κινητική ενέργεια του όπλου (κάτι που επιδιώκεται με τα υπό ανάπτυξη <a href=»http://en.wikipedia.org/wiki/Railgun»>railguns</a>, στα οποία δεν κρίνεται απολύτως αναγκαία η ύπαρξη γόμωσης στην κεφαλή του όπλου, καθώς η ταχύτητα των βλημάτων θα είναι τρομακτικά υψηλή), ενώ στα εκρηκτικά, αμέσως μετά τη διάτρηση εκρήγνυται η πολεμική κεφαλή του όπλου για μεγιστοποίηση του αποτελέσματος.

Για να μιλάμε σωστά, θα πρέπει να έχουμε πάντα στο μυαλό μας ότι σπανίως ο μηχανισμός ζημίας ενός όπλου είναι μόνον ένας. Αντίθετα, η δράση ενός όπλου συνδυάζει δύο ή περισσότερους μηχανισμούς ζημίας, με σκοπό την αύξηση της αποτελεσματικότητας του οπλικού συστήματος.

Ανέφερα ήδη και επεξήγησα τους μηχανισμούς ζημίας και την επίδρασή τους πάνω στους στόχους. Τώρα θα ταξινομήσω τους <span style=»font-weight: bold;»>στόχους</span>. Οι στόχοι διακρίνονται σε τρεις μεγάλες κατηγορίες: τους πολιτικούς, τους οικονομικούς και τους στρατιωτικούς. Παρακάτω επεξηγώ το ρόλου που παίζουν αυτοί οι στόχοι στη διεξαγωγή των πολεμικών επιχειρήσεων.

<div style=»text-align: center;»><span style=»font-weight: bold;»>Ταξινόμηση στόχων:</span>
<div style=»text-align: left;»>
<span style=»font-weight: bold;»>Πολιτικοί στόχοι:</span> Η διεξαγωγή του πολέμου υποβοηθείται <span style=»font-style: italic;»>εμμέσως</span> από προσβολή τους. Ο σκοπός της προσβολής τέτοιων στόχων είναι η καταρράκωση του ηθικού του εχθρού. Ερμηνεύοντας διασταλτικά τις διατάξεις της Συνθήκης της Γενεύης και – κυριολεκτικά – ακροβατώντας στα όρια της νομιμότητας, ένα επιτελείο δύναται να θεωρήσει πολιτικό στόχο τον άμαχο πληθυσμό. Πολιτικός στόχος θεωρείται επίσης η πολιτική και στρατιωτική ηγεσία του εχθρού.

<span style=»font-weight: bold;»>Οικονομικοί στόχοι:</span> Και πάλι η προσβολή τους βοηθά <span style=»font-style: italic;»>εμμέσως</span> τις πολεμικές επιχειρήσεις, μέσω της οικονομικής κατάρρευσης του εχθρού. Ο σκοπός επιτυγχάνεται με καταστροφή της βιομηχανικής υποδομής του αντιπάλου ή των πηγών ενέργειας και γενικώς των κρατικών υποδομών (που και πάλι η προσβολή μη στρατιωτικών υποδομών αποτελεί νομική και ηθική ακροβασία) είτε με αποκλεισμό που καθιστά αδύνατη την εισαγωγή και εξαγωγή αγαθών.

<span style=»font-weight: bold;»>Στρατιωτικοί στόχοι:</span> Συνδέονται άμεσα με τη διεξαγωγή των πολεμικών επιχειρήσεων και η καταστροφή τους επηρεάζει άμεσα την πολεμική ικανότητα του εχθρού.

Ως τώρα, η ισραηλινή ηγεσία <span style=»font-style: italic;»>ποτέ</span> δεν κατέβαλε την παραμικρή προσπάθεια να διακρίνει μεταξύ πολιτικών, οικονομικών και στρατιωτικών στόχων. Πιθανώς να φταίνε και οι βιβλικές εντολές με τις οποίες ο Γιαχβέ διατάσσει τον πολεμιστή να σκοτώσει ακόμα και γυναίκες, παιδιά και υποζύγια, τις οποίες ανακυκλώνουν φανατικοί θρησκευτικοί κύκλοι όπως το Ραββινικό Συμβούλιο Yesha που τόνιζε, μεσούντων των «στρατιωτικών» επιχειρήσεων στο Λίβανο το 2006, ότι «<a href=»http://www.ynetnews.com/articles/1,7340,L-3283720,00.html»>δεν υπάρχουν αθώοι στον εχθρό σε καιρό πολέμου</a>». Δεν με ενδιαφέρει εδώ η αιτία, αλλά τα γεγονότα. Και η πραγματικότητα είναι ότι η ισραηλινή ηγεσία δεν έδειξε ποτέ τον παραμικρό ενδοιασμό να πλήξει αμάχους ή πολιτικές υποδομές (νοσοκομεία, σχολεία, εγκαταστάσεις του ΟΗΕ). Συνεπώς, εδώ υπάρχει πολύ καλό έρεισμα για την απαγγελία κατηγοριών κατά της ισραηλινής ηγεσίας για σοβαρότατες παραβιάσεις της διεθνούς νομοθεσίας για την προστασία των αμάχων.

Ας δούμε τώρα μια άλλη πολύ σημαντική παράμετρο του αεροπορικού πολέμου: το <span style=»font-weight: bold;»>Κριτήριο Επιθυμητής Ζημίας (Damage Criterion – DC)</span>: το μέτρο καταστροφής ή υποβάθμισης της λειτουργικής ικανότητας ενός στόχου. Αυτό καθορίζει τις απαιτήσεις σε:
<ul><li>Απαιτούμενο αριθμό αεροσκαφών για την προσβολή του στόχου (αεροπορικό δυναμικό)</li><li>Κατάλληλο οπλισμό</li></ul>Παρακάτω παραθέτω μια λίστα Κριτηρίων Επιθυμητής Ζημίας:

<div style=»text-align: center;»><span style=»font-weight: bold;»>Κριτήρια Επιθυμητής Ζημίας (Damage Criteria)</span>

<div style=»text-align: left;»><span style=»font-weight: bold;»>Catastrophic-KILL: </span>Εκτεταμένες ζημίες σε ολόκληρο το στόχο που τον καθιστούν εκτός ενέργειας.

<span style=»font-weight: bold;»>Fire power-KILL:</span> Ζημίες στον οπλισμό του στόχου, ώστε η χρήση αυτού να καταστεί ανέφικτη (δηλαδή αφοπλισμός του στόχου)

<span style=»font-weight: bold;»>Mobility-KILL:</span> Ζημίες στο σύστημα διεύθυνσης ή/και πρόωσης του οχήματος-στόχου, ώστε αυτό να μη μπορεί να εκτελέσει προκαθορισμένες κινήσεις ή να ακινητοποιηθεί

<span style=»font-weight: bold;»>Personnel-KILL:</span> Εξουδετέρωση (δηλαδή εξόντωση) εχθρικού προσωπικού

<span style=»font-weight: bold;»>PTO-KILL: </span>Prevent Take-Off Kill. Δηλαδή αποτροπή απογείωσης ενός αεροσκάφους λόγω ζημιών στην υποδομή του αεροδρομίου από το οποίο επιχειρεί

<span style=»font-weight: bold;»>I-KILL:</span> Interdiction Kill. Καταστροφή των γραμμών ανεφοδιασμού, για να αποτραπεί η μεταφορά μέσων και προσωπικού

<span style=»font-weight: bold;»>S2/3: </span>Κριτήρια ζημιών για γέφυρες

<span style=»font-weight: bold;»>Breach:</span> Κριτήριο ζημίας για προστατευμένες κατασκευές. Εδώ το όπλο δεν επιτυγχάνει τη διάτρηση του στόχου, αλλά εκτονώνεται επάνω του, προκαλώντας καταστροφές στην εξωτερική υποδομή

<span style=»font-weight: bold;»>Penetration:</span> Κριτήριο ζημίας για προστατευμένες κατασκευές, όπου το όπλο εκτονώνεται, κατόπιν διάτρησης, μέσα στο στόχο

Η επιλογή του DC που θα μας φέρει τα επιθυμητά αποτελέσματα εξαρτάται – προφανώς – από το στόχο. Είναι νομίζω σαφές ότι η επιλογή του σωστού DC μας καθοδηγεί στην επιλογή των όπλων που θα χρησιμοποιηθούν. Αν η επιλογή γίνει εσφαλμένα, ή θα σπαταλήσουμε πολύτιμα όπλα σε ένα στόχο, ενώ θα μας ήταν χρησιμότερα αλλού ή θα αναγκαστούμε να επαναλάβουμε την αποστολή, γιατί ο ακατάλληλος οπλισμός δεν μας επέτρεψε να πετύχουμε τον Αντικειμενικό Σκοπό (ΑΝΣΚ) της αποστολής. Και τότε πια ο εχθρός μπορεί να είναι καλύτερα προετοιμασμένος…

Ας δούμε όμως τώρα έναν άλλο παράγοντα που επηρεάζει άμεσα το αποτέλεσμα μιας αεροπορικής επιχείρησης, που συχνότατα χρησιμοποιείται ως βολική δικαιολογία για τυχόν «παράπλευρες απώλειες». Είναι η <span style=»font-weight: bold;»>ακρίβεια της προσβολής</span>. Αυτή εξαρτάται από πολλούς παράγοντες: από το ίδιο το βαλλιστικό σφάλμα, από το σφάλμα σκόπευσης, το σφάλμα άφεσης, το σφάλμα συστήματος.

Το <span style=»font-weight: bold;»>βαλλιστικό σφάλμα</span> είναι η μέτρηση της πιθανής εκτροπής της τροχιάς του όπλου κατά την πορεία του προς το στόχο και οφείλεται στο σχεδιασμό του όπλου και τις κατασκευαστικές ανοχές.

Το <span style=»font-weight: bold;»>σφάλμα σκόπευσης</span> είναι καθαρά ανθρώπινο σφάλμα και οφείλεται στο πλήρωμα του αεροσκάφους-φορέα, δηλαδή στην ικανότητα-δυνατότητα του πιλότου να σκοπεύσει σωστά, καθώς και στις επιλογές του σε ό,τι αφορά τη γωνία βύθισης, το ύψος και την ταχύτητα άφεσης. Σαφώς, βέβαια, η σκόπευση επηρεάζεται άμεσα από την προστασία ενός στόχου από ισχυρές αντιαεροπορικές άμυνες, ωστόσο, τα σύγχρονα όπλα – και το Ισραήλ μπορεί να καυχιέται ότι βρίσκεται στην αιχμή της τεχνολογίας σ’αυτόν τον τομέα – δίνουν τη δυνατότητα ελαχιστοποίησης ή/και εξάλειψης αυτού του σφάλματος.

Το <span style=»font-weight: bold;»>σφάλμα συστήματος</span> οφείλεται στο σύστημα άφεσης του αεροσκάφους/φορέα και σήμερα είναι πρακτικά ανύπαρκτο, χάρη στα σύγχρονα συστήματα και στα κατευθυνόμενα όπλα (όπως οι βόμβες LGB και JDAM).

Πώς μπορούμε όμως να μετρήσουμε την ακρίβεια ενός πλήγματος; Ο καταλληλότερος τρόπος μέτρησης είναι το «πιθανό κυκλικό σφάλμα» (Circular Error Probable – CEP). Στη βαλλιστική, ως CEP ορίζεται η ακτίνα του κύκλου γύρω από το σημείο της σκόπευσης μέσα στο οποίο θα πέσει το 50% των όπλων και η τιμή του επηρεάζεται άμεσα από την ακρίβεια της σκόπευσης, την ακρίβεια των συστημάτων του αεροσκάφους, τα χρησιμοποιούμενα όπλα, την ικανότητα και εμπειρία του πιλότου, καθώς και άλλους παράγοντες (π.χ. το στρες του πιλότου κατά την εκτέλεση της αποστολής).

Όμως, σ’αυτό το άρθρο, ο σημαντικότερος παράγοντας είναι η <span style=»font-weight: bold;»>εκτίμηση παράπλευρων απωλειών ή CDE (Collateral Damage Estimate)</span>, η οποία μετρά την πιθανότητα πρόκλησης απωλειών σε αμάχους ή φίλιες δυνάμεις. Θα σας παραθέσω πρώτα δυο λίστες με <span style=»font-weight: bold;»>εκτιμήσεις αποστάσεων κινδύνου</span>, για διάφορα γνωστά όπλα αέρος-εδάφους, η πλειοψηφία των οποίων (αν όχι όλα) περιλαμβάνεται στο ισραηλινό οπλοστάσιο. Η μία μας δίνει την ελάχιστη απόσταση από το σημείο πρόσκρουσης για να έχουμε πιθανότητα 10% (1 στις 10) να προκληθούν «παράπλευρες απώλειες» και η άλλη για να έχουμε πιθανότητα 0.1% (1 στις 1000). Δηλαδή, με απλά λόγια, πόσο μακριά από άτομα και υποδομές που μπορεί να αποτελέσουν «παράπλευρες απώλειες» πρέπει <span style=»font-style: italic;»>τουλάχιστον</span> να είναι το σημείο πρόσκρουσης του όπλου για να έχουμε τις προαναφερθείσες πιθανότητες «παράπλευρων απωλειών».

<div style=»text-align: center;»><span style=»font-weight: bold;»>Εκτίμηση Αποστάσεων Κινδύνου – Ελάχιστη απόσταση από το σημείο πρόσκρουσης σε μέτρα, για πιθανότητα παράπλευρων απωλειών 10%</span>
<div style=»text-align: left;»><ul><li><span style=»font-weight: bold;»>Μk 82 Low Drag/High Drag (βόμβα ελεύθερης πτώσης 500 λιβρών):</span> 275 μέτρα</li><li><span style=»font-weight: bold;»>Mk 82 LGB (<a href=»http://en.wikipedia.org/wiki/GBU-12_Paveway_II»>GBU-12</a>): </span>75 μέτρα</li><li><span style=»font-weight: bold;»>Mk 83 Low Drag/High Drag (βόμβα ελεύθερης πτώσης 1000 λιβρών):</span> 300 μέτρα</li><li><span style=»font-weight: bold;»>Mk 83 LGB (<a href=»http://en.wikipedia.org/wiki/GBU-16″>GBU-16</a>): </span>75 μέτρα</li><li><span style=»font-weight: bold;»>Mk 83 JDAM (<a href=»http://en.wikipedia.org/wiki/Joint_Direct_Attack_Munition»>GBU-31</a>):</span> 100 μέτρα</li><li><span style=»font-weight: bold;»>Mk 84 Low Drag/High Drag (βόμβα ελεύθερης πτώσης 2000 λιβρών):</span> 325 μέτρα</li><li><span style=»font-weight: bold;»>Mk 84 LGB (<a href=»http://en.wikipedia.org/wiki/GBU-10_Paveway_II»>GBU-10</a>/<a href=»http://en.wikipedia.org/wiki/GBU-24_Paveway_III»>GBU-24</a>):</span> 75 μέτρα</li><li><span style=»font-weight: bold;»>Mk 84 JDAM (<a href=»http://en.wikipedia.org/wiki/Joint_Direct_Attack_Munition»>GBU-32</a>):</span> 100 μέτρα</li><li><span style=»font-weight: bold;»><a href=»http://en.wikipedia.org/wiki/CBU-100_Cluster_Bomb»>Mk 20 Rockeye II/CBU-100</a> (βόμβα θραυσμάτων/fragment bomb):</span> 225 μέτρα</li><li><a href=»http://en.wikipedia.org/wiki/GATOR_mine_system»><span style=»font-weight: bold;»>CBU-87/CBU-99</span></a><span style=»font-weight: bold;»> (εκτοξευόμενες από αέρος νάρκες κατά προσωπικού):</span> 225 μέτρα</li><li><span style=»font-weight: bold;»><a href=»http://en.wikipedia.org/wiki/Wind_Corrected_Munitions_Dispenser»>WCMD</a> (όπως ανωτέρω, αλλά με μετατροπή για ρίψη ακριβείας):</span> 125 μέτρα</li><li><span style=»font-weight: bold;»><a href=»http://en.wikipedia.org/wiki/JSOW»>JSOW</a>:</span> 125 μέτρα</li><li><span style=»font-weight: bold;»>Ρουκέτες 2.75 ιντσών:</span> 100 μέτρα</li><li><span style=»font-weight: bold;»>Ρουκέτες 5 ιντσών:</span> 150 μέτρα</li><li><span style=»font-weight: bold;»><a href=»http://en.wikipedia.org/wiki/AGM-114_Hellfire»>AGM-114 Hellfire</a>:</span> 50 μέτρα</li><li><span style=»font-weight: bold;»>Πυροβόλα 20, 25 και 30mm:</span> 100 μέτρα</li><li><span style=»font-weight: bold;»><a href=»http://en.wikipedia.org/wiki/AGM-65_Maverick»>AGM-65 Maverick</a>:</span> 25 μέτρα</li><li><span style=»font-weight: bold;»><span style=»font-weight: bold;»>Πυροβόλα 25 και 40mm:</span></span> 100 μέτρα</li><li><span style=»font-weight: bold;»>Πυροβόλο 105mm:</span> 80 μέτρα</li></ul><div style=»text-align: center;»><span style=»font-weight: bold;»>Εκτίμηση Αποστάσεων Κινδύνου – Ελάχιστη απόσταση από το σημείο πρόσκρουσης σε μέτρα, για πιθανότητα παράπλευρων απωλειών 0.1%</span>
<div style=»text-align: left;»><ul><li><span style=»font-weight: bold;»>Μk 82 Low Drag/High Drag (βόμβα ελεύθερης πτώσης 500 λιβρών):</span> 475 μέτρα</li><li><span style=»font-weight: bold;»>Mk 82 LGB (<a href=»http://en.wikipedia.org/wiki/GBU-12_Paveway_II»>GBU-12</a>): </span>200 μέτρα</li><li><span style=»font-weight: bold;»>Mk 83 Low Drag/High Drag (βόμβα ελεύθερης πτώσης 1000 λιβρών):</span> 500 μέτρα</li><li><span style=»font-weight: bold;»>Mk 83 LGB (<a href=»http://en.wikipedia.org/wiki/GBU-16″>GBU-16</a>): </span>200 μέτρα</li><li><span style=»font-weight: bold;»>Mk 83 JDAM (<a href=»http://en.wikipedia.org/wiki/Joint_Direct_Attack_Munition»>GBU-31</a>):</span> 250 μέτρα</li><li><span style=»font-weight: bold;»>Mk 84 Low Drag/High Drag (βόμβα ελεύθερης πτώσης 2000 λιβρών):</span> 500 μέτρα</li><li><span style=»font-weight: bold;»>Mk 84 LGB (<a href=»http://en.wikipedia.org/wiki/GBU-10_Paveway_II»>GBU-10</a>/<a href=»http://en.wikipedia.org/wiki/GBU-24_Paveway_III»>GBU-24</a>):</span> 275 μέτρα</li><li><span style=»font-weight: bold;»>Mk 84 JDAM (<a href=»http://en.wikipedia.org/wiki/Joint_Direct_Attack_Munition»>GBU-32</a>):</span> 225 μέτρα</li><li><span style=»font-weight: bold;»><a href=»http://en.wikipedia.org/wiki/CBU-100_Cluster_Bomb»>Mk 20 Rockeye II/CBU-100</a> (βόμβα θραυσμάτων/fragment bomb):</span> 650 μέτρα</li><li><a href=»http://en.wikipedia.org/wiki/GATOR_mine_system»><span style=»font-weight: bold;»>CBU-87/CBU-99</span></a><span style=»font-weight: bold;»> (εκτοξευόμενες από αέρος νάρκες κατά προσωπικού):</span> 475 μέτρα</li><li><span style=»font-weight: bold;»><a href=»http://en.wikipedia.org/wiki/Wind_Corrected_Munitions_Dispenser»>WCMD</a> (όπως ανωτέρω, αλλά με μετατροπή για ρίψη ακριβείας):</span> 200 μέτρα</li><li><span style=»font-weight: bold;»><a href=»http://en.wikipedia.org/wiki/JSOW»>JSOW</a>:</span> 225 μέτρα</li><li><span style=»font-weight: bold;»>Ρουκέτες 2.75 ιντσών:</span> 175 μέτρα</li><li><span style=»font-weight: bold;»>Ρουκέτες 5 ιντσών:</span> 200 μέτρα</li><li><span style=»font-weight: bold;»><a href=»http://en.wikipedia.org/wiki/AGM-114_Hellfire»>AGM-114 Hellfire</a>:</span> 75 μέτρα</li><li><span style=»font-weight: bold;»>Πυροβόλα 20, 25 και 30mm:</span> 150 μέτρα</li><li><span style=»font-weight: bold;»><a href=»http://en.wikipedia.org/wiki/AGM-65_Maverick»>AGM-65 Maverick</a>:</span> 75 μέτρα</li><li><span style=»font-weight: bold;»><span style=»font-weight: bold;»>Πυροβόλα 25 και 40mm:</span></span> 125 μέτρα</li><li><span style=»font-weight: bold;»>Πυροβόλο 105mm:</span> 200 μέτρα</li></ul>Επίσης, θα σας παραθέσω και έναν κατάλογο κατηγοριών στόχων με βάση την εκτίμηση παράπλευρων απωλειών (CDE). Βάσει των ελαχίστων αποστάσεων που έδωσα παραπάνω και της κατηγοριοποίησης των στόχων που θα δείτε πιο κάτω, ορίζονται οι ελάχιστες αποστάσεις μεταξύ στόχου και φιλίων τμημάτων ή αμάχων, προκειμένου να ελαχιστοποιηθούν οι «παράπλευρες απώλειες». Όλες οι σύγχρονες αεροπορίες λαμβάνουν πολύ σοβαρά υπ’όψιν τους τη CDE και αναφέρεται σε κάθε εντολή προσβολής στόχου, για να μην υπάρχει καμία πιθανότητα παρερμηνείας από την ομάδα σχεδίασης.

<div style=»text-align: center;»><span style=»font-weight: bold;»>Στόχοι με βάση CDE</span><span style=»font-weight: bold;»> (Εκτίμηση Παράπλευρων Απωλειών)</span>
<div style=»text-align: left;»><ul><li><span style=»font-weight: bold;»>Standard:</span> Οι παράπλευρες απώλειες δεν αποτελούν παράγοντα. Δεν υπάρχουν φίλιες δυνάμεις ή άμαχος πληθυσμός κοντά στο στόχο, γι’αυτό και δεν συνεκτιμώνται στη σχεδίαση της αποστολής. Οι πιλότοι πρέπει να αναγνωρίσουν θετικά το στόχο και τα όπλα να πέσουν το μέγιστο σε απόσταση 0.3 ναυτικών μιλίων από αυτόν.</li><li><span style=»font-weight: bold;»>Tight:</span> Δεν απαιτούνται «έξυπνα» (κατευθυνόμενα) όπλα. Οι πιλότοι είναι υπεύθυνοι για το θετικό εντοπισμό του στόχου. Τυχόν άμαχος πληθυσμός πρέπει να βρίσκεται σε απόσταση <span style=»font-style: italic;»>εξαπλάσια της ελάχιστης που ορίζεται </span>για κάθε όπλο για την επιθυμητή πιθανότητα παράπλευρων απωλειών (10%, 0.1%).</li><li><span style=»font-weight: bold;»>Restricted:</span> Δεν απαιτούνται «έξυπνα» όπλα. Φίλιες δυνάμεις ή άμαχος πληθυσμός πρέπει να βρίσκονται σε απόσταση <span style=»font-style: italic;»>τριπλάσια της ελάχιστης που ορίζεται</span> για κάθε όπλο για την επιθυμητή πιθανότητα παράπλευρω ν απωλειών (10%, 0.1%).</li><li><span style=»font-weight: bold;»>Accurate/Precision:</span> Απαιτείται η χρήση όπλων ακριβείας. Η άφεσή τους γίνεται μόνον όταν ο στόχος έχει αναγνωρισθεί θετικά και με συνεχή κατάδειξη στόχου ή καθοδήγηση του όπλου κατά την πορεία του όπλου προς αυτόν.</li></ul>Συναφές με τη CDE είναι το <span style=»font-weight: bold;»>επιθυμητό σημείο σκόπευσης</span> (πρόσκρουσης) <span style=»font-weight: bold;»>DPMI</span> (Desired Mean Point of Impact). Έστω ότι έχουμε έναν «σημειακό» στόχο (π.χ. ένα μικρό όχημα). Τότε ο πιλότος τον εγκλωβίζει στο σκοπευτικό του και τελειώνει. Αν όμως έχει μεγάλες διαστάσεις (π.χ. ένα μεγάλο κτίριο/κτιριακό συγκρότημα), μπορεί να υπάρχουν δυο, τρία ή και περισσότερα σημεία σκόπευσης. Αναλογα με το DC γίνεται και η επιλογή του κατάλληλου σημείου σκόπευσης.

Με αυτά υπ’όψη μας, καταλαβαίνουμε ότι, σε ό,τι αφορά την προσβολή στόχων από την αεροπορία σε μια ενδεχόμενη ένοπλη σύγκρουση, το πρώτο που πρέπει να γίνει, ει δυνατόν από την ειρηνική περίοδο ακόμη, είναι μια αρχική επιλογή στόχων. Αυτή γίνεται από κατάλληλο διακλαδικό επιτελείο, δηλαδή στελεχωμένο από αξιωματικούς της αεροπορίας, του ναυτικού και του στρατού. Αυτοί, οπλισμένοι με την εμπειρία τους και τις γνώσεις τους σχετικά με τη σημαντικότητα των στόχων και το ρόλο τους στη διεξαγωγή των επιχειρήσεων, θα τους επιλέξουν και θα τους κατηγοριοποιήσουν.

Αφού γίνει αυτό το αρχικό ξεσκαρτάρισμα, οι στόχοι ταξινομούνται κατά σειρά προτεραιότητας. Αυτή αφορά το <span style=»font-style: italic;»>πότε</span> θα χτυπηθούν κατά την εξέλιξη των εχθροπραξιών. Εδώ όμως θα πρέπει να υπογραμμίσουμε ότι <span style=»font-style: italic;»>το επιτελείο αποφασίζει βάσει οδηγιών από την πολιτική ηγεσία – κι αυτή με τη σειρά της αποφασίζει βάσει συμβουλών από τους αρχηγούς των τριών κλάδων των ενόπλων δυνάμεων και τα επιτελεία της, όμως είναι η πολιτική ηγεσία που έχει την τελευταία λέξη</span>. Προσέξτε: επ’ουδενί δεν απαλλάσσεται τυχόν ευθυνών της η στρατιωτική ηγεσία. Άλλωστε, συχνά επηρεάζει άμεσα ή έμμεσα τις αποφάσεις της πολιτικής ηγεσίας (δηλαδή της <span style=»font-style: italic;»>κυβέρνησης του κράτους</span>), που είναι η προϊστάμενη αρχή της.

Όμως, γιατί πρέπει να είναι διακλαδικό το επιτελείο σχεδιασμού στόχων; Απλά, γιατί ένας στόχος μπορεί να είναι προτιμότερο να πληγεί από κάποιον άλλο κλάδο πέραν της αεροπορίας, είτε γιατί οι συνθήκες ευνοούν ή επιβάλλουν τη συγκεκριμένη επιλογή είτε για λόγους οικονομίας δυνάμεων.

Τέλος, καθοριστικό ρόλο στον τρόπο δράσης και στην εξέλιξη των επιχειρήσεων είναι οι <span style=»font-weight: bold;»>Κανόνες Εμπλοκής (Rules Of Engagement – ROE)</span> και οι <span style=»font-weight: bold;»>Ειδικές Οδηγίες (Special Instructions – SPIN)</span>. Οι ROE και SPIN εκδίδονται από την ανώτερη αρχή ώστε να καταστεί στα επιτελεία σαφής η γραμμή και ο γενικός τρόπος ενέργειας που πρέπει να ακολουθηθεί κατά τη διάρκεια των εχθροπραξιών. Βεβαίως, η προτεραιότητα και η κατηγοριοποίηση των στόχων ενδέχεται να αλλάξει σύμφωνα με την εξέλιξη των επιχειρήσεων. Φυσικά, στο τακτικό σκέλος των επιχειρήσεων, αυτοί που – εύλογα – έχουν μεγαλύτερη ευχέρεια στην επιλογή στόχων και τρόπου προσβολής τους είναι οι στρατιωτικοί.

<span style=»font-weight: bold;»>Από τη θεωρία στην πράξη</span>

Ωραία. Σας παρουσίασα ένα σύνολο προδιαγραφών, κανόνων, νοοτροπιών κλπ που διέπουν την επιλογή και κατηγοριοποίηση στόχων και τον ενδεδειγμένο τρόπο δράσης για την αποφυγή «παράπλευρων απωλειών». Τότε πώς στα κομμάτια μπορούν να εξηγηθούν ή/και να δικαιολογηθούν οι εκατόμβες νεκρών αμάχων Παλαιστινίων κατά τις πρόσφατες ισραηλινές επιδρομές στη Γάζα;

Οι – εξουσιοδοτημένοι ή αυτόκλητοι – απολογητές του Ισραήλ αμέσως έσπευσαν να υποστηρίξουν τη θεωρία της «ανθρώπινης ασπίδας» και μάλιστα με αρκετή επιτυχία: ισχυρίζονταν ότι τα στελέχη και οι αντάρτες της Χαμάς (την οποίαν, εάν δεν απατώμαι, ο Παλαιστινιακός λαός εξέλεξε αγανακτισμένος από αυτό που εξέλαβε ως αναποτελεσματικότητα και οσφυοκαμψία των μετριοπαθών με το σκεπτικό «αφού έτσι κι αλλιώς το Ισραήλ βάλθηκε να μας εξοντώσει, τουλάχιστον ας πάμε πολεμώντας») κρύβονταν πίσω απ’τους αμάχους.

Ας το πιστέψω αυτό. Εν τοιαύτη περιπτώσει, βάσει ποιων και τι είδους ROE και SPIN ενήργησαν οι Ισραηλινοί; Και επίσης, πώς δικαιολογείσαι από <span style=»font-style: italic;»>ηθικής πλευράς</span> να κατηγορείς τον εχθρό για κάτι που κι εσύ, ο κρατικός στρατός που – υποτίθεται – πολεμάς εναντίον τρομοκρατών, διαπράττεις; Ναι, μιλώ για την τακτική των «ανθρώπινων ασπίδων». Το <a href=»http://edition.cnn.com/2009/WORLD/meast/07/15/israel.gaza.report/»>CNN</a> ανέφερε ότι Ισραηλινοί στρατιώτες καταγγέλλουν πως, κατά τη διάρκεια της πρόσφατης σύρραξης στη Γάζα, οι ισραηλινές ένοπλες δυνάμεις χρησιμοποίησαν Παλαιστινίους ως ανθρώπινες ασπίδες. Η <span style=»font-style: italic;»>ισραηλινή </span>οργάνωση ανθρωπίνων δικαιωμάτων «Breaking The Silence», της οποίας οι καταγγελίες αμέσως απορρίφθηκαν ως «συκοφαντικές» από το Ισραήλ ανέφερε ξεκάθαρα ότι σε πολλές περιπτώσεις άμαχοι Παλαιστίνιοι τοποθετούνταν, υπό την απειλή όπλων, μπροστά από ισραηλινά στρατιωτικά τμήματα. Επίσης, οι καταγγέλλοντες στρατιώτες αναφέρουν καταστροφές κτιρίων που δεν αποτελούσαν άμεση απειλή, βανδαλισμούς σε περιουσίες Παλαιστινίων, καταστροφές υδατοδεξαμενών σε περιοχές που αντιμετώπιζαν πρόβλημα λειψυδρίας από στρατιώτες που τις χρησιμοποιούσαν για στόχους επειδή βαριόντουσαν, ενώ οι εκδοθέντες ROE επέτρεπαν τη χρήση λευκού φωσφόρου σε πυκνοκατοικημένες περιοχές – και η εμπλοκή με Παλαιστίνιους μαχητές ήταν ουσιαστικά ανύπαρκτη. Αναμετάδοση της είδησης έγινε και από την «<a href=»http://www.enet.gr/?i=news.el.kosmos&amp;id=64122″>Ελευθεροτυπία</a>» και το «<a href=»http://www.tvxs.gr/v16422″>TVXS</a>». Είναι άραγε κι αυτές οι καταγγελίες, που προέρχονται από <span style=»font-style: italic;»>Ισραηλινούς στρατιώτες</span>, μέρος της παγκόσμιας αντισημιτικής συνωμοσίας;

Υπενθυμίζω ότι ανάλογοι ισχυρισμοί περί «συκοφαντιών από τους απανταχού της γης αντισημίτες και την Πέμπτη φάλαγγά τους μέσα στο Ισραήλ» διατυπώθηκαν από φιλοϊσραηλινούς στο διαδίκτυο και για τις καταγγελίες για τη χρήση λευκού φωσφόρου. Κατήγγειλε λοιπόν η «αντισημιτική» (σύμφωνα με τους απολογητές του Ισραήλ) Διεθνής Αμνηστία <a href=»http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/middle_east/article5792182.ece»>τη χρήση <span style=»font-style: italic;»>αμερικανικής κατασκευής</span> βλημάτων λευκού φωσφόρου M825A1 σε πυκνοκατοικημένες περιοχές</a>. Αρχικά, το Ισραήλ έσπευσε να μιλήσει για «κακούς και ρατσιστές ξένους που θέλουν το κακό του και το συκοφαντούν» και άλλες τέτοιες αηδίες. Η κλασική κουτοπόνηρη τακτική που εφαρμόζουν και διάφοροι δικοί μας αστυνομικοί όταν ξυλοφορτώνουν λαθρομετανάστες (ακόμη και ανηλίκους) και ατιμάζουν έτσι <span style=»font-style: italic;»>διεθνώς </span>τη χώρα που τους πληρώνει απ’το υστέρημα των κακοπληρωμένων φορολογουμένων, δείχνοντας έτσι και την περιφρόνησή τους στο κοινωνικό σύνολο. Υπενθυμίζω ότι οι ΗΠΑ ασκούν, <span style=»font-style: italic;»>όταν θέλουν</span>, ασφυκτικό έλεγχο στο<span style=»font-style: italic;»> αν</span>, στο <span style=»font-style: italic;»>πού</span>, στο <span style=»font-style: italic;»>πώς</span> και στο <span style=»font-style: italic;»>πότε</span> θα χρησιμοποιηθούν τα όπλα που πουλάνε σε διάφορες χώρες. Εδώ όμως, όπως αναφέρει η Διεθνής Αμνηστία,
<blockquote>»All of the evidence points to the failure of America to exercise due oversight of what they sell to Israel, which is in breach of their own laws… which require that weapons will not be sold to a country where they will be misused. And the manner in which these weapons were used in Gaza is a war crime.»

Μετάφραση:

«Όλα τα στοιχεία δείχνουν την αποτυχία της Αμερικής να ασκήσει τον δέοντα έλεγχο του τι πουλάνε στο Ισραήλ, κάτι που αποτελεί παραβίαση της ίδιας της της νομοθεσίας… που απαιτεί να μην πωλούνται όπλα σε μια χώρα που θα κάνει κατάχρηση αυτών. Και ο τρόπος με τον οποίον αυτά τα όπλα χρησιμοποιήθηκαν στη Γάζα είναι έγκλημα πολέμου.»</blockquote>Ουδέν σαφέστερον. Βεβαίως, όπως γνωρίζει ο κάθε ανακριτής, οι εγκληματίες αρχικά αρνούνται κάθε κατηγορία, μέχρι που πέφτουν σε αντιφάσεις, αποδεικνύεται ότι ψεύδονται και τελικά αναγκάζονται να ομολογήσουν. Έτσι λοιπόν και το Ισραήλ, που αρχικά έλεγε ότι «όλοι το συκοφαντούν» για τις βόμβες λευκού φωσφόρου, <a href=»http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/middle_east/article6150430.ece»>παραδέχθηκε ότι τις χρησιμοποίησε, αλλά προέβαλε – όπως το συνηθίζει – τις γνωστές του δικαιολογίες</a>. Ισχυρίσθηκε λοιπόν ότι «τις χρησιμοποίησε σύμφωνα με τους κανόνες του Διεθνούς Δικαίου» και, βέβαια, αντέτεινε ότι… είχε να κάνει με τρομοκράτες.

Κατ’αρχάς, ξεκαθαρίζω ότι δεν γεννήθηκα χθες και ότι δεν είμαι καθόλου ανεκπαίδευτος περί τα όπλα, ιδίως τα αεροπορικά – ούτε ανενημέρωτος. Αυτό νομίζω αποδεικνύεται και από τα στοιχεία που παρέθεσα προηγουμένως, τα οποία δεν επινόησα, αλλά παρέθεσε το περιοδικό «Πτήση &amp; Διάστημα» στο τεύχος Φεβρουαρίου 2009, στο άρθρο του Ελευθέριου Χρήστου με τίτλο <span style=»font-style: italic;»>»Επί Δικαίων και Αδίκων: Παράπλευρες Απώλειες»</span> (σελίδες 62-69).

Ας αφήσω στην άκρη τη χρήση βομβών λευκού φωσφόρου, γιατί αυτές είναι βλήματα πυροβολικού, και ας επικεντρώσω ξανά την προσοχή όλων μας στα αεροπορικά όπλα. Πριν όμως από αυτό, θέλω να τονίσω ότι <span style=»font-style: italic;»>μόνον δυνάμεις που έχουν σκοπό να διαπράξουν εγκλήματα πολέμου προχωρούν σε πλήρη συσκότιση της δημοσιογραφικής κάλυψης των γεγονότων</span>. Βλέπετε, οι δημοσιογράφοι – και δη οι ανεξάρτητοι – έχουν την κακή συνήθεια να αποκαλύπτουν εγκληματικές πράξεις και να ανατρέπουν κάθε προσπάθεια προπαγάνδας.

Θα σας υπενθυμίσω ορισμένα τεχνικά πραγματάκια: Για να μειώσουμε τον κίνδυνο απωλειών μεταξύ φιλίων δυνάμεων και αμάχων στο 0,1% όταν ρίχνουμε <span style=»font-style: italic;»>μία</span> βόμβα Mk 82 (ελεύθερης πτώσης, 500 λιβρών), το σημείο πτώσης της πρέπει να απέχει από αμάχους ή φίλιες δυνάμεις <span style=»font-style: italic;»>τουλάχιστον</span> 475 μέτρα. Αλλά ακόμη και η κατευθυνόμενη έκδοση LGB του ίδιου όπλου απαιτεί, για να έχουμε το ίδιο ρίσκο, απόσταση τουλάχιστον 200 μέτρων. Αλλά και πάλι, μια βόμβα 500 λιβρών έχει τέτοια καταστρεπτική ισχύ που μπορεί να προκαλέσει θύματα και ζημίες σε πολύ μεγαλύτερες αποστάσεις.

Θυμηθείτε λίγο τι γινόταν στο Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο με τη μαζική ρίψη βομβών γενικής χρήσης μέσα στον αστικό ιστό διαφόρων ευρωπαϊκών πόλεων: τεράστιες καταστροφές, μεγάλες απώλειες ανθρώπινων ζωών. Φανταστείτε τώρα το ίδιο σκηνικό σε μια πολύ μικρής έκτασης και πολύ πυκνοκατοικημένη περιοχή όπως είναι η Λωρίδα της Γάζας.

Ας δεχθούμε ότι κάποια από τα ισραηλινά πλήγματα ήταν «χειρουργικά» (που χειρουργικό πλήγμα σε τέτοιο πεδίο μάχης απλώς δεν υφίσταται και ρωτήστε όποιον πιλότο της Πολεμικής Αεροπορίας θέλετε για να σας το επιβεβαιώσει). Παρά τη λογοκρισία του Ισραήλ, είδαμε αεροσκάφη φορτωμένα μέχρι εκεί που δεν έπαιρνε άλλο να πραγματοποιούν ταυτόχρονη άφεση όλου του οπλικού τους φορτίου <span style=»font-style: italic;»>εντός αστικών περιοχών, χωρίς καμία απολύτως διάκριση</span>. Είδαμε δηλαδή σε επανάληψη το ίδιο κακόγουστο splatter, στο οποίο πρωταγωνιστής και σκηνοθέτης ήταν η ισραηλινή πολιτική και στρατιωτική ηγεσία, που παίχτηκε το καλοκαίρι του 2006 με την ισοπέδωση της Βηρυτού.

Θα πρέπει οι Ισραηλινοί αξιωματούχοι και οι φιλοϊσραηλινοί bloggers να νομίζουν ότι απευθύνονται σε εντελώς ηλίθιους όταν ισχυρίζονται ότι η ρίψη δέσμης (stick) μη κατευθυνομένων βομβών συνιστά τρόπο πολεμικής δράσης που «λαμβάνει υπόψη κατά το σχεδιασμό της επιχείρησης την ελαχιστοποίηση των παραπλεύρων απωλειών».

Υπάρχει όμως κι άλλο ζήτημα σχετικό με τη δράση των ισραηλινών ενόπλων δυνάμεων: Η επιλογή των όπλων κατά τις αεροπορικές επιχειρήσεις. Τόσο στο Λίβανο το 2006 όσο και το Δεκέμβριο του 2009 στη Γάζα, η ισραηλινή αεροπορία προέβη σε βομβαρδισμούς με μεγάλης ισχύος βόμβες με πολλαπλούς σκοπούς. Πέραν του ψυχολογικού πλήγματος που επεδίωξαν οι Ισραηλινοί να καταφέρουν στον πληθυσμό (δηλαδή μπορούμε να μιλάμε <span style=»font-style: italic;»>ανοιχτά</span> πλέον για <span style=»font-weight: bold;»><span style=»font-style: italic;»>κρατική, επίσημη τρομοκρατία</span></span>) ένας βασικός στόχος του Ισραήλ ήταν η καταστροφή υποδομών – και μάλιστα συχνότατα μη στρατιωτικών υποδομών (νοσοκομεία, σχολεία, γραφεία του ΟΗΕ – τώρα, πώς αποτελεί θεμιτό στόχο ο ΟΗΕ πολύ θα ήθελα να μου το εξηγήσουν οι διαδικτυακοί απολογητές του Ισραήλ, αν και γνωρίζω ότι η χώρα αυτή έχει <a href=»http://en.wikipedia.org/wiki/Folke_Bernadotte»>παράδοση</a> σε τέτοιες τρομοκρατικές επιθέσεις…). Στο Λίβανο, οι υποδομές που ήθελε το Ισραήλ πρωτίστως να καταστρέψει ήταν τα υπόγοια καταφύγια και τούνελ της Χεζμπολλάχ. Ο μόνος τρόπος για να καταστραφούν ήταν με απευθείας πλήγματα με βόμβες μεγάλης ισχύος. Όπως είδαμε, το γεγονός ότι αυτά βρίσκονταν μέσα στον αστικό ιστό μόνο ανασταλτικό παράγοντα δεν αποτέλεσε κατά το σχεδιασμό των επιχειρήσεων.

Τα ίδια και στη Λωρίδα της Γάζας με τα υπόγεια τούνελ της Χαμάς μέσω των οποίων, σύμφωνα με τους Ισραηλινούς, γινόταν ο ανεφοδιασμός της με όπλα από την Αίγυπτο. Το ότι δεν ήταν η Χαμάς που παραβίασε την εκεχειρία, αλλά το Ισραήλ, είναι άλλο θέμα…

Η πλειοψηφία αυτών των πληγμάτων προκάλεσε τεράστιες και δυσανάλογες απώλειες σε αμάχους. Αυτό, σύμφωνα με τους Ισραηλινούς, οφείλεται σε «ανθρώπινο λάθος» των χειριστών» που «υπέφεραν από στρες της μάχης». Όχου τα μωρέ τα καημένα τα παιδάκια…

Εξ όσων είμαι σε θέση να γνωρίζω, στρες της μάχης έχει ένας πιλότος που βρίσκεται σε δύσκολη αερομαχία ή επιχειρεί να προσεγγίσει το στόχο του υπό την απειλή ισχυρής αεράμυνας. Η Λωρίδα της Γάζας όμως δεν έχει – όπως πολύ εύκολα διαπιστώνεται – το παραμικρό ίχνος αεράμυνας, άρα <span style=»font-style: italic;»>δεν υπήρξε και δεν υπάρχει απειλή για τους Ισραηλινούς πιλότους</span>. Οι δε φήμες για κατοχή αντιαεροπορικών πυραύλων εκ μέρους της Χαμάς παρέμειναν φήμες. Συνεπώς, δεν υπήρχε κανένας στρεσογόνος παράγοντας, αφού τα «παιδάκια» αυτά πετούσαν εντελώς ανενόχλητα. Για ποιο «στρες μάχης» μας μιλάει λοιπόν η ισραηλινή στρατιωτική και πολιτική ηγεσία και για πόσο κρετίνους μας περνά;

Πού οδηγούμαστε; Ότι οι Ισραηλινοί πιλότοι, χωρίς κανένα στρες, χωρίς κανένα φόβο, εν ψυχρώ, επιχειρούσαν και έριχναν αδιακρίτως πολύ μεγάλης ισχύος όπλα εντός αστικού ιστού και δη εξόχως πυκνοκατοικημένου. Δικαιολογίες δεν υπάρχουν, πάρα μα πάρα πολύ απλά.

Πάμε τώρα να δούμε το θέμα της στοχοποίησης. Κατά τις πρώτες μέρες της επίθεσής της, η ισραηλινή αεροπορία χρησιμοποίησε ήδη υπάρχουσες πληροφορίες, των οποίων η αξία ουσιαστικά εκμηδενίστηκε με την πάροδο του χρόνου κι έτσι χρησιμοποιήθηκαν κυρίως μη επανδρωμένα αεροσκάφη για τη συλλογή πληροφοριών σε πραγματικό χρόνο. Στο πεδίο της μάχης, τέτοιες ενέργειες είναι απολύτως αποδεκτές, αλλά πάντα με την επιφύλαξη του κινδύνου πλήγματος σε φίλιες δυνάμεις. Ποιο είναι όμως το ηθικό έρεισμα για τέτοιες επιλογές όταν μιλάμε για αστικές περιοχές;

Υπό το πρίσμα όλων όσων γράφτηκαν παραπάνω, είναι παραπάνω από προφανές ότι η ισραηλινή πολιτική ηγεσία ή έδωσε εν λευκώ εξουσιοδότηση στη στρατιωτική ηγεσία για αυτές τις τρομοκρατικές επιχειρήσεις ή επέδειξε πολύ μεγάλη ανοχή, εν όψει των εκλογών, στις οποίες όλοι οι υποψήφιοι πλειοδοτούσαν σε παλαιστινιακό αίμα (όπως πλειοδοτούν σε εθνικισμό οι δικοί μας του ΛΑ.Ο.Σ. και των συναφών οργανώσεων), για να δείξουν την αποφασιστικότητά τους να εξοντώσουν τη Χαμάς. Όταν όμως πας να σκοτώσεις μια μύγα χρησιμοποιώντας φλογοβόλο, το αποτέλεσμα είναι πάντα εντελώς διαφορετικό από το επιθυμητό. Εν προκειμένω, είχαμε εκατόμβες αμάχων, αν και το Ραββινικό Συμβούλιο Yesha, όπως ανέφερα στην αρχή του άρθρου τονίζει ότι ο Εβραϊκός Νόμος δεν αναγνωρίζει την έννοια των αμάχων.

Βλέπετε, η ισραηλινή κοινή γνώμη διψά για αίμα, χάρη στην κρατική προπαγάνδα και στο φαύλο κύκλο της καλλιέργειας εκατέρωθεν μίσους μεταξύ Αράβων και Ισραηλινών: Ένας ρατσιστικός φαύλος κύκλος που <a href=»https://omadeon.wordpress.com/2009/07/17/israel-aggravates-antisemitism/»>τελικά <span style=»font-style: italic;»>ενισχύει</span> το διεθνή ρατσισμό κατά των εβραίων</a>, αλλά αυτό είναι μάλλον «παράπλευρη απώλεια» για τους παρανοϊκούς λαϊκιστές-θεοκράτες-εθνοκαπήλους του Ισραήλ, οι οποίοι, όπως οι δικοί μας Γιανναράδες και ΕΛ-ληναράδες, θέλουν οι απανταχού εβραίοι να ζουν με τον ενδόμυχο φόβο των goyim που τους έχουν στοχοποιήσει και θέλουν το κακό τους, για να τους χειραγωγούν – άρα μάλλον επωφελούνται οι «κύριοι» αυτοί από τον αντιεβραϊσμό. Προεκλογικά, οι «κύριοι» αυτοί επέσειαν τον… «κίνδυνο» να πάψει το Ισραήλ να έχει ως βασικό του πυρήνα τη θρησκευτική ομοιογένεια! Σε τι διαφέρουν λοιπόν από τις μουσάτες θεούσες που κυβερνούν το Ιράν;

Αυτήν ακριβώς την προεκλογική δίψα για αίμα ικανοποίησε η ισραηλινή στρατιωτική ηγεσία και πάνω στα πτώματα των αμάχων οι υποψήφιοι (μεταξύ των οποίων και ο Λίμπερμαν, ένα από τα πιο μεγάλα λαμόγια που έχει βγάλει το Ισραήλ) έβγαλαν τις μαχητικότητές τους και τις μετράγανε ποιος την έχει πιο μεγάλη. Πολιτικό ήθος ΜΗΔΕΝ. Στρατιωτικό ήθος ΜΗΔΕΝ. Αιματηρός λαϊκισμός και ψηφοθηρικά εγκλήματα πολέμου όμως μέχρι εκεί που δεν παίρνει παραπάνω. Ο Χίτλερ μάλλον θαυμασμό θα επεδείκνυε γι’αυτήν τη στρατιωτική και πολιτική ηγεσία που πήρε το ρατσιστικό και γενοκτονικό του λαϊκισμό και, όχι απλά τον εφήρμοσε, αλλά τον έντυσε και με την ιδεολογική τρομοκρατία «ασκείς κριτική στο Ισραήλ; Είσαι νεοναζί ή αντισημίτης» για να τον ισχυροποιήσει και να τον κρατήσει στο απυρόβλητο.
</div></div></div></div></div></div></div></div></div></div>

3 comments

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s